Avokat për Imigracionin

giovedì 17 settembre 2026

Shtetësia italiane me rezidencë: 10 vjet nuk mjaftojnë nëse ka ndërprerje të regjistrimit

Për një shtetas shqiptar që kërkon shtetësinë italiane përmes rezidencës, plotësimi i dhjetë viteve në Itali është vetëm pika e nisjes. Procedura kërkon vazhdimësi të rezidencës ligjore, të ardhura të mjaftueshme dhe të qëndrueshme, njohuri të gjuhës italiane dhe kujdes të veçantë ndaj çdo ndryshimi në regjistrimin anagrafik. Një ndërprerje që duket formale mund të ketë pasoja të rëndësishme mbi gjithë procedurën.

Dhjetë vjet rezidencë ligjore dhe të pandërprerë

Sipas nenit 9, paragrafi 1, shkronja f), të ligjit nr. 91 të vitit 1992, shtetasi i një vendi jashtë Bashkimit Evropian mund të kërkojë dhënien e shtetësisë italiane pasi ka banuar ligjërisht në Itali për të paktën dhjetë vjet.

Për një shtetas shqiptar, kjo do të thotë se nuk mjafton të ketë hyrë në Itali dhjetë vjet më parë ose të ketë pasur leje qëndrimi për një periudhë të gjatë. Duhet të ekzistojë një vazhdimësi reale dhe juridike e rezidencës: qëndrimi duhet të ketë qenë i rregullt dhe regjistrimi në anagrafën e komunës duhet të rezultojë pa ndërprerje të papajtueshme me kërkesën ligjore.

Prefekturat vazhdojnë të theksojnë edhe në vitin 2026 se periudhat e çregjistrimit për mungesë, të deklarimit të qëndrimit jashtë Italisë ose të humbjes së regjistrimit anagrafik mund të ndikojnë drejtpërdrejt në llogaritjen e dhjetë viteve. Në praktikë, një çregjistrim mund të bëjë që periudha e nevojshme të duhet të llogaritet nga e para. Pikërisht për këtë arsye është e këshillueshme që, para paraqitjes së kërkesës, të kontrollohet historiku i plotë i rezidencës në komunë dhe të verifikohen menjëherë çdo boshllëk apo pasaktësi.

Të ardhurat: kontrollohen tre vitet para kërkesës dhe jo vetëm dita e paraqitjes

Dhënia e shtetësisë për rezidencë nuk është automatike. Administrata vlerëson edhe aftësinë ekonomike të kërkuesit. Sipas parametrave që Prefekturat vazhdojnë të aplikojnë, kërkohet përgjithësisht një e ardhur e tatueshme prej të paktën 8.263,31 euro në vit për një person pa persona në ngarkim. Pragu rritet në 11.362,05 euro kur ka bashkëshort në ngarkim dhe shtohet me 516 euro për çdo fëmijë tjetër në ngarkim.

Nuk mjafton që kjo e ardhur të ekzistojë vetëm në momentin kur plotësohet formulari. Vlerësohen, si rregull, të ardhurat e tre viteve që i paraprijnë kërkesës dhe kërkohet që aftësia ekonomike të mbetet e qëndrueshme gjatë procedurës. Për këtë arsye, humbja e punës, një rënie e ndjeshme e të ardhurave ose probleme të rëndësishme fiskale pas paraqitjes së kërkesës mund të marrin rëndësi edhe kur dhjetë vitet e rezidencës janë plotësuar.

Në kushte të caktuara mund të merren në konsideratë edhe të ardhurat e anëtarëve të familjes që bëjnë pjesë në të njëjtin bërthamë familjare, sipas rregullave të zbatueshme. Megjithatë, dokumentacioni fiskal duhet të jetë i qartë dhe i verifikueshëm.

Gjuha italiane: niveli B1 dhe rastet e përjashtimit

Për kërkesat e shtetësisë për rezidencë kërkohet, në parim, njohja e gjuhës italiane në nivel jo më të ulët se B1 të Kuadrit të Përbashkët Evropian të Referencës për Gjuhët. Kjo mund të dëshmohet me një titull studimi të njohur ose me një certifikatë të lëshuar nga një prej institucioneve të autorizuara.

Nuk kërkohet paraqitja e certifikatës B1 në disa raste të parashikuara shprehimisht nga ligji, ndër të cilat përfshihen titullarët e lejes së qëndrimit BE për rezidentë afatgjatë dhe personat që kanë nënshkruar marrëveshjen e integrimit sipas nenit 4-bis të Tekstit Unik të Imigracionit. Edhe këtu është e rëndësishme të mos mbështetemi në supozime: para dërgimit të kërkesës duhet të kontrollohet nëse dokumenti që posedon kërkuesi hyn realisht në një nga rastet e përjashtimit.

Dokumentet dhe paraqitja e kërkesës

Kërkesa paraqitet online përmes portalit të shërbimeve të Ministrisë së Brendshme. Në dokumentacionin bazë përfshihen akti i lindjes dhe certifikata penale nga shteti i origjinës, me përkthim dhe formalitetet e kërkuara për vlefshmëri në Itali, dokumenti i qëndrimit, dokumentet për të ardhurat dhe, kur është e nevojshme, dokumenti që provon nivelin B1.

