Avokat për Imigracionin

mercoledì 16 settembre 2026

Mbrojtja plotësuese pas reformës së vitit 2023: puna, gjuha dhe lidhjet shoqërore duhen vlerësuar së bashku

Gjykata e Kasacionit po konsolidon një parim të rëndësishëm: reforma e vitit 2023 nuk e ka zhdukur mbrojtjen e jetës private dhe familjare të të huajit në Itali. Nëse një person ka krijuar lidhje reale, të qëndrueshme dhe të rëndësishme me shoqërinë italiane, largimi i tij duhet të vlerësohet në mënyrë konkrete dhe proporcionale, duke marrë parasysh të gjithë elementët e integrimit dhe të jetës familjare.

Mbrojtja e jetës private dhe familjare vazhdon edhe pas reformës së vitit 2023

Me dekretligjin nr. 20/2023, të kthyer në ligjin nr. 50/2023, ligjvënësi ndryshoi ndjeshëm disiplinën e mbrojtjes plotësuese. Megjithatë, Gjykata e Kasacionit, me vendimin nr. 29593/2025, ka sqaruar se këto ndryshime nuk kanë eliminuar mbrojtjen e jetës private dhe familjare. Shteti italian vazhdon të jetë i detyruar të respektojë Kushtetutën, Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe detyrimet ndërkombëtare.

Kjo do të thotë se mbrojtja plotësuese mund të njihet kur rrënjosja e personit në Itali është aq e fortë sa kthimi ose largimi i tij do të shkaktonte një ndërhyrje joproporcionale në jetën private ose familjare, përveç rasteve kur ekzistojnë arsye mbizotëruese të sigurisë kombëtare ose rendit publik.

Çfarë duhet të provojë konkretisht personi

Nuk ekziston një dokument i vetëm që garanton rezultatin. Kasacioni kërkon një vlerësim të përgjithshëm të situatës personale. Në praktikë, mund të kenë rëndësi kontratat e punës, edhe kur janë me afat të caktuar; fletëpagesat; komunikimet UNILAV; njohja e gjuhës italiane; kurset profesionale; trajnimet; frekuentimi i shkollës; aktivitetet vullnetare; marrëdhëniet shoqërore; kohëzgjatja e qëndrimit në Itali; familja e krijuar ose e konsoliduar këtu dhe lidhja e personit me komunitetin lokal.

Gjykata e Kasacionit ka theksuar se këto elemente nuk duhet të shqyrtohen të ndara nga njëri-tjetri. Një punë me kontratë të përkohshme nuk mund të zhvlerësohet vetëm sepse nuk është me afat të pacaktuar; një nivel ende bazë i gjuhës italiane nuk e bën të parëndësishëm përpjekjen e bërë për integrim; mungesa e një banese në pronësi ose e familjarëve të afërt në Itali nuk e përjashton automatikisht ekzistencën e një jete private të mbrojtur.

Vendimet e vitit 2026: vlerësimi nuk mund të jetë “me copa”

Rishikimi më i fundit i jurisprudencës së Kasacionit, publikuar më 1 shtator 2026 dhe që përmbledh vendimet e muajve maj dhe qershor, konfirmon këtë drejtim. Me urdhrin nr. 17852/2026, Gjykata kritikoi një vendim që kishte analizuar veçmas punën, njohjen e gjuhës dhe elementët e tjerë të integrimit, duke i minimizuar një nga një.

Sipas Kasacionit, ky është një gabim metodologjik. Gjykata duhet të vlerësojë të gjithë historinë e personit në mënyrë të përbashkët: stabilitetin e punësimit, marrëdhëniet shoqërore të krijuara në vendin e punës, përpjekjen për të mësuar gjuhën, sjelljen në komunitet, kohën e qëndrimit dhe çdo element tjetër që tregon një integrim real.

Edhe një qëndrim relativisht i shkurtër mund të ketë rëndësi

Një tjetër sqarim i rëndësishëm është se numri i viteve të kaluara në Itali nuk është, i vetëm, vendimtar. Një qëndrim i gjatë pa elemente të tjera integrimi nuk krijon automatikisht të drejtën për mbrojtje. Në të njëjtën mënyrë, një qëndrim relativisht i shkurtër nuk lejon që kërkesa të refuzohet automatikisht, nëse personi ka shfrytëzuar realisht kohën në dispozicion për të punuar, për të mësuar gjuhën, për të krijuar marrëdhënie dhe për t’u integruar.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për ata që kanë hyrë në tregun e punës gjatë procedurës së azilit. Kasacioni ka sqaruar se fakti që integrimi është krijuar ndërsa kërkesa për mbrojtje ndërkombëtare ishte ende në shqyrtim nuk e bën atë juridikisht të parëndësishëm.

Puna nuk është vetëm të ardhur ekonomike

Një aspekt që jurisprudenca e fundit po thekson gjithnjë e më shumë është dimensioni shoqëror i punës. Vendi i punës nuk është vetëm burim page: ai mund të jetë vendi ku personi krijon marrëdhënie të qëndrueshme, mëson gjuhën, merr përgjegjësi, krijon besim me kolegët dhe bëhet pjesë e komunitetit.

Për këtë arsye, në një procedurë administrative ose gjyqësore nuk duhet të paraqiten vetëm kontrata dhe fletëpagesa. Kur është e mundur, është e dobishme të dokumentohen edhe vazhdimësia e marrëdhënieve të punës, deklaratat e punëdhënësit, trajnimet, certifikatat e gjuhës, aktivitetet shoqërore dhe çdo element që tregon se jeta e personit është zhvilluar realisht në Itali.

