Shtetësia italiane iure sanguinis: rihapet mundësia e rishqyrtimit për disa kërkesa të refuzuara

Një qarkore e re e Ministrisë së Brendshme italiane, e publikuar më 26 gusht 2026, sjell një zhvillim të rëndësishëm për personat që kërkojnë njohjen e shtetësisë italiane me prejardhje. Pas vendimit nr. 24045 të 26 korrikut 2026 të Sezione Unite të Gjykatës së Kasacionit, administrata duhet të rishikojë mënyrën se si trajtohen disa raste të ashtuquajtura “minor issue”, pra rastet në të cilat një paraardhës italian ishte natyralizuar shtetas i një vendi tjetër ndërsa fëmija i tij ishte ende i mitur.

Çështja është teknike, por pasoja praktike mund të jetë shumë konkrete. Në disa procedura të mbyllura më parë me refuzim, vendimi i ri i Kasacionit dhe qarkorja nr. 65050 e Ministrisë së Brendshme mund të hapin rrugën për një rishqyrtim të dosjes, pa qenë gjithmonë e nevojshme të nisë nga e para një procedurë e re.

Çfarë ka vendosur Gjykata e Kasacionit

Me vendimin nr. 24045/2026, Sezioni Unite kanë sqaruar raportin midis nenit 7 dhe nenit 12 të ligjit nr. 555 të vitit 1912. Parimi kryesor është se fëmija i lindur jashtë Italisë, që nga lindja ka njëkohësisht shtetësinë italiane me prejardhje dhe shtetësinë e vendit të lindjes sipas parimit ius soli, nuk e humbet automatikisht shtetësinë italiane vetëm sepse prindi italian natyralizohet më pas shtetas i një vendi tjetër gjatë miturisë së fëmijës.

Sipas Kasacionit, ky person konsiderohet dypalësh në shtetësi që nga lindja dhe ruan shtetësinë italiane, përveç rasteve të veçanta të parashikuara nga traktate ndërkombëtare ose një heqjeje dorë të vlefshme pas arritjes së moshës madhore. Ndryshe është situata e të miturit që zotëron vetëm shtetësinë italiane dhe që, sipas ligjit të shtetit të huaj, mund të fitojë më pas shtetësinë tjetër si pasojë e naturalizimit të prindit.

Pse qarkorja e Ministrisë është e rëndësishme

Pas këtij vendimi, Ministria e Brendshme ka nxjerrë qarkoren nr. 65050 të 10 gushtit 2026, publikuar më 26 gusht. Qarkorja u drejtohet zyrave që trajtojnë njohjen e shtetësisë italiane dhe ndryshon orientimin administrativ që ishte ndjekur pas jurisprudencës së mëparshme.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për ata persona që kanë marrë tashmë një refuzim të kërkesës për shtetësi iure sanguinis dhe ku arsyeja vendimtare e refuzimit ka qenë pikërisht naturalizimi i paraardhësit italian gjatë kohës kur fëmija i tij ishte ende i mitur. Disa konsullata italiane kanë filluar tashmë të njoftojnë se, në këto raste, është e mundur të kërkohet rishqyrtimi i dosjes.

Kush duhet ta kontrollojë dosjen e vet

Jo çdo refuzim mund të rihapet. Duhet të kontrollohet me kujdes motivimi i vendimit të mëparshëm dhe zinxhiri i transmetimit të shtetësisë. Në veçanti, duhen verifikuar data dhe mënyra e naturalizimit të paraardhësit italian, vendi dhe data e lindjes së fëmijës, rregullat e shtetësisë që zbatoheshin në shtetin e huaj në atë kohë dhe fakti nëse fëmija ishte apo jo shtetas i atij shteti që nga lindja.

