Sipas TAR-it të Bolonjës, kërkesa për rinovim studimi nuk bëhet automatikisht kërkesë për konvertim në punë
Një student i huaj që ndjek studimet në Itali dhe më pas gjen një mundësi punësimi mund të ketë interes ta kthejë lejen e qëndrimit për studim në një leje për punë të varur. Por a mjafton të përmendet në një ankim se personi dëshironte konvertimin, nëse dokumentet në dosjen administrative tregojnë se ishte kërkuar vetëm rinovimi i lejes për studim? TAR Emilia-Romagna, Bolonjë, seksioni I, me vendimin nr. 254 të datës 13 shkurt 2026, jep një përgjigje të rëndësishme: administrata dhe gjykata duhet të vlerësojnë kërkesën që është paraqitur realisht, jo një kërkesë tjetër që pretendohet më vonë pa prova.
Rasti konkret: leje studimi, vështirësi në provime dhe një punë e mëvonshme
Personi kishte hyrë në Itali me vizë për motive studimi dhe kishte ndjekur kurse, por nuk kishte kaluar asnjë provim. Sipas shpjegimeve të tij, kjo lidhej me vështirësinë për t’u përshtatur me sistemin italian të studimit. Leja e tij për studim skadoi më 31 mars 2024, ndërsa një kërkesë pranë administratës u paraqit më 26 prill 2024.
Në gjykatë, ai pretendoi se kishte kërkuar konvertimin e lejes në një titull qëndrimi për punë të varur dhe se Questura e kishte refuzuar në mënyrë të paligjshme. Sipas tij, administrata nuk duhej ta trajtonte mungesën e provimeve të kaluara si pengesë ndaj konvertimit. Ai kundërshtoi gjithashtu mungesën e përkthimit të aktit në një gjuhë të kuptueshme dhe mungesën e shqyrtimit të mundësive të tjera të qëndrimit.
Por gjykata, duke lexuar dokumentet e dosjes, konstatoi një situatë tjetër: kërkesa e 26 prillit 2024 ishte për rinovimin e lejes për studim, jo për konvertim në punë. Këtë e dëshmonin si njoftimi paraprak i refuzimit, ashtu edhe vendimi përfundimtar i Questura-s, i datës 11 korrik 2025.
Pse prova e paraqitjes së kërkesës ka rëndësi vendimtare?
Pala kishte paraqitur një dokument të emërtuar si kërkesë për leje qëndrimi. Gjykata vuri re se ai ishte vetëm mandati i pagesës pranë Ministrisë së Ekonomisë dhe Financave, jo dokumenti që provonte dorëzimin e një kërkese për konvertim. Pagesa e një tarife administrative dhe depozitimi i një kërkese të caktuar juridike nuk janë e njëjta gjë.
Ky dallim ka pasoja konkrete. Për të provuar se është kërkuar kalimi nga studimi në punë, duhet të ekzistojë dokumentacioni përkatës, që identifikon llojin e procedurës, datën e paraqitjes, zyrën ose portalin ku është regjistruar dhe, kur zbatohet, dokumentet e lidhura me marrëdhënien e punës. Një mandat pagese nuk i përmban domosdoshmërisht këto elemente.
Për më tepër, në dokumentet e gjyqit punëdhënësi deklaronte se punësimi i parë kishte filluar më 10 shtator 2025, pra shumë muaj pas datës në të cilën personi pretendonte se kishte kërkuar konvertimin. Sipas TAR-it, ky fakt ishte gjithashtu i papajtueshëm me mënyrën si ishte paraqitur historia e kërkesës së prillit 2024.
A duhet Questura të kontrollojë vetë çdo leje alternative?
Gjykata hodhi poshtë edhe argumentin se Questura duhej të vlerësonte në mënyrë të përgjithshme një titull tjetër qëndrimi. Ajo shpjegoi se nuk ekziston një detyrim i përgjithshëm që zyra të shqyrtojë kushtet e çdo lejeje të ndryshme për të cilën personi nuk ka paraqitur kërkesë. Në këtë proces, ankuesi nuk kishte identifikuar në mënyrë konkrete cilin titull tjetër pretendonte dhe mbi cilat prova mbështetej.
Veç kësaj, ai kishte marrë njoftimin paraprak të refuzimit, por nuk kishte shpjeguar dhe dokumentuar gjatë asaj faze ekzistencën e kushteve për një titull alternativ. Për gjykatën, gjetja e mëvonshme e një pune nuk mund të trajtohej automatikisht si provë se kushtet për lejen e ndryshme ekzistonin që në kohën përkatëse të procedurës.
Kjo nuk do të thotë se konvertimi nga studimi në punë është gjithmonë i pamundur pa përfunduar universitetin. Vendimi nr. 254/2026 nuk e zgjidhi në thelb një kërkesë konvertimi të paraqitur rregullisht: ai konstatoi se një kërkesë e tillë nuk ishte provuar të ishte paraqitur. Prandaj nuk duhet cituar sikur të kishte vendosur një ndalim të përgjithshëm të konvertimit për studentët që nuk kanë kaluar provime.
Çfarë ndodhi me kundërshtimin për mungesën e përkthimit?
Personi pretendonte se vendimi për lejen e studimit ishte shkruar vetëm në italisht. TAR-i kujtoi orientimin gjyqësor sipas të cilit mungesa e përkthimit nuk sjell automatikisht pavlefshmërinë e një akti administrativ, kur ajo nuk e ka penguar personin ta ankimojë aktin në kohë dhe të ushtrojë plotësisht të drejtën e mbrojtjes.