Rëndësia praktike për qytetarët shqiptarë

Për qytetarët shqiptarë që ndodhen në Itali dhe kanë një procedurë për mbrojtje, një refuzim i statusit të refugjatit ose i mbrojtjes subsidiare nuk do të thotë domosdoshmërisht se çdo formë tjetër mbrojtjeje është e përjashtuar. Duhet të shqyrtohet me kujdes nëse ekziston një jetë private ose familjare e konsoliduar dhe nëse largimi do të ishte joproporcional në raport me lidhjet e krijuara në Itali.

Megjithatë, integrimi nuk duhet të mbetet vetëm një pohim. Ai duhet të ndërtohet dhe, sidomos, të dokumentohet. Në procedurat e emigracionit, shpesh diferenca midis një situate të përshkruar dhe një situate juridikisht të provuar qëndron pikërisht në cilësinë dhe plotësinë e dokumentacionit të paraqitur.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Punë në Itali me Decreto Flussi: 15 ditët që mund të vendosin fatin e vizës pas nulla osta-s

Marrja e “nulla osta”-s për punë nuk do të thotë se procedura ka përfunduar. Në vitin 2026 ekziston një fazë tjetër vendimtare: punëdhënësi duhet të konfirmojë brenda 15 ditëve se dëshiron ende të punësojë punëtorin e huaj. Nëse ky hap nuk kryhet në kohë, kërkesa konsiderohet e refuzuar dhe “nulla osta”, edhe nëse është lëshuar më parë, revokohet.

Kur fillon afati prej 15 ditësh?

Sipas nenit 22, paragrafi 5-quinquies, të Testo Unico sull’Immigrazione, afati nuk fillon nga dita e lëshimit të “nulla osta”-s dhe as nga dita kur punëtori paraqet kërkesën për vizë. Ai fillon nga momenti kur punëdhënësi merr komunikimin se janë përfunduar kontrollet e zakonshme mbi kërkesën për vizë të paraqitur nga punëtori.

Me ndryshimet që zbatohen në vitin 2026, ky afat është 15 ditë. Më parë ishte 7 ditë. Qëllimi i kësaj faze është të verifikohet nëse oferta e punës ekziston ende dhe nëse punëdhënësi ka ende vullnetin real për ta realizuar punësimin.

Çfarë ndodh nëse punëdhënësi nuk konfirmon?

Pasojat janë të rënda. Ligji parashikon se, në mungesë të konfirmimit brenda afatit, kërkesa konsiderohet e refuzuar. Nëse “nulla osta” ishte lëshuar tashmë, ai revokohet. Kjo sjell zakonisht edhe pamundësinë për të vazhduar pozitivisht procedurën e vizës.

Për këtë arsye, punëtori që ndodhet ende në Shqipëri ose në një vend tjetër duhet të mbajë kontakt të vazhdueshëm me punëdhënësin në Itali. Nuk mjafton të presë njoftimin nga konsullata: një pjesë thelbësore e procedurës zhvillohet në Itali dhe kërkon një veprim të drejtpërdrejtë të punëdhënësit.

Konfirmimi mund të bëhet edhe përmes profesionistëve të autorizuar

Rregullat aktuale lejojnë që konfirmimi të kryhet drejtpërdrejt nga punëdhënësi ose nëpërmjet subjekteve të autorizuara, profesionistëve të habilituar ose organizatave të punëdhënësve që veprojnë me mandat. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për ndërmarrjet që kanë paraqitur kërkesat përmes një konsulenti ose një organizate profesionale.

Edhe pas hyrjes në Itali ka një afat prej 15 ditësh

Procedura nuk mbyllet me lëshimin e vizës. Pas hyrjes së punëtorit në Itali, punëdhënësi dhe punëtori duhet të nënshkruajnë kontratën e qëndrimit dhe ta transmetojnë atë sipas procedurës telematike brenda 15 ditëve nga hyrja në territorin italian.

Prandaj, në praktikë, ekzistojnë dy momente të ndryshme që nuk duhen ngatërruar: së pari konfirmimi i interesit të punëdhënësit përpara përfundimit të procedurës së vizës; më pas nënshkrimi dhe transmetimi i kontratës së qëndrimit pas hyrjes në Itali.

Nëse komunikimi nuk është marrë

Në muajt e fundit gjykatat administrative kanë filluar të shqyrtojnë raste në të cilat “nulla osta” është revokuar për mungesë konfirmimi, ndërsa punëdhënësi pretendonte se nuk kishte marrë komunikimin që aktivizonte afatin. Në këto raste është thelbësore të verifikohet nëse administrata mund të provojë dërgimin dhe marrjen e njoftimit.

Nëse revokimi ose arkivimi varet nga një komunikim që nuk është marrë rregullisht, mund të ketë hapësirë për kërkesë rishqyrtimi dhe, kur është e nevojshme, për mbrojtje gjyqësore. Për këtë arsye duhen ruajtur PEC-et, njoftimet e Portale ALI, mandatet e dhëna profesionistëve dhe çdo dokument që tregon se si është ndjekur procedura.

Çfarë duhet të kontrollojë konkretisht punëtori

Kush pret vizën për punë duhet të verifikojë që punëdhënësi të kontrollojë rregullisht kanalet përmes të cilave Sportello Unico per l’Immigrazione dërgon komunikimet dhe që të reagojë menjëherë kur mbërrin kërkesa për konfirmim. Një “nulla osta” i vlefshëm nuk duhet të konsiderohet si garanci absolute deri në lëshimin e vizës dhe përfundimin e hapave pas hyrjes në Itali.