Një element tjetër thelbësor është data në të cilën është paraqitur kërkesa. Reforma e vitit 2025 ka futur kufizime të reja në ligjin nr. 91/1992, ndërsa Kasacioni ka sqaruar se kërkesat gjyqësore të paraqitura para 27 marsit 2025 vazhdojnë të rregullohen nga legjislacioni i mëparshëm. Për këtë arsye, në praktikë, data e paraqitjes së kërkesës dhe lloji i procedurës mund të bëhen vendimtare.

Çfarë duhet bërë praktikisht

Kush ka marrë një refuzim për një çështje të tipit “minor issue” duhet, para së gjithash, të marrë dhe rilexojë vendimin e plotë të refuzimit. Nëse administrata është mbështetur vetëm ose kryesisht në interpretimin sipas të cilit naturalizimi i prindit italian shkaktonte humbjen e shtetësisë edhe për fëmijën e mitur dypalësh që nga lindja, ekziston sot një bazë shumë më e fortë për të kërkuar rishqyrtimin.

Kërkesa duhet t’i drejtohet autoritetit që ka trajtuar procedurën – konsullatës, komunës ose zyrës kompetente – duke identifikuar qartë dosjen e mëparshme dhe duke iu referuar vendimit nr. 24045/2026 të Sezioni Unite dhe qarkores nr. 65050/2026. Është e këshillueshme të bashkëngjitet vendimi i refuzimit dhe dokumentacioni që provon vijimësinë e prejardhjes dhe statusin e shtetësisë në momentet juridikisht të rëndësishme.

Duhet gjithashtu shmangur një gabim i shpeshtë: të konsiderohet vendimi i ri si një “amnisti” ose si një njohje automatike e shtetësisë. Nuk është kështu. Çdo dosje duhet të rindërtohet individualisht dhe duhet të provohet se rasti konkret hyn vërtet në parimin e formuluar nga Kasacioni.

Një ndryshim që mund të korrigjojë refuzime të mëparshme

Vendimi i Sezioni Unite është i rëndësishëm sepse rivendos një interpretim më të qartë të ligjit historik mbi shtetësinë dhe detyron administratën të rishikojë disa refuzime të bazuara në një lexim më të gjerë të humbjes së shtetësisë së të miturit. Për familjet që kanë një linjë prejardhjeje italiane dhe që kanë marrë një përgjigje negative pikërisht për këtë arsye, viti 2026 mund të sjellë një mundësi reale për të rihapur çështjen.

Prandaj, kush ka një refuzim të mëparshëm për shtetësi italiane me prejardhje nuk duhet të paraqesë menjëherë një kërkesë të re pa kontrolluar më parë nëse dosja mund të kërkojë rishqyrtim sipas orientimit të ri.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Bashkimi familjar në Itali në vitin 2026: dy vite qëndrim, të ardhurat, banesa dhe afati 150-ditor

Bashkimi familjar mbetet një nga mjetet më të rëndësishme për të garantuar jetën familjare të shtetasve të huaj që jetojnë rregullisht në Itali. Në vitin 2026, megjithatë, procedura duhet të përgatitet me më shumë kujdes se më parë: rregulli i qëndrimit ligjor prej dy vitesh, kontrolli më i rreptë i banesës dhe afati 150-ditor për nulla osta kanë ndryshuar në mënyrë konkrete mënyrën se si duhet planifikuar kërkesa.

Kush mund të kërkojë bashkim familjar?

Në përgjithësi, shtetasi i huaj që qëndron rregullisht në Itali me një leje që lejon bashkimin familjar mund të kërkojë ardhjen e bashkëshortit ose partnerit në bashkim civil, të fëmijëve të mitur, të fëmijëve madhorë në varësi kur, për arsye objektive shëndetësore, nuk mund të sigurojnë nevojat e tyre thelbësore, si edhe të prindërve në varësi në kushtet e parashikuara nga neni 29 i Testo Unico Immigrazione.

Nuk lejohet, si rregull, bashkimi me vëllezër ose motra. Për prindërit mbi 65 vjeç kërkohen gjithashtu garanci të posaçme për mbulimin shëndetësor sipas kushteve të parashikuara nga ligji.