Në rastin konkret, personi e kishte paraqitur ankimin brenda afatit. Për më tepër, në procesverbalin e njoftimit rezultonte se përmbajtja e aktit i ishte shpjeguar gojarisht në një gjuhë të kuptueshme nga një përkthyes, në prani të avokatit të tij. Për këtë arsye, gjykata nuk konstatoi cenim efektiv të mbrojtjes.
Kjo çështje duhet kuptuar me kujdes: e drejta për të kuptuar një akt që prek statusin e qëndrimit mbetet e rëndësishme, por lloji i aktit, detyrimet konkrete të përkthimit dhe pasojat reale mbi mundësinë e ankimit mund të ndikojnë në rezultatin gjyqësor.
Po vendimi i dëbimit?
Në dosje figuronte edhe një vendim dëbimi i datës 16 janar 2026. Gjykata theksoi se shqyrtimi i atij akti nuk i përkiste juridiksionit të TAR-it, por gjyqtarit të zakonshëm, tek i cili ankuesi ishte drejtuar më vete. Kjo ndarje është thelbësore: ankimi kundër një vendimi për lejen e qëndrimit dhe ankimi kundër dëbimit nuk ndjekin domosdoshmërisht të njëjtën rrugë gjyqësore.
Si përfundoi gjykimi?
TAR Emilia-Romagna e rrëzoi ankimin dhe dënoi ankuesin të paguante 2 000 euro shpenzime gjyqësore, përveç shtesave të parashikuara nga ligji, kur zbatohen. Gjykata nuk urdhëroi konvertimin e lejes dhe as nuk vlerësoi se kishte një kërkesë të tillë të provuar në dosje.
Vendimi tregon se mbrojtja nuk duhet ndërtuar vetëm mbi qëllimin subjektiv të aplikantit. Duhet të përputhen faktet, aktet dhe lloji i procedurës së nisur realisht.
Udhëzime praktike për studentët e huaj në Itali
1. Dalloni rinovimin nga konvertimi. Rinovimi i lejes për studim lidhet me vazhdimësinë e kushteve të studimit. Konvertimi në leje për punë është një kërkesë tjetër, që shqyrtohet sipas kushteve përkatëse të ligjit të imigracionit. Njëra procedurë nuk zëvendëson automatikisht tjetrën.
2. Ruani provën reale të kërkesës. Dosja duhet të përmbajë formularin e paraqitur, kodin e aplikimit, dokumentin e regjistrimit, datën dhe llojin e procedurës. Mandati i pagesës, i vetëm, nuk provon domosdoshmërisht se është kërkuar konvertimi.
3. Kontrolloni datat e punësimit. Nëse mbështeteni në një kontratë pune, verifikoni kur është nënshkruar, kur ka nisur marrëdhënia e punës dhe çfarë dokumentesh ishin të disponueshme në kohën e kërkesës. Një dokument i lindur më vonë nuk ka gjithmonë efekt mbi ligjshmërinë e një vendimi të mëparshëm.
4. Përgjigjuni konkretisht preavviso di rigetto. Nëse Questura komunikon arsye kundërshtuese, mos u kufizoni në një kërkesë të përgjithshme për mirëkuptim. Paraqitni vërejtje dhe dokumente që lidhen me pengesat e treguara, duke respektuar afatet dhe duke ruajtur provën e dorëzimit.
5. Përkthimi dhe njoftimi duhen vlerësuar mbi dosjen. Nëse një akt është i pakuptueshëm, dokumentoni pengesën konkrete për mbrojtjen dhe kërkoni menjëherë ndihmë ligjore. Mos supozoni se çdo akt i shkruar vetëm në italisht është automatikisht i pavlefshëm ose se afati i ankimit nuk ka filluar.
6. Mos i ngatërroni juridiksionet. Refuzimi i lejes dhe dëbimi mund të kërkojnë ankime në organe të ndryshme. Çdo vendim duhet lexuar veçmas, së bashku me datën e njoftimit dhe dispozitat përkatëse të ankimit.
Çfarë nuk duhet të nxirret nga kjo sentencë?
Nuk mund të nxirret se studentët që nuk kanë kaluar provime nuk kanë kurrë mundësi të konvertojnë një leje në punë. Po ashtu, nuk mund të thuhet se gjetja e një pune rregullon automatikisht çdo problem të një lejeje studimi të skaduar. Pika vendimtare e kësaj çështjeje ishte mospërputhja mes kërkesës së pretenduar për konvertim dhe dokumenteve që provonin vetëm rinovimin për studim.
Prandaj, një strategji e saktë ligjore fillon me shqyrtimin e plotë të dosjes administrative. Qëllimi është të përcaktohet se çfarë është kërkuar, cilat kushte ishin të pranishme dhe cili akt është kundërshtuar, përpara se të ndërtohet argumentimi për gjykatën.
Burimi gjyqësor: TAR Emilia-Romagna, Bolonjë, seksioni I, vendimi nr. 254 i 13 shkurtit 2026; kryetar Carpentieri, relator Bertagnolli. Teksti i plotë i publikuar i vendimit në gjuhën italiane. Dispozitat e shqyrtuara: nenet 2, 5 dhe 6 të dekretit legjislativ nr. 286/1998 dhe rregullat përkatëse të gjykimit administrativ.
Avv. Fabio Loscerbo
Avokat i autorizuar të përfaqësojë klientë përpara Gjykatës së Kasacionit italian
I regjistruar në Regjistrin e Përfaqësuesve të Interesave pranë Dhomës së Deputetëve të Italisë për çështjet e imigracionit
Përfaqësues interesash i regjistruar në Regjistrin e Transparencës së Bashkimit Evropian me nr. 280782895721-36 për çështjet e migracionit dhe azilit
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Artikull i hartuar me ndihmën e mjeteve të inteligjencës artificiale, nën drejtimin, rishikimin dhe përgjegjësinë editoriale të autorit.