Rregullat e Decreto Flussi 2026 kërkojnë më shumë vëmendje procedurale si nga punëtori, ashtu edhe nga punëdhënësi. Shumë probleme nuk lindin nga mungesa e një të drejte për të hyrë ose për të punuar, por nga humbja e një afati ose nga mosleximi i një komunikimi administrativ në kohë.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
I regjistruar në Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati për çështjet e Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Bashkimi familjar me një shtetas italian: viza D dhe leja pesëvjeçare e qëndrimit

Për një shtetas shqiptar që dëshiron të transferohet në Itali për të jetuar në mënyrë të qëndrueshme me bashkëshortin, prindin ose fëmijën italian, hyrja pa vizë për një qëndrim të shkurtër nuk duhet ngatërruar me procedurën e bashkimit familjar. Që nga 1 qershori 2024, familjarët e huaj të shtetasve italianë ose të Bashkimit Evropian që synojnë të vendosen në Itali duhet, si rregull, të kërkojnë vizë kombëtare të tipit D për “motive familjare”.

Kush mund ta përdorë këtë procedurë

Procedura zbatohet për familjarët e përcaktuar nga dekreti legjislativ nr. 30/2007: bashkëshorti; partneri në një bashkim të regjistruar kur ky bashkim njihet sipas legjislacionit përkatës; pasardhësit e drejtpërdrejtë nën moshën 21 vjeç ose në ngarkim, përfshirë ata të bashkëshortit ose partnerit; si dhe paraardhësit e drejtpërdrejtë në ngarkim. Në rrethana të caktuara, rregullat përfshijnë edhe marrëdhëniet juridike të krijuara me birësim, kujdestari ose afidim të përhershëm.

Për familjarët për të cilët ligji kërkon të provohet gjendja “në ngarkim”, nuk mjafton vetëm lidhja familjare. Duhet të dokumentohet një mbështetje ekonomike reale dhe e qëndrueshme nga ana e shtetasit italian ose të Bashkimit Evropian, e aftë për të mbuluar nevojat thelbësore të familjarit në vendin e origjinës.

Viza familjare nga Shqipëria

Ambasada e Italisë në Tiranë ka sqaruar se, për bashkimin familjar të qëndrueshëm, kërkohet viza kombëtare për motive familjare. Kjo vizë lëshohet pa pagesë konsullore, ka vlefshmëri 365 ditë dhe lejon hyrje të shumëfishta. Kërkesa paraqitet sipas procedurës së prenotimit konsullor në fuqi.

Një element i rëndësishëm është se për këtë kategori nuk kërkohet nulla osta nga Sportello Unico per l’Immigrazione. Procedura zhvillohet drejtpërdrejt para autoritetit konsullor italian, i cili verifikon lidhjen familjare dhe dokumentacionin përkatës.

Në praktikë, duhet të paraqiten ndër të tjera letra e ftesës e familjarit italian ose evropian, dokumenti i tij i identitetit dhe aktet e gjendjes civile që provojnë marrëdhënien familjare. Kur aktet janë lëshuar në Shqipëri, duhet të respektohen kërkesat për përkthimin dhe apostilimin sipas udhëzimeve konsullore. Kur martesa ose bashkimi civil është tashmë i transkriptuar në Itali, dokumentacioni mund të jetë më i thjeshtë.

Çfarë ndodh pas hyrjes në Itali

Brenda tetë ditëve nga hyrja në Itali duhet të nisë procedura për titullin e qëndrimit për motive familjare. Kjo fazë nuk duhet lënë pas dore vetëm sepse viza kombëtare është e vlefshme për një vit: viza shërben për hyrjen, ndërsa qëndrimi i qëndrueshëm rregullohet nga titulli i lëshuar në Itali.

Kur familjari bashkohet me një shtetas italian që nuk ka ushtruar më parë të drejtën e lëvizjes së lirë në një shtet tjetër të Bashkimit Evropian, zakonisht lëshohet leje elektronike pesëvjeçare për motive familjare. Kur, përkundrazi, kemi të bëjmë me një shtetas të Bashkimit Evropian ose me një shtetas italian që ka ushtruar të drejtën e lëvizjes së lirë në një shtet tjetër anëtar dhe kthehet në Itali, zbatohen rregullat e kartës së qëndrimit për familjarin e qytetarit të Bashkimit.

Mënyra praktike e paraqitjes së kërkesës mund të ndryshojë sipas organizimit të Questura-s kompetente: në disa territore përdoret kit-i postar, ndërsa në raste të tjera zbatohen procedura të posaçme prenotimi. Për këtë arsye, para paraqitjes së kërkesës është e nevojshme të kontrollohen udhëzimet e Questura-s së provincës ku do të vendoset familja.

Leja familjare lejon edhe punën

Titulli i qëndrimit për motive familjare nuk shërben vetëm për të rregulluar qëndrimin. Ai lejon, sipas kushteve të parashikuara nga ligji, edhe kryerjen e punës së varur ose të pavarur, aksesin në arsim dhe formim profesional dhe në shërbimet që lidhen me qëndrimin e rregullt.