Rregulli i dy viteve të qëndrimit ligjor

Një nga ndryshimet më të rëndësishme është detyrimi, në shumë raste, që kërkuesi të ketë maturuar të paktën dy vite qëndrim ligjor dhe të pandërprerë në Itali përpara paraqitjes së kërkesës për bashkim familjar.

Ky kusht nuk zbatohet në të njëjtën mënyrë për të gjitha rastet. Sipas kuadrit të përditësuar normativ dhe sqarimeve institucionale, ai nuk kërkohet për përfituesit e mbrojtjes ndërkombëtare dhe nuk zbatohet në rastin e bashkimit me një fëmijë të mitur. Gjithashtu, për kategoritë e rregulluara nga legjislacioni evropian, si mbajtësit e Kartës Blu të BE-së dhe punonjësit ICT, zbatohen rregulla të posaçme.

Prandaj është e rëndësishme të mos merret si e mirëqenë që mjafton vetëm të kesh një leje qëndrimi të vlefshme: duhet verifikuar edhe sa kohë qëndrimi ligjor është maturuar dhe nëse rasti konkret hyn në një nga përjashtimet.

Të ardhurat minimale: si llogariten në vitin 2026

Kërkuesi duhet të provojë, përveç rasteve të përjashtuara nga ligji, se disponon të ardhura vjetore të mjaftueshme. Pragu lidhet me shumën vjetore të assegno sociale dhe rritet me gjysmën e kësaj shume për çdo familjar që kërkohet të bashkohet.

Për vitin 2026, assegno sociale është 546,24 euro në muaj për 13 muaj, pra 7.101,12 euro në vit. Duke zbatuar formulën ligjore, si orientim, për një familjar pragu është rreth 10.651,68 euro në vit; për dy familjarë rreth 14.202,24 euro; për tre familjarë rreth 17.752,80 euro.

Duhet mbajtur parasysh se ligji parashikon rregulla të veçanta në disa raste, për shembull kur kërkohet bashkimi i dy ose më shumë fëmijëve nën 14 vjeç. Për këtë arsye, përpara paraqitjes së kërkesës është e këshillueshme të bëhet një kontroll i saktë i të ardhurave të deklaruara dhe i përbërjes së familjes.

Banesa: kontroll më i rreptë i përshtatshmërisë

Një tjetër element që sot kërkon vëmendje të veçantë është banesa. Nuk mjafton vetëm të tregohet se ekziston një apartament: duhet të provohet se ai respekton kushtet higjieno-sanitare dhe parametrat e sipërfaqes në raport me numrin e personave që do të banojnë aty.

Parametrat e referencës parashikojnë, në përgjithësi, 14 metra katrorë për një banor, 28 për dy, 42 për tre dhe 56 për katër, me shtim prej 10 metrash katrorë për çdo banor pasues. Për banesat me një dhomë të vetme zbatohen kufij të veçantë. Certifikata e përshtatshmërisë së banesës mbetet, për këtë arsye, një dokument qendror i procedurës.

Problemet më të shpeshta lindin kur në banesë rezultojnë të regjistruar ose faktikisht të pranishëm më shumë persona se sa lejon sipërfaqja. Kjo çështje duhet verifikuar përpara depozitimit, sepse një dokumentacion i paplotë ose një banesë që nuk përputhet me parametrat mund të zgjasë ndjeshëm procedurën ose të çojë në refuzim.

Sa kohë ka Prefektura për nulla osta?

Afati ligjor për lëshimin e nulla osta për bashkim familjar është tani 150 ditë nga paraqitja e kërkesës. Afati i mëparshëm ishte 90 ditë. Kjo do të thotë se familjet duhet të planifikojnë procedurën duke marrë parasysh një kohë administrative më të gjatë.