Për procedurën parashikohet një kontribut prej 250 euro dhe një pullë fiskale prej 16 euro. Të dhënat personale duhet të përputhen në të gjitha dokumentet: ndryshimet në emër, mbiemër, datëlindje ose vendlindje duhen sqaruar para paraqitjes, sepse mospërputhjet mund të shkaktojnë kërkesa plotësuese dhe vonesa.

Sa zgjat procedura dhe çfarë duhet bërë gjatë pritjes

Për kërkesat e paraqitura sipas regjimit aktual, afati i përfundimit është 24 muaj dhe mund të zgjatet deri në një maksimum prej 36 muajsh. Gjatë kësaj periudhe kërkuesi duhet të vazhdojë të kontrollojë portalin e shtetësisë, komunikimet elektronike dhe aplikacionin IO, si dhe të njoftojë ndryshimet e rezidencës ose të elementeve të tjera që ndikojnë në procedurë.

Një gabim i zakonshëm është të mendohet se, pasi kërkesa është dërguar, gjithçka tjetër është vetëm pritje. Në realitet, vazhdimësia e rezidencës, gjendja ekonomike dhe saktësia e të dhënave vazhdojnë të kenë rëndësi deri në fund të procedurës.

Pas dekretit: gjashtë muaj për betimin

Nëse procedura përfundon pozitivisht, dekreti i dhënies së shtetësisë njoftohet përmes sistemit të njoftimeve dixhitale SEND. Pas njoftimit, personi duhet të kryejë betimin pranë komunës së rezidencës brenda gjashtë muajve. Nëse betimi nuk bëhet brenda këtij afati, dekreti nuk prodhon efekt. Shtetësia italiane fitohet nga dita pas betimit.

Kontrolli para kërkesës është pjesa më e rëndësishme

Për një shtetas shqiptar që ka jetuar prej shumë vitesh në Itali, rreziku më i madh është ta konsiderojë procedurën si një formalitet pasi ka plotësuar dhjetë vjet. Në praktikë, para paraqitjes duhen kontrolluar së bashku historiku anagrafik, vazhdimësia e lejeve të qëndrimit, të ardhurat e tre viteve të fundit, dokumentacioni fiskal, kushti gjuhësor dhe dokumentet shqiptare që do të përdoren.

Një verifikim i bërë para dërgimit të kërkesës lejon të korrigjohen problemet kur kjo është ende e mundur. Një problem i zbuluar pas disa vitesh pritjeje mund të jetë shumë më i vështirë për t’u zgjidhur.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 — Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Nga puna sezonale te puna e zakonshme: konvertimi i lejes pa kuota dhe afati që nuk duhet humbur

Një leje qëndrimi për punë sezonale mund të shndërrohet në leje për punë të zakonshme me afat të caktuar ose të pacaktuar, pa pritur kuotat e Decreto Flussi dhe pa “click day”. Megjithatë, një vendim i fundit i gjykatës administrative ka rikthyer në qendër një çështje vendimtare: kërkesa duhet paraqitur pa pritur skadimin e lejes sezonale.

Konvertimi është tashmë jashtë kuotave

Pas ndryshimeve të sjella nga dekreti ligjor nr. 145/2024, konvertimi i lejes së qëndrimit për punë sezonale në leje për punë të varur jo sezonale nuk varet më nga kuotat vjetore të Decreto Flussi. Kjo do të thotë se kërkesa mund të paraqitet gjatë gjithë vitit, pa kufi numerik dhe pa pritur një ditë të posaçme për dërgimin e aplikimit.

Rregulli bazë mbetet ai i nenit 24, paragrafi 10, të dekretit legjislativ nr. 286/1998. Punëtori duhet të ketë kryer rregullisht punë sezonale në Itali për të paktën tre muaj dhe duhet të ketë një ofertë reale për punë të varur jo sezonale, me kontratë me afat të caktuar ose të pacaktuar. Për sektorin bujqësor, udhëzimet administrative marrin si referencë të paktën 13 ditë pune në muaj për tre muaj, pra gjithsej 39 ditë të mbuluara nga kontributet.

Kërkesa bëhet online

Aplikimi për konvertim paraqitet në mënyrë telematike përmes portalit të shërbimeve të Ministrisë së Brendshme, në seksionin e Sportello Unico per l’Immigrazione, duke zgjedhur procedurën për konvertimet jashtë kuotave. Për akses nevojitet identitet digjital SPID ose CIE. Fakti që procedura është jashtë kuotave nuk do të thotë se mungojnë kontrollet: administrata verifikon punën sezonale të kryer, kontributet, ekzistencën e raportit të ri të punës dhe kushtet e tjera të parashikuara nga ligji.

Pika më delikate: skadenca e lejes sezonale

Për disa vite ka ekzistuar një debat mbi mundësinë e konvertimit edhe pasi leja sezonale kishte skaduar. Udhëzimet administrative kishin vënë në dukje se neni 24, paragrafi 10, nuk parashikon shprehimisht një afat prekluziv dhe nuk thotë në mënyrë të qartë se leja duhet të jetë ende e vlefshme në ditën e aplikimit.