Kjo është arsyeja pse, për një shtetas shqiptar që synon të jetojë në mënyrë të qëndrueshme me një familjar italian, është e rëndësishme të përdoret që në fillim procedura e saktë. Hyrja për një vizitë të shkurtër dhe bashkimi familjar janë dy situata juridike të ndryshme: zgjedhja e procedurës së gabuar mund të shkaktojë vonesa, kërkesa shtesë dhe vështirësi të panevojshme në fazën e lëshimit të lejes së qëndrimit.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Bashkimi familjar në Itali në 2026: dy vjet qëndrim, 150 ditë për nulla osta dhe kufijtë e të ardhurave

Bashkimi familjar mbetet një nga rrugët kryesore për të sjellë në Itali bashkëshortin, fëmijët ose prindërit, por rregullat e sotme janë më të rrepta se disa vite më parë. Në vitin 2026, për shumë shtetas jo-BE që jetojnë rregullisht në Itali, nuk mjafton më vetëm të kenë një leje qëndrimi të vlefshme, të ardhura dhe banesë të përshtatshme: në shumë raste duhet të provohet edhe një periudhë e pandërprerë prej të paktën dy vjetësh qëndrimi të ligjshëm në Itali.

Për shtetasit shqiptarë që jetojnë dhe punojnë në Itali, ky ndryshim ka pasoja praktike të rëndësishme. Para paraqitjes së kërkesës duhet të kontrollohet jo vetëm lloji i lejes së qëndrimit, por edhe data nga e cila mund të provohet qëndrimi i ligjshëm dhe i pandërprerë, përbërja e familjes, niveli i të ardhurave dhe dokumentacioni i banesës.

Kur kërkohen dy vjet qëndrim të ligjshëm

Rregulli i përgjithshëm parashikon që, për të kërkuar bashkimin familjar, shtetasi i huaj duhet të ketë maturuar të paktën dy vjet qëndrim të ligjshëm dhe të pandërprerë në territorin italian. Ky kusht nuk lidhet thjesht me faktin që personi ndodhet fizikisht në Itali prej dy vjetësh, por me ekzistencën e një qëndrimi të rregullt që mund të dokumentohet.

Në praktikën administrative, Prefekturat i kushtojnë rëndësi të veçantë edhe regjistrimit në anagrafe. Për këtë arsye, kush po planifikon një kërkesë për bashkim familjar duhet të kontrollojë me kujdes historikun e rezidencës, rinovimet e lejes së qëndrimit dhe çdo periudhë që mund të krijojë dyshime mbi vazhdimësinë e qëndrimit.

Ky kusht dyvjeçar nuk zbatohet për bashkimin me fëmijët e mitur. Ai nuk kërkohet as për personat që kanë marrë mbrojtje ndërkombëtare. Sipas orientimeve zyrtare aktuale, rregulli nuk konsiderohet i zbatueshëm as për mbajtësit e Kartës Blu të Bashkimit Evropian dhe për disa kategori punonjësish ICT, sepse këto situata rregullohen nga legjislacioni evropian specifik.

Cilët familjarë mund të bashkohen

Ligji italian lejon, në kushtet e parashikuara, bashkimin me bashkëshortin madhor që nuk është ligjërisht i ndarë, me fëmijët e mitur të pamartuar, me fëmijët madhorë në ngarkim kur, për arsye objektive shëndetësore, nuk mund të plotësojnë nevojat e tyre themelore dhe kanë invaliditet total, si dhe me prindërit në ngarkim në rastet e përcaktuara nga ligji.

Për prindërit mbi 65 vjeç mund të kërkohen kushte dhe dokumente shtesë, përfshirë mbulimin shëndetësor sipas rastit. Dokumentet që provojnë lidhjen familjare, moshën, gjendjen civile ose varësinë ekonomike zakonisht duhet të paraqiten pranë autoritetit konsullor italian në vendin ku ndodhet familjari.

Sa të ardhura duhen në vitin 2026

Përveç kushteve të tjera, kërkuesi duhet të provojë një të ardhur vjetore të ligjshme dhe të mjaftueshme. Në vitin 2026, shuma vjetore e assegno sociale është 7.101,12 euro dhe mbi këtë bazë llogariten kufijtë për bashkimin familjar.

për një familjar: të paktën 10.651,68 euro në vit;
për dy familjarë: të paktën 14.202,24 euro në vit;
për tre familjarë: të paktën 17.752,80 euro në vit;
për katër familjarë: të paktën 21.303,36 euro në vit.

Në llogaritjen e të ardhurave mund të merren parasysh edhe të ardhurat e familjarëve që bashkëjetojnë me kërkuesin, nëse ato janë të dokumentuara siç duhet. Duhet gjithashtu të konsiderohen familjarët tashmë në ngarkim dhe personat e tjerë të pranishëm në familje, sepse përbërja reale e bërthamës familjare ndikon mbi pragun që duhet arritur.

Për personat që gëzojnë statusin e refugjatit ose mbrojtjen subsidiare zbatohen rregulla më të favorshme dhe nuk kërkohet prova e zakonshme e të ardhurave dhe e banesës sipas regjimit të përgjithshëm të bashkimit familjar.

Banesë e përshtatshme dhe dokumentacioni

Në procedurën ordinare duhet të provohet disponueshmëria e një banese që plotëson kushtet higjieno-sanitare dhe të përshtatshmërisë së banimit. Zakonisht nevojitet certifikata e idoneità alloggiativa e lëshuar nga komuna ose dokumentacioni ekuivalent i parashikuar nga administrata kompetente, së bashku me dokumentet mbi titullin e përdorimit të banesës dhe, sipas rastit, deklaratat e pronarit ose të personave të tjerë që kanë të drejta mbi të.

Në praktikë, mungesa ose pasaktësia e dokumentacionit për banesën dhe të ardhurat është një nga shkaqet më të zakonshme të kërkesave për plotësim të dosjes dhe të paralajmërimeve për refuzim. Për këtë arsye nuk është e këshillueshme të paraqitet kërkesa duke u mbështetur vetëm te ideja se dokumentet mund të plotësohen më vonë.

Procedura dhe afati prej 150 ditësh

Kërkesa për nulla osta për bashkim familjar paraqitet në mënyrë telematike përmes portalit të Ministrisë së Brendshme dhe shqyrtohet nga Sportello Unico per l’Immigrazione pranë Prefekturës kompetente. Pas ndryshimeve ligjore të vitit 2025, afati ligjor për lëshimin e nulla osta është zgjatur nga 90 në 150 ditë.

Ky afat nuk duhet ngatërruar me kohën totale që i duhet familjarit për të hyrë në Itali. Pas nulla osta, vazhdon faza konsullore për vizën, gjatë së cilës kontrollohen lidhjet familjare dhe dokumentet personale. Vetëm pasi lëshohet viza, familjari mund të hyjë në Itali dhe të përfundojë procedurën për lejen e qëndrimit për motive familjare.

Leja e qëndrimit për motive familjare i lejon mbajtësit të punojë, si i punësuar ose si i vetëpunësuar, pa qenë e nevojshme të marrë më parë një leje të veçantë pune. Ky aspekt e bën bashkimin familjar jo vetëm një instrument për unitetin e familjes, por edhe një bazë të rëndësishme për integrimin e personit që hyn në Itali.

Çfarë duhet kontrolluar para se të paraqitet kërkesa

Për një shtetas shqiptar që dëshiron të sjellë familjen në Itali, kontrolli paraprak duhet të jetë konkret: kur ka filluar qëndrimi i ligjshëm dhe i pandërprerë; nëse rasti hyn ose jo në rregullin e dy viteve; cili është familjari që kërkohet të bashkohet; cili është pragu i saktë i të ardhurave; nëse banesa është e përshtatshme; dhe nëse dokumentet shqiptare që provojnë lidhjen familjare janë të rregullta për përdorim para autoriteteve italiane.

Bashkimi familjar nuk është një procedurë që duhet nisur vetëm pasi familja ka organizuar udhëtimin. Në shumë raste, verifikimi juridik dhe dokumentar duhet të bëhet muaj më parë. Rregulli i dy viteve dhe afati prej 150 ditësh për nulla osta e bëjnë planifikimin edhe më të rëndësishëm në vitin 2026.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

martedì 15 settembre 2026

Humbja e punës në Itali nuk do të thotë humbje e lejes: si funksionon “attesa occupazione” në 2026

Humbja e vendit të punës nuk e anulon automatikisht lejen e qëndrimit në Itali. Për shtetasit jo-BE që kanë një leje për punë të varur, ligji parashikon një periudhë mbrojtjeje gjatë së cilës mund të kërkohet një punë e re dhe, kur është e nevojshme, të merret leja e qëndrimit për “attesa occupazione”. Në vitin 2026 kjo mbrojtje ka edhe një pasojë të rëndësishme sociale: INPS ka njohur aksesin, në prani të kushteve të tjera ligjore, edhe në Assegno Unico dhe Bonus Nido.

Humbja e punës nuk sjell revokimin e lejes

Neni 22, paragrafi 11, i Dekretit Legjislativ nr. 286/1998 përcakton qartë se humbja e vendit të punës nuk përbën shkak për revokimin e lejes së qëndrimit të punonjësit të huaj dhe as të lejeve të familjarëve të tij që qëndrojnë rregullisht në Itali.

Kjo vlen si në rast pushimi nga puna, ashtu edhe në rast dorëheqjeje. Pra, nëse kontrata përfundon, leja e qëndrimit nuk pushon së qeni e vlefshme në të njëjtën ditë. Punonjësi mund të qëndrojë në Itali për periudhën e mbetur të vlefshmërisë së lejes dhe të kërkojë një punë të re.

Përjashtimi kryesor lidhet me lejen për punë sezonale, për të cilën nuk zbatohet në të njëjtën mënyrë mbrojtja e parashikuar për “attesa occupazione”.

Çfarë është leja për “attesa occupazione”

Kur leja për punë të varur po skadon dhe personi ende nuk ka gjetur një punë të re, mund të kërkohet leja e qëndrimit për “attesa occupazione”, pra për pritje punësimi. Ky titull lejon qëndrimin e rregullt në Itali gjatë kërkimit të një pune të re.

Ligji parashikon një periudhë jo më të shkurtër se një vit. Nëse personi merr një përfitim të mbështetjes së të ardhurave, si për shembull një trajtim papunësie, dhe ky zgjat më shumë, mbrojtja mund të lidhet me kohëzgjatjen e këtij përfitimi.

Është shumë e rëndësishme të kontaktohet sa më shpejt Qendra për Punësim dhe të bëhet deklarata e menjëhershme e disponibilitetit për punë, e njohur si DID. Kjo është veçanërisht e rëndësishme edhe për aksesin në përfitime si NASpI, kur plotësohen kushtet.

A mund të rinovohet edhe pas një viti?

Leja për “attesa occupazione” nuk duhet konsideruar si një titull që përfundon automatikisht dhe në mënyrë të pakthyeshme pas një viti. Praktika administrative dhe udhëzimet e Ministrisë së Brendshme pranojnë se, në raste të caktuara, rinovimi mund të jetë i mundur edhe përtej këtij afati.