Por TAR Lombardia, Brescia, me vendimin nr. 701 të 20 majit 2026, ka mbajtur një qëndrim më të rreptë. Sipas gjykatës, kërkesa për konvertim duhet të paraqitet brenda skadencës së lejes që kërkohet të konvertohet, sepse vetë koncepti i “konvertimit” presupozon ekzistencën e një titulli qëndrimi ende në fuqi. Gjykata ka shtuar se, në rastin më të favorshëm, mund të merret në konsideratë një kërkesë e paraqitur brenda 60 ditëve pas skadencës, duke iu referuar logjikës së afatit të përdorur për rinovimet.

Për këtë arsye, edhe nëse ekzistojnë interpretime më elastike, zgjidhja juridikisht më e sigurt është e qartë: kërkesa duhet përgatitur dhe dërguar para skadimit të lejes sezonale. Të pritet skadenca do të thotë të krijohet një rrezik i panevojshëm dhe, në rast refuzimi, të zhvendoset çështja nga procedura administrative te një konflikt gjyqësor.

A mund të punohet ndërkohë?

Po. Ministria e Punës, me qarkoren nr. 10 të 5 majit 2025, ka sqaruar se punëtori që ka paraqitur rregullisht kërkesën për konvertim mund të fillojë edhe aktivitetin jo sezonal gjatë pritjes së vendimit. Duhet të jetë lëshuar vërtetimi që provon paraqitjen e kërkesës dhe, në rast pune të varur, duhet të jetë dërguar paraprakisht komunikimi telematik UNILAV. Për punën shtëpiake kërkohet komunikimi përkatës në INPS.

Çfarë duhet kontrolluar në praktikë

Përpara paraqitjes së kërkesës është e rëndësishme të verifikohen së bashku data e skadimit të lejes, kohëzgjatja reale e punës sezonale, kontributet e paguara, dokumentet e punëdhënësit dhe kushtet e ofertës së re të punës. Konvertimi jashtë kuotave është një instrument shumë më i favorshëm se në të kaluarën, por nuk duhet ngatërruar me një procedurë automatike.

Për një punëtor shqiptar që ka hyrë rregullisht në Itali për punë sezonale, kjo mund të jetë rruga për të kaluar në një qëndrim më të qëndrueshëm dhe në një raport pune jo sezonal. Pikërisht për këtë arsye, koha e paraqitjes së kërkesës është po aq e rëndësishme sa edhe ekzistenca e kontratës së re.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Fëmijët e mitur dhe shtetësia italiane e prindit: rregulli i dy viteve që duhet kontrolluar para betimit

Kur një prind i huaj merr shtetësinë italiane, fëmija i tij i mitur nuk bëhet më automatikisht italian vetëm sepse jeton me të. Pas reformës së vitit 2025, që mbetet në fuqi edhe në 2026, duhet kontrolluar edhe një kusht i ri dhe shumë i rëndësishëm: rezidenca ligjore dhe e vazhdueshme e fëmijës në Itali për të paktën dy vjet në momentin kur prindi fiton shtetësinë.

Çfarë parashikon neni 14 i ligjit nr. 91/1992

Neni 14 i ligjit italian për shtetësinë parashikon se fëmijët e mitur të personit që fiton ose rifiton shtetësinë italiane mund ta fitojnë edhe ata shtetësinë, nëse bashkëjetojnë me prindin. Megjithatë, pas ndryshimeve të futura me reformën e vitit 2025, nuk mjafton më vetëm fakti që fëmija është i mitur dhe jeton me prindin.

Në datën kur prindi fiton shtetësinë italiane, fëmija duhet të ketë rezidencë ligjore në Itali për të paktën dy vjet të pandërprerë. Nëse fëmija është më i vogël se dy vjeç, kërkohet që ai të ketë reziduar ligjërisht në Itali që nga lindja.

Momenti vendimtar është betimi i prindit

Për shumë familje ky është aspekti më i rëndësishëm praktik. Në rastin e shtetësisë së fituar me natyralizim, nuk merret si pikë reference data e dekretit të dhënies së shtetësisë dhe as data kur dekreti njoftohet. Momenti vendimtar është betimi i prindit para nëpunësit të gjendjes civile, sepse shtetësia italiane e prindit prodhon efekt nga dita pasuese.

Kjo do të thotë se, para betimit, duhet të verifikohet me kujdes situata e çdo fëmije të mitur: data e regjistrimit në anagrafë, vazhdimësia e rezidencës ligjore, titulli i qëndrimit dhe bashkëjetesa reale me prindin që po bëhet shtetas italian.

Bashkëjetesa duhet të jetë reale dhe e qëndrueshme

Ligji nuk kërkon vetëm një lidhje familjare formale. Bashkëjetesa duhet të jetë e qëndrueshme dhe efektive. Për këtë arsye, të dhënat anagrafike, gjendja familjare dhe dokumentet që tregojnë vendbanimin real mund të kenë rëndësi vendimtare.