Questura duhet të vlerësojë rastin konkret, duke marrë parasysh, ndër të tjera, burimet ekonomike të familjes, lidhjet familjare në Itali, vitet e qëndrimit, nivelin e integrimit shoqëror dhe rrethana të tjera personale. Prandaj, një kërkesë rinovimi e përgatitur mirë duhet të dokumentojë jo vetëm kërkimin aktiv të punës, por edhe situatën familjare dhe ekonomike të personit.

A mund të punohet gjatë pritjes së lejes?

Po. Neni 5, paragrafi 9-bis, i Testit Unik për Imigracionin mbron personin që ka paraqitur rregullisht kërkesën për lëshim, rinovim ose konvertim të lejes së qëndrimit. Gjatë pritjes së vendimit administrativ, qëndrimi konsiderohet i rregullt dhe personi mund të punojë, për sa kohë disponon dëshminë që provon paraqitjen e kërkesës dhe janë kryer detyrimet e tjera të parashikuara nga ligji.

Kjo do të thotë se një punëdhënës i ri mund të punësojë personin edhe kur karta e re e lejes nuk është ende gati, nëse ekziston dokumentacioni që provon kërkesën në proces dhe bëhet komunikimi i rregullt i punësimit.

Risia e vitit 2026: Assegno Unico dhe Bonus Nido

Më 22 janar 2026 është bërë një sqarim i rëndësishëm për familjet. Me mesazhin nr. 205/2026, INPS u ka dhënë udhëzim zyrave që të pranojnë, kur plotësohen edhe kushtet e tjera, kërkesat për Assegno Unico e Universale dhe Bonus Nido të paraqitura nga mbajtësit e lejes së qëndrimit për “attesa occupazione”.

Arsyeja është se ky titull konsiderohet, sipas orientimit gjyqësor të ndjekur aktualisht nga INPS, si një “permesso unico lavoro”, pra një leje që ruan lidhjen me tregun e punës dhe garanton parimin e trajtimit të barabartë për këto përfitime.

Ka megjithatë një element që duhet njohur: INPS ka bërë të ditur se pagesat kryhen me rezervë, sepse mbi këtë çështje janë ende në zhvillim gjykime para Gjykatës së Kasacionit. Nëse jurisprudenca do të ndryshonte, Instituti ka rezervuar mundësinë të kërkojë kthimin e shumave të paguara.

Kush ka marrë më parë një refuzim vetëm për shkak se zotëronte një leje për “attesa occupazione” mund të kërkojë rishqyrtimin administrativ të vendimit nga INPS.

Dokumentet që duhen ruajtur

Në praktikë, pas humbjes së punës është e këshillueshme të ruhen me kujdes komunikimi i përfundimit të marrëdhënies së punës, UNILAV-i, dokumentet e Qendrës për Punësim, DID, dokumentacioni për NASpI-n nëse është kërkuar, dëshmitë e kërkimit të punës dhe çdo dokument që tregon të ardhurat ose burimet e familjes.

Nëse ndërkohë gjendet një punë e re, punëdhënësi duhet të kryejë komunikimin e rregullt të punësimit. Në procedurën e mëpasshme të rinovimit, Questura do të mund të vlerësojë kushtet për lëshimin e lejes së përshtatshme për punë.

Çfarë duhet mbajtur mend

Humbja e punës dhe humbja e lejes së qëndrimit janë dy gjëra të ndryshme. Ligji italian parashikon pikërisht një mekanizëm që shmang kalimin e menjëhershëm nga puna e rregullt në qëndrimin e parregullt. Problemi lind kur personi nuk aktivizohet në kohë, nuk regjistrohet në Qendrën për Punësim, nuk paraqet kërkesën e duhur para skadimit ose nuk dokumenton situatën e tij.

Për këtë arsye, çdo rast duhet ndjekur duke kontrolluar së bashku afatin e lejes, statusin e punësimit, dokumentacionin e papunësisë dhe kushtet familjare. Në shumë raste, veprimi në kohë është ai që bën diferencën mes ruajtjes së një statusi të rregullt dhe krijimit të një problemi të ri administrativ.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
I regjistruar në Regjistrin e përfaqësuesve të interesave të Dhomës së Deputetëve për çështjet e Imigracionit
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Leja e studimit në Itali: kalimi në leje pune është jashtë kuotave dhe pa “click day”

Një student i huaj që ndodhet rregullisht në Itali nuk duhet më të presë kuotat vjetore të Dekretit të Flukseve për ta kthyer lejen e qëndrimit për studim në leje për punë. Ky ndryshim është veçanërisht i rëndësishëm për shtetasit shqiptarë që studiojnë ose ndjekin formim profesional në Itali dhe që, gjatë ose në përfundim të këtij rrugëtimi, gjejnë një punëdhënës të gatshëm për t’i punësuar.

Leja për studim lejon punë të kufizuar

Leja e qëndrimit për studim ose formim lejon kryerjen e punës së varur deri në 20 orë në javë dhe gjithsej jo më shumë se 1.040 orë në vit. Nëse puna që propozohet e tejkalon këtë kufi, studenti nuk mund të vazhdojë ta përdorë lejen për studim si titull të vetëm: duhet të kërkojë konvertimin në një leje pune.

Konvertimi nuk varet më nga kuotat

Neni 6 i Dekretit Legjislativ nr. 286/1998, pas ndryshimeve të vitit 2023, parashikon që leja për studim dhe formim mund të konvertohet, para skadimit, në leje qëndrimi për arsye pune jashtë kuotave të Dekretit të Flukseve. Në praktikë kjo do të thotë se nuk ka më nevojë të pritet një “click day” dhe as të kontrollohet nëse kuotat vjetore janë ende të disponueshme.

Ky është një ndryshim me pasoja konkrete: mundësia për të hyrë në mënyrë të qëndrueshme në tregun italian të punës nuk varet më nga gara për një numër të kufizuar vendesh, por nga ekzistenca e kushteve ligjore për punësimin ose për ushtrimin e një aktiviteti autonom.

Kërkesa duhet të paraqitet para skadimit të lejes

Pika më e rëndësishme praktike është afati. Ligji kërkon që konvertimi të kërkohet para skadimit të lejes së qëndrimit për studim. Për këtë arsye nuk është e këshillueshme të pritet dita e fundit, sidomos kur duhet të përgatiten dokumentet e punëdhënësit, të dhënat e kontratës dhe dokumentacioni mbi strehimin ose elemente të tjera që mund të kërkohen gjatë procedurës.

Për punën e varur nevojitet një ofertë reale pune dhe procedura zhvillohet nëpërmjet Sportello Unico per l’Immigrazione. Për punën autonome duhet, përkundrazi, të provohet ekzistenca e kushteve ligjore dhe ekonomike për ushtrimin e aktivitetit përkatës, përfshirë autorizimet ose kualifikimet që kërkohen për profesionin konkret.

Si paraqitet kërkesa

Kërkesa paraqitet në mënyrë telematike në Portalin ALI të Ministrisë së Brendshme. Për konvertimin nga studimi në punë të varur përdoren modelet e parashikuara për këtë procedurë; administratat dallojnë, ndër të tjera, rastet e zakonshme nga ato të personave që kanë arritur moshën madhore në Itali ose kanë përfunduar një diplomë universitare në Itali.

Pas dërgimit të kërkesës, Sportello Unico verifikon dokumentacionin dhe kushtet e punësimit. Procedura administrative e konvertimit nuk duhet ngatërruar me kërkesën fillestare të hyrjes në Itali për punë: personi ndodhet tashmë ligjërisht në territorin italian dhe kërkon ndryshimin e titullit të qëndrimit.

Çfarë duhet të kontrollojë studenti para se të aplikojë

Para paraqitjes së kërkesës duhen verifikuar me kujdes vlefshmëria e lejes aktuale, lloji dhe kohëzgjatja e kontratës së propozuar, të dhënat e punëdhënësit, respektimi i kontratës kolektive të punës dhe dokumentacioni që provon kushtet ekonomike dhe administrative të marrëdhënies së punës.

Është po aq e rëndësishme të kontrollohet që të dhënat personale, adresa dhe kontaktet e deklaruara në procedurë të jenë të sakta. Një kërkesë e paraqitur në kohë, por e paplotë ose me dokumente kontradiktore, mund të sjellë kërkesa për plotësim ose edhe një paralajmërim për refuzim.

Një mundësi e rëndësishme për studentët shqiptarë

Për studentët shqiptarë që kanë ndërtuar në Itali një rrugëtim studimi dhe më pas gjejnë një mundësi reale profesionale, rregulli i konvertimit jashtë kuotave është një instrument i rëndësishëm stabiliteti juridik. Ai shmang që një punësim i rregullt të humbasë vetëm sepse kuotat e Dekretit të Flukseve janë mbyllur ose janë konsumuar.

Megjithatë, fakti që konvertimi është jashtë kuotave nuk do të thotë se ai është automatik. Duhet gjithmonë të provohet ekzistenca e të gjitha kushteve për lejen e re. Pikërisht për këtë arsye, kur leja e studimit po i afrohet skadimit ose kur oferta e punës paraqet elemente të veçanta, është e dobishme që dokumentacioni të kontrollohet para dërgimit të kërkesës.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Leja e qëndrimit BE për rezidentë afatgjatë në Itali: 5 vjet, niveli A2 dhe kushtet që duhen kontrolluar

Pas pesë vitesh qëndrimi të rregullt në Itali, shumë shtetas shqiptarë mendojnë se marrja e lejes së qëndrimit BE për rezidentë afatgjatë është automatike. Nuk është kështu. Pesë vitet janë vetëm pika e parë e kontrollit: duhen verifikuar vazhdimësia e qëndrimit, të ardhurat, njohja e gjuhës italiane dhe, në disa raste, edhe kushtet familjare e të banimit.

Leja e qëndrimit BE për rezidentë afatgjatë, e parashikuar nga neni 9 i Testit Unik të Imigracionit, jep një status më të qëndrueshëm se lejet e zakonshme. Statusi është me kohë të pacaktuar, ndërsa dokumenti elektronik ka afat administrativ vlefshmërie dhe duhet të përditësohet sipas rregullave në fuqi.

Pesë vjet qëndrim: duhet parë historia reale e lejeve

Kërkesa mund të paraqitet, në parim, nga shtetasi i një vendi jashtë Bashkimit Evropian që ka qëndruar rregullisht dhe vazhdimisht në Itali për të paktën pesë vjet dhe që ka një leje qëndrimi të vlefshme.

Nuk mjafton, megjithatë, të numërohen pesë vite kalendarike nga hyrja e parë në Itali. Disa periudha qëndrimi kanë rregulla të veçanta dhe disa lloje lejesh nuk lejojnë marrjen e drejtpërdrejtë të statusit afatgjatë. Për këtë arsye, sidomos kur në pesëvjeçar ka pasur leje studimi, periudha të shkurtra, ndryshime të shpeshta të titullit të qëndrimit ose ndërprerje, është e nevojshme të rindërtohet me saktësi historia administrative.