Nëse prindi dhe fëmija rezultojnë të regjistruar në adresa të ndryshme, ose nëse ka pasur periudha të paqarta në regjistrimin anagrafik, nuk është e këshillueshme të pritet momenti i betimit për të sqaruar situatën. Një problem administrativ i pazgjidhur mund të ndikojë drejtpërdrejt në mundësinë e fëmijës për të fituar shtetësinë bashkë me prindin.

Rregulli i ri zbatohet për betimet nga 23 maji 2025

Ministria e Brendshme ka sqaruar se kërkesa e re e dy viteve të rezidencës ligjore zbatohet për rastet në të cilat betimi i prindit është bërë nga 23 maji 2025 e në vijim. Për betimet e bëra deri më 22 maj 2025 vazhdon të zbatohet rregulli i mëparshëm, i cili nuk kërkonte këtë periudhë të veçantë dyvjeçare për fëmijën e mitur.

Për familjet që janë sot në pritje të përfundimit të procedurës së shtetësisë, ky dallim ka pasoja konkrete. Nëse fëmija ka ardhur në Itali vetëm pak muaj para betimit të prindit, ose ka pasur ndërprerje në rezidencën ligjore, fitimi i shtetësisë nga prindi nuk sjell domosdoshmërisht edhe fitimin e shtetësisë nga fëmija.

Çfarë duhet kontrolluar praktikisht

Para betimit është e dobishme të verifikohen certifikata historike e rezidencës së fëmijës, gjendja familjare, vlefshmëria e dokumenteve të qëndrimit dhe data e saktë nga e cila fëmija konsiderohet ligjërisht rezident në Itali. Kur ka boshllëqe ose mospërputhje, duhet kuptuar nëse bëhet fjalë për një ndërprerje reale të rezidencës apo për një problem administrativ që mund të dokumentohet dhe sqarohet.

Duhet gjithashtu të mbahet parasysh se situata e fëmijës së mitur është juridikisht e ndryshme nga ajo e një fëmije që ka arritur tashmë moshën madhore. Për fëmijët madhorë të një prindi të naturalizuar italian ekziston një rrugë tjetër, e lidhur me nenin 9 të ligjit nr. 91/1992 dhe me kushtet e parashikuara për kërkesën individuale të shtetësisë.

Pse ky kontroll duhet bërë para, jo pas betimit

Reforma ka bërë që momenti i betimit të prindit të ketë edhe më shumë rëndësi për të gjithë familjen. Në praktikë, një verifikim i bërë vetëm pasi prindi është bërë shtetas italian mund të jetë tepër vonë për të ndryshuar kushtet që duhej të ekzistonin në momentin e fitimit të shtetësisë.

Për këtë arsye, familjet me fëmijë të mitur duhet ta konsiderojnë procedurën e shtetësisë jo vetëm si një procedurë individuale të prindit, por edhe si një procedurë që kërkon një kontroll paraprak të pozitës juridike të fëmijëve. Rezidenca ligjore, vazhdimësia e saj dhe bashkëjetesa nuk janë më elemente dytësore: mund të përcaktojnë nëse shtetësia italiane do të fitohet edhe nga fëmija.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Leja e qëndrimit në pritje: vërtetimi i kërkesës lejon punën e rregullt në Itali

Në Itali, vonesa e Questura-s në lëshimin, rinovimin ose konvertimin e lejes së qëndrimit nuk do të thotë se personi mbetet automatikisht pa të drejtë qëndrimi dhe pa të drejtë pune. Kur kërkesa është paraqitur rregullisht dhe ekziston vërtetimi përkatës i paraqitjes, ligji mbron vazhdimësinë e qëndrimit dhe të punës deri në përfundimin e procedurës.

Vërtetimi i kërkesës nuk është thjesht një copë letër

Neni 5, paragrafi 9-bis, i Dekretit Legjislativ nr. 286/1998, i ndryshuar së fundi edhe nga reforma e vitit 2025, parashikon që gjatë pritjes për lëshimin, rinovimin ose konvertimin e lejes së qëndrimit, shtetasi i huaj vazhdon të konsiderohet në një pozitë të rregullt për qëndrimin dhe mund të ushtrojë të drejtat që lidhen me titullin e kërkuar, përfshirë aktivitetin e punës.

Elementi praktik thelbësor është prova se kërkesa është paraqitur rregullisht. Për këtë arsye, ricevuta ose vërtetimi i paraqitjes së kërkesës ka rëndësi juridike konkrete: nuk është vetëm një dokument që tregon se ekziston një praktikë administrative, por është dokumenti që lejon të provohet se procedura është në vazhdim.

Mund të punohet edhe gjatë pritjes së Questura-s

Rregulli vlen jo vetëm për rinovimin, por edhe për lëshimin dhe konvertimin e lejes së qëndrimit. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për personat që kalojnë, për shembull, nga një titull studimi, familjar ose tjetër në një leje që mundëson punën, si dhe për ata që presin dokumentin e parë pas përfundimit të procedurës së hyrjes për punë.

Punëdhënësi nuk duhet të presë domosdoshmërisht kartën e re elektronike nëse punonjësi mund të dokumentojë se kërkesa është paraqitur rregullisht dhe se ndodhet ende në fazën e pritjes së vendimit administrativ. Ligji synon pikërisht të shmangë që vonesat e administratës të ndërpresin një marrëdhënie pune të ligjshme ose ta shtyjnë personin drejt punës së parregullt.

Një vendim i rëndësishëm i Gjykatës së Milanos në vitin 2026

Ky parim është përforcuar edhe nga jurisprudenca. Me vendimin nr. 144 të 15 janarit 2026, Gjykata e Milanos, Seksioni i Punës, ka konsideruar diskriminuese praktikën e përjashtimit nga përzgjedhja për punë të shtetasve të huaj vetëm sepse leja e tyre e qëndrimit kishte një vlefshmëri të mbetur më të shkurtër se kohëzgjatja e kontratës së propozuar.

Sipas këtij orientimi, afërsia e datës së skadimit të lejes nuk mund të shndërrohet vetvetiu në një pengesë për punësim. Punëdhënësi duhet të verifikojë rregullsinë e pozitës së shtetasit të huaj, por nuk mund t’i kërkojë atij, shumë muaj përpara skadimit, një rinovim që ligji ende nuk e imponon të ketë përfunduar.

Afatet e reja për lejen unike të punës

Në vitin 2026 ka hyrë në fuqi edhe Dekreti Legjislativ nr. 83/2026, me të cilin Italia ka zbatuar Direktivën e Bashkimit Evropian 2024/1233 për lejen unike të punës. Reforma ka vendosur afate më të qarta për procedurat: për lëshimin e lejes unike të punës pas plotësimit të kërkesës parashikohet një afat prej 30 ditësh, ndërsa për rinovimin afati procedural është 90 ditë.

Këto afate janë të rëndësishme sepse krijojnë një standard më të qartë për administratën, por vonesa eventuale nuk e anulon automatikisht mbrojtjen që buron nga kërkesa e paraqitur dhe nga vërtetimi përkatës. Në praktikë, personi nuk duhet të mbetet pa punë vetëm sepse Questura nuk ka përfunduar ende procedurën brenda afatit të parashikuar.

Çfarë duhet të ruhet gjatë pritjes

Kush është në pritje të lejes duhet të ruajë me kujdes ricevutën ose vërtetimin e paraqitjes së kërkesës, kopjen e lejes së mëparshme kur ekziston, pasaportën ose dokumentin e identitetit dhe çdo njoftim të ardhur nga Questura. Këto dokumente mund të jenë të nevojshme jo vetëm për kontrollet administrative, por edhe për të provuar të drejtën për të vazhduar ose filluar një marrëdhënie pune.

Në rast se punëdhënësi shpreh dyshime, problemi zakonisht nuk zgjidhet duke pritur pasivisht kartën e re, por duke dokumentuar saktë bazën ligjore të qëndrimit dhe faktin se procedura është rregullisht në vazhdim.

Kur situata ndryshon

Mbrojtja e fazës së pritjes nuk është e pakufizuar. Nëse Questura njofton një vendim negativ që pengon lëshimin, rinovimin ose konvertimin e lejes, duhet të vlerësohet menjëherë situata juridike konkrete dhe mundësia e kundërshtimit të vendimit. Nga ai moment nuk është e saktë të mendohet se ricevuta, e vetme, vazhdon gjithmonë të prodhojë të njëjtat efekte.

Për këtë arsye, dallimi ndërmjet një praktike ende në shqyrtim dhe një praktike të refuzuar është vendimtar. Në rast vonese të thjeshtë, ligji mbron vazhdimësinë. Në rast refuzimi, duhen shqyrtuar akti, arsyet e tij dhe mjetet e ankimit.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
I regjistruar në Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati – materia: Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – materia: Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

mercoledì 16 settembre 2026

Mbrojtja plotësuese pas reformës së vitit 2023: puna, gjuha dhe lidhjet shoqërore duhen vlerësuar së bashku

Gjykata e Kasacionit po konsolidon një parim të rëndësishëm: reforma e vitit 2023 nuk e ka zhdukur mbrojtjen e jetës private dhe familjare të të huajit në Itali. Nëse një person ka krijuar lidhje reale, të qëndrueshme dhe të rëndësishme me shoqërinë italiane, largimi i tij duhet të vlerësohet në mënyrë konkrete dhe proporcionale, duke marrë parasysh të gjithë elementët e integrimit dhe të jetës familjare.

Mbrojtja e jetës private dhe familjare vazhdon edhe pas reformës së vitit 2023

Me dekretligjin nr. 20/2023, të kthyer në ligjin nr. 50/2023, ligjvënësi ndryshoi ndjeshëm disiplinën e mbrojtjes plotësuese. Megjithatë, Gjykata e Kasacionit, me vendimin nr. 29593/2025, ka sqaruar se këto ndryshime nuk kanë eliminuar mbrojtjen e jetës private dhe familjare. Shteti italian vazhdon të jetë i detyruar të respektojë Kushtetutën, Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe detyrimet ndërkombëtare.