Edhe mungesat nga Italia kanë rëndësi. Në përgjithësi, periudha pesëvjeçare nuk ndërpritet nga mungesa më të shkurtra se gjashtë muaj radhazi dhe që, në total, nuk kalojnë dhjetë muaj gjatë pesë viteve. Ligji parashikon përjashtime për arsye të rënda dhe të dokumentuara, por këto duhet të provohen.

Të ardhurat: pragu lidhet me Assegno Sociale

Një kusht tjetër është disponueshmëria e një të ardhure të ligjshme jo më të ulët se shuma vjetore e Assegno Sociale. Për vitin 2026, kjo shumë është 7.101,12 euro në vit për parametrin bazë individual.

Kur kërkesa lidhet edhe me familjarë, vlerësimi ekonomik ndryshon sipas përbërjes së familjes dhe mund të kërkohet edhe dokumentacioni mbi përshtatshmërinë e banesës. Prandaj, para paraqitjes së kërkesës, është e rëndësishme të kontrollohen deklaratat e të ardhurave, Certificazione Unica, modeli 730 ose Redditi, si edhe çdo burim tjetër i ligjshëm që mund të merret parasysh.

Niveli A2 i gjuhës italiane

Për marrjen e lejes afatgjatë duhet të dëshmohet një njohje e gjuhës italiane të paktën në nivelin A2 të Kuadrit të Përbashkët Evropian të Referencës.

Kush nuk ka një certifikatë ose një titull që e provon këtë nivel mund të kërkojë testin pranë Prefekturës përmes portalit telematik të Ministrisë së Brendshme. Prefektura cakton më pas datën dhe vendin e provimit. Ka raste përjashtimi, ndër të tjera për personat me kufizime të rënda të aftësisë për të mësuar gjuhën, të dokumentuara nga struktura publike shëndetësore, për të miturit nën 14 vjeç dhe për persona që kanë tituj shkollorë ose certifikime të njohura që provojnë nivelin e kërkuar.

Statusi është i përhershëm, por dokumenti duhet të mbahet i përditësuar

Një dallim i rëndësishëm është ai mes statusit juridik dhe dokumentit fizik. Statusi i rezidentit afatgjatë është, në parim, me kohë të pacaktuar. Dokumenti elektronik, megjithatë, ka vlefshmëri administrative: për të rriturit, dokumenti aktual lëshohet me vlefshmëri dhjetëvjeçare dhe më pas duhet të përditësohet.

Përditësimi mund të jetë i nevojshëm edhe për ndryshime të pasaportës, vendbanimit ose të dhënave familjare. Kjo nuk do të thotë se statusi humbet vetëm sepse skadon karta fizike, por dokumenti duhet të mbahet në rregull për të shmangur probleme në marrëdhëniet me administratën, punëdhënësit dhe autoritetet kufitare.

Kur mund të humbet statusi

Leja afatgjatë nuk është e paprekshme. Ligji parashikon raste revokimi, për shembull kur statusi është marrë me mashtrim, kur lindin arsye të rënda të rendit ose sigurisë publike, kur personi qëndron jashtë territorit të Bashkimit Evropian për dymbëdhjetë muaj radhazi, kur fiton një status të njëjtë afatgjatë në një shtet tjetër anëtar ose kur mungon nga Italia për gjashtë vjet.

Për këtë arsye, kush planifikon të jetojë për periudha të gjata jashtë Italisë duhet të kontrollojë më parë pasojat mbi statusin e vet, sepse një mungesë e zgjatur mund të prodhojë efekte shumë më serioze se skadimi i zakonshëm i një dokumenti.

Pse ky status ka rëndësi edhe për të drejtat sociale

Rëndësia e lejes BE për rezidentë afatgjatë nuk kufizohet te stabiliteti i qëndrimit. Më 21 korrik 2026, Gjykata Kushtetuese italiane, me vendimin nr. 141/2026, konfirmoi se kërkesa e posedimit të këtij statusi për shtetasit e vendeve të treta që kërkojnë Assegno Sociale nuk është në kundërshtim me Kushtetutën dhe të drejtën e Bashkimit Evropian.

Kjo nuk do të thotë se leja afatgjatë jep automatikisht të drejtën për Assegno Sociale: përfitimi ka kushte të tjera të veçanta, përfshirë moshën, të ardhurat dhe qëndrimin e gjatë e të vazhdueshëm në Itali. Megjithatë, vendimi tregon se statusi i rezidentit afatgjatë mund të ketë pasoja konkrete edhe për aksesin në disa të drejta sociale.

Çfarë duhet kontrolluar para kërkesës

Para se të paraqitet dosja, është e këshillueshme të verifikohen së bashku data e fillimit të pesëvjeçarit, llojet e lejeve të mbajtura, mungesat nga Italia, dokumentet e të ardhurave, situata familjare dhe prova e nivelit A2 ose e përjashtimit nga testi. Një gabim në një prej këtyre elementeve mund të sjellë kërkesa për plotësim, vonesa ose refuzim.

Për një shtetas shqiptar që ka ndërtuar prej vitesh jetën e tij në Itali, leja BE për rezidentë afatgjatë është një hap juridik i rëndësishëm drejt një qëndrimi më të qëndrueshëm. Pikërisht për këtë arsye, kërkesa duhet përgatitur jo si një formalitet automatik pas pesë vitesh, por si një procedurë që kërkon kontroll të kujdesshëm të të gjithë historisë së qëndrimit.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.