Kjo do të thotë se mbrojtja plotësuese mund të njihet kur rrënjosja e personit në Itali është aq e fortë sa kthimi ose largimi i tij do të shkaktonte një ndërhyrje joproporcionale në jetën private ose familjare, përveç rasteve kur ekzistojnë arsye mbizotëruese të sigurisë kombëtare ose rendit publik.

Çfarë duhet të provojë konkretisht personi

Nuk ekziston një dokument i vetëm që garanton rezultatin. Kasacioni kërkon një vlerësim të përgjithshëm të situatës personale. Në praktikë, mund të kenë rëndësi kontratat e punës, edhe kur janë me afat të caktuar; fletëpagesat; komunikimet UNILAV; njohja e gjuhës italiane; kurset profesionale; trajnimet; frekuentimi i shkollës; aktivitetet vullnetare; marrëdhëniet shoqërore; kohëzgjatja e qëndrimit në Itali; familja e krijuar ose e konsoliduar këtu dhe lidhja e personit me komunitetin lokal.

Gjykata e Kasacionit ka theksuar se këto elemente nuk duhet të shqyrtohen të ndara nga njëri-tjetri. Një punë me kontratë të përkohshme nuk mund të zhvlerësohet vetëm sepse nuk është me afat të pacaktuar; një nivel ende bazë i gjuhës italiane nuk e bën të parëndësishëm përpjekjen e bërë për integrim; mungesa e një banese në pronësi ose e familjarëve të afërt në Itali nuk e përjashton automatikisht ekzistencën e një jete private të mbrojtur.

Vendimet e vitit 2026: vlerësimi nuk mund të jetë “me copa”

Rishikimi më i fundit i jurisprudencës së Kasacionit, publikuar më 1 shtator 2026 dhe që përmbledh vendimet e muajve maj dhe qershor, konfirmon këtë drejtim. Me urdhrin nr. 17852/2026, Gjykata kritikoi një vendim që kishte analizuar veçmas punën, njohjen e gjuhës dhe elementët e tjerë të integrimit, duke i minimizuar një nga një.

Sipas Kasacionit, ky është një gabim metodologjik. Gjykata duhet të vlerësojë të gjithë historinë e personit në mënyrë të përbashkët: stabilitetin e punësimit, marrëdhëniet shoqërore të krijuara në vendin e punës, përpjekjen për të mësuar gjuhën, sjelljen në komunitet, kohën e qëndrimit dhe çdo element tjetër që tregon një integrim real.

Edhe një qëndrim relativisht i shkurtër mund të ketë rëndësi

Një tjetër sqarim i rëndësishëm është se numri i viteve të kaluara në Itali nuk është, i vetëm, vendimtar. Një qëndrim i gjatë pa elemente të tjera integrimi nuk krijon automatikisht të drejtën për mbrojtje. Në të njëjtën mënyrë, një qëndrim relativisht i shkurtër nuk lejon që kërkesa të refuzohet automatikisht, nëse personi ka shfrytëzuar realisht kohën në dispozicion për të punuar, për të mësuar gjuhën, për të krijuar marrëdhënie dhe për t’u integruar.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për ata që kanë hyrë në tregun e punës gjatë procedurës së azilit. Kasacioni ka sqaruar se fakti që integrimi është krijuar ndërsa kërkesa për mbrojtje ndërkombëtare ishte ende në shqyrtim nuk e bën atë juridikisht të parëndësishëm.

Puna nuk është vetëm të ardhur ekonomike

Një aspekt që jurisprudenca e fundit po thekson gjithnjë e më shumë është dimensioni shoqëror i punës. Vendi i punës nuk është vetëm burim page: ai mund të jetë vendi ku personi krijon marrëdhënie të qëndrueshme, mëson gjuhën, merr përgjegjësi, krijon besim me kolegët dhe bëhet pjesë e komunitetit.

Për këtë arsye, në një procedurë administrative ose gjyqësore nuk duhet të paraqiten vetëm kontrata dhe fletëpagesa. Kur është e mundur, është e dobishme të dokumentohen edhe vazhdimësia e marrëdhënieve të punës, deklaratat e punëdhënësit, trajnimet, certifikatat e gjuhës, aktivitetet shoqërore dhe çdo element që tregon se jeta e personit është zhvilluar realisht në Itali.

Rëndësia praktike për qytetarët shqiptarë

Për qytetarët shqiptarë që ndodhen në Itali dhe kanë një procedurë për mbrojtje, një refuzim i statusit të refugjatit ose i mbrojtjes subsidiare nuk do të thotë domosdoshmërisht se çdo formë tjetër mbrojtjeje është e përjashtuar. Duhet të shqyrtohet me kujdes nëse ekziston një jetë private ose familjare e konsoliduar dhe nëse largimi do të ishte joproporcional në raport me lidhjet e krijuara në Itali.

Megjithatë, integrimi nuk duhet të mbetet vetëm një pohim. Ai duhet të ndërtohet dhe, sidomos, të dokumentohet. Në procedurat e emigracionit, shpesh diferenca midis një situate të përshkruar dhe një situate juridikisht të provuar qëndron pikërisht në cilësinë dhe plotësinë e dokumentacionit të paraqitur.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Punë në Itali me Decreto Flussi: 15 ditët që mund të vendosin fatin e vizës pas nulla osta-s

Marrja e “nulla osta”-s për punë nuk do të thotë se procedura ka përfunduar. Në vitin 2026 ekziston një fazë tjetër vendimtare: punëdhënësi duhet të konfirmojë brenda 15 ditëve se dëshiron ende të punësojë punëtorin e huaj. Nëse ky hap nuk kryhet në kohë, kërkesa konsiderohet e refuzuar dhe “nulla osta”, edhe nëse është lëshuar më parë, revokohet.

Kur fillon afati prej 15 ditësh?

Sipas nenit 22, paragrafi 5-quinquies, të Testo Unico sull’Immigrazione, afati nuk fillon nga dita e lëshimit të “nulla osta”-s dhe as nga dita kur punëtori paraqet kërkesën për vizë. Ai fillon nga momenti kur punëdhënësi merr komunikimin se janë përfunduar kontrollet e zakonshme mbi kërkesën për vizë të paraqitur nga punëtori.

Me ndryshimet që zbatohen në vitin 2026, ky afat është 15 ditë. Më parë ishte 7 ditë. Qëllimi i kësaj faze është të verifikohet nëse oferta e punës ekziston ende dhe nëse punëdhënësi ka ende vullnetin real për ta realizuar punësimin.

Çfarë ndodh nëse punëdhënësi nuk konfirmon?

Pasojat janë të rënda. Ligji parashikon se, në mungesë të konfirmimit brenda afatit, kërkesa konsiderohet e refuzuar. Nëse “nulla osta” ishte lëshuar tashmë, ai revokohet. Kjo sjell zakonisht edhe pamundësinë për të vazhduar pozitivisht procedurën e vizës.

Për këtë arsye, punëtori që ndodhet ende në Shqipëri ose në një vend tjetër duhet të mbajë kontakt të vazhdueshëm me punëdhënësin në Itali. Nuk mjafton të presë njoftimin nga konsullata: një pjesë thelbësore e procedurës zhvillohet në Itali dhe kërkon një veprim të drejtpërdrejtë të punëdhënësit.

Konfirmimi mund të bëhet edhe përmes profesionistëve të autorizuar

Rregullat aktuale lejojnë që konfirmimi të kryhet drejtpërdrejt nga punëdhënësi ose nëpërmjet subjekteve të autorizuara, profesionistëve të habilituar ose organizatave të punëdhënësve që veprojnë me mandat. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për ndërmarrjet që kanë paraqitur kërkesat përmes një konsulenti ose një organizate profesionale.

Edhe pas hyrjes në Itali ka një afat prej 15 ditësh

Procedura nuk mbyllet me lëshimin e vizës. Pas hyrjes së punëtorit në Itali, punëdhënësi dhe punëtori duhet të nënshkruajnë kontratën e qëndrimit dhe ta transmetojnë atë sipas procedurës telematike brenda 15 ditëve nga hyrja në territorin italian.

Prandaj, në praktikë, ekzistojnë dy momente të ndryshme që nuk duhen ngatërruar: së pari konfirmimi i interesit të punëdhënësit përpara përfundimit të procedurës së vizës; më pas nënshkrimi dhe transmetimi i kontratës së qëndrimit pas hyrjes në Itali.

Nëse komunikimi nuk është marrë

Në muajt e fundit gjykatat administrative kanë filluar të shqyrtojnë raste në të cilat “nulla osta” është revokuar për mungesë konfirmimi, ndërsa punëdhënësi pretendonte se nuk kishte marrë komunikimin që aktivizonte afatin. Në këto raste është thelbësore të verifikohet nëse administrata mund të provojë dërgimin dhe marrjen e njoftimit.

Nëse revokimi ose arkivimi varet nga një komunikim që nuk është marrë rregullisht, mund të ketë hapësirë për kërkesë rishqyrtimi dhe, kur është e nevojshme, për mbrojtje gjyqësore. Për këtë arsye duhen ruajtur PEC-et, njoftimet e Portale ALI, mandatet e dhëna profesionistëve dhe çdo dokument që tregon se si është ndjekur procedura.

Çfarë duhet të kontrollojë konkretisht punëtori

Kush pret vizën për punë duhet të verifikojë që punëdhënësi të kontrollojë rregullisht kanalet përmes të cilave Sportello Unico per l’Immigrazione dërgon komunikimet dhe që të reagojë menjëherë kur mbërrin kërkesa për konfirmim. Një “nulla osta” i vlefshëm nuk duhet të konsiderohet si garanci absolute deri në lëshimin e vizës dhe përfundimin e hapave pas hyrjes në Itali.

Rregullat e Decreto Flussi 2026 kërkojnë më shumë vëmendje procedurale si nga punëtori, ashtu edhe nga punëdhënësi. Shumë probleme nuk lindin nga mungesa e një të drejte për të hyrë ose për të punuar, por nga humbja e një afati ose nga mosleximi i një komunikimi administrativ në kohë.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
I regjistruar në Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati për çështjet e Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Bashkimi familjar me një shtetas italian: viza D dhe leja pesëvjeçare e qëndrimit

Për një shtetas shqiptar që dëshiron të transferohet në Itali për të jetuar në mënyrë të qëndrueshme me bashkëshortin, prindin ose fëmijën italian, hyrja pa vizë për një qëndrim të shkurtër nuk duhet ngatërruar me procedurën e bashkimit familjar. Që nga 1 qershori 2024, familjarët e huaj të shtetasve italianë ose të Bashkimit Evropian që synojnë të vendosen në Itali duhet, si rregull, të kërkojnë vizë kombëtare të tipit D për “motive familjare”.

Kush mund ta përdorë këtë procedurë

Procedura zbatohet për familjarët e përcaktuar nga dekreti legjislativ nr. 30/2007: bashkëshorti; partneri në një bashkim të regjistruar kur ky bashkim njihet sipas legjislacionit përkatës; pasardhësit e drejtpërdrejtë nën moshën 21 vjeç ose në ngarkim, përfshirë ata të bashkëshortit ose partnerit; si dhe paraardhësit e drejtpërdrejtë në ngarkim. Në rrethana të caktuara, rregullat përfshijnë edhe marrëdhëniet juridike të krijuara me birësim, kujdestari ose afidim të përhershëm.

Për familjarët për të cilët ligji kërkon të provohet gjendja “në ngarkim”, nuk mjafton vetëm lidhja familjare. Duhet të dokumentohet një mbështetje ekonomike reale dhe e qëndrueshme nga ana e shtetasit italian ose të Bashkimit Evropian, e aftë për të mbuluar nevojat thelbësore të familjarit në vendin e origjinës.

Viza familjare nga Shqipëria

Ambasada e Italisë në Tiranë ka sqaruar se, për bashkimin familjar të qëndrueshëm, kërkohet viza kombëtare për motive familjare. Kjo vizë lëshohet pa pagesë konsullore, ka vlefshmëri 365 ditë dhe lejon hyrje të shumëfishta. Kërkesa paraqitet sipas procedurës së prenotimit konsullor në fuqi.

Një element i rëndësishëm është se për këtë kategori nuk kërkohet nulla osta nga Sportello Unico per l’Immigrazione. Procedura zhvillohet drejtpërdrejt para autoritetit konsullor italian, i cili verifikon lidhjen familjare dhe dokumentacionin përkatës.

Në praktikë, duhet të paraqiten ndër të tjera letra e ftesës e familjarit italian ose evropian, dokumenti i tij i identitetit dhe aktet e gjendjes civile që provojnë marrëdhënien familjare. Kur aktet janë lëshuar në Shqipëri, duhet të respektohen kërkesat për përkthimin dhe apostilimin sipas udhëzimeve konsullore. Kur martesa ose bashkimi civil është tashmë i transkriptuar në Itali, dokumentacioni mund të jetë më i thjeshtë.

Çfarë ndodh pas hyrjes në Itali

Brenda tetë ditëve nga hyrja në Itali duhet të nisë procedura për titullin e qëndrimit për motive familjare. Kjo fazë nuk duhet lënë pas dore vetëm sepse viza kombëtare është e vlefshme për një vit: viza shërben për hyrjen, ndërsa qëndrimi i qëndrueshëm rregullohet nga titulli i lëshuar në Itali.

Kur familjari bashkohet me një shtetas italian që nuk ka ushtruar më parë të drejtën e lëvizjes së lirë në një shtet tjetër të Bashkimit Evropian, zakonisht lëshohet leje elektronike pesëvjeçare për motive familjare. Kur, përkundrazi, kemi të bëjmë me një shtetas të Bashkimit Evropian ose me një shtetas italian që ka ushtruar të drejtën e lëvizjes së lirë në një shtet tjetër anëtar dhe kthehet në Itali, zbatohen rregullat e kartës së qëndrimit për familjarin e qytetarit të Bashkimit.

Mënyra praktike e paraqitjes së kërkesës mund të ndryshojë sipas organizimit të Questura-s kompetente: në disa territore përdoret kit-i postar, ndërsa në raste të tjera zbatohen procedura të posaçme prenotimi. Për këtë arsye, para paraqitjes së kërkesës është e nevojshme të kontrollohen udhëzimet e Questura-s së provincës ku do të vendoset familja.

Leja familjare lejon edhe punën

Titulli i qëndrimit për motive familjare nuk shërben vetëm për të rregulluar qëndrimin. Ai lejon, sipas kushteve të parashikuara nga ligji, edhe kryerjen e punës së varur ose të pavarur, aksesin në arsim dhe formim profesional dhe në shërbimet që lidhen me qëndrimin e rregullt.

Kjo është arsyeja pse, për një shtetas shqiptar që synon të jetojë në mënyrë të qëndrueshme me një familjar italian, është e rëndësishme të përdoret që në fillim procedura e saktë. Hyrja për një vizitë të shkurtër dhe bashkimi familjar janë dy situata juridike të ndryshme: zgjedhja e procedurës së gabuar mund të shkaktojë vonesa, kërkesa shtesë dhe vështirësi të panevojshme në fazën e lëshimit të lejes së qëndrimit.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.