Pasi lëshohet nulla osta, ai transmetohet në mënyrë telematike te zyra konsullore italiane kompetente dhe duhet të përdoret për kërkesën e vizës brenda gjashtë muajve. Për vizën familjare, pasi paraqitet kërkesa me dokumentacionin përkatës, ligji parashikon një vendim brenda 30 ditëve, veçanërisht pas verifikimit të dokumenteve që provojnë lidhjen familjare.

Dokumentet e gjendjes civile duhet të jenë të rregullta

Certifikata e martesës, certifikatat e lindjes dhe dokumentet e tjera që provojnë lidhjen familjare duhet të paraqiten sipas rregullave të legalizimit ose apostilimit dhe përkthimit, në varësi të shtetit që i ka lëshuar dhe marrëveshjeve ndërkombëtare të zbatueshme.

Për shtetasit shqiptarë kjo fazë është veçanërisht e rëndësishme, sepse një dokument formalish i papërshtatshëm mund të bllokojë fazën konsullore edhe kur nulla osta është lëshuar në Itali. Duhet kontrolluar që dokumentet e gjendjes civile të jenë të përditësuara, të sakta dhe të përdorshme pranë autoriteteve italiane.

Po nëse kërkesa refuzohet?

Një refuzim i nulla osta nuk është domosdoshmërisht fundi i procedurës. Kundër vendimit mund të paraqitet rekurs në Gjykatën e zakonshme kompetente në bazë të vendbanimit të kërkuesit në Itali. Në këtë fushë, gjykata duhet të vlerësojë jo vetëm dokumentet formale, por edhe të drejtën për unitet familjar dhe rrethanat konkrete të familjes.

Për këtë arsye, nëse Prefektura kërkon integrime dokumentare, është e rëndësishme të përgjigjeni brenda afatit dhe në mënyrë të plotë. Nëse ndërkohë ndryshojnë të ardhurat, kontrata e punës, banesa ose përbërja familjare, këto ndryshime mund të kenë rëndësi vendimtare për rezultatin e procedurës.

Një procedurë që duhet përgatitur përpara, jo pasi lind problemi

Bashkimi familjar vazhdon të jetë një e drejtë themelore, por rregullat aktuale kërkojnë një përgatitje më të saktë. Dy vitet e qëndrimit ligjor, të ardhurat e mjaftueshme, përshtatshmëria e banesës dhe korrektësia e dokumenteve të gjendjes civile duhet të verifikohen përpara paraqitjes së kërkesës. Një kontroll i bërë në fillim shmang muaj pritjeje të kota dhe zvogëlon rrezikun që procedura të ndalet për mangësi që mund të ishin korrigjuar më herët.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

SIISL në Itali: regjistrimi automatik për punëtorët e huaj të formuar jashtë vendit

Nga gushti 2026 është operative një procedurë e re që lidh programet e formimit profesional jashtë Italisë me SIISL, platformën publike italiane për përfshirjen sociale dhe punësimin. Rregulli u drejtohet shtetasve të vendeve të treta që kanë përfunduar me sukses programe formimi profesional dhe civiko-gjuhësor në vendin e origjinës sipas nenit 23 të Testit Unik për Imigracionin.

Dekreti ndërministror i 22 qershorit 2026, i bërë publik nga Ministria e Punës më 6 gusht dhe i njoftuar në Gazetën Zyrtare më 19 gusht 2026, përcakton mënyrën e regjistrimit në SIISL – Sistema Informativo per l’Inclusione Sociale e Lavorativa. Qëllimi është të bëjë më të dukshme aftësitë profesionale të personave të formuar jashtë Italisë dhe të lehtësojë takimin me punëdhënësit italianë.

Kush mund të regjistrohet

Procedura nuk është një regjistrim i përgjithshëm për çdo shtetas të huaj që dëshiron të punojë në Itali. Ajo vlen për personat që kanë përfunduar programe formimi profesional dhe civiko-gjuhësor të realizuara dhe të miratuara sipas nenit 23 të dekretit legjislativ nr. 286/1998. Pra, elementi vendimtar është pjesëmarrja në një program të njohur sipas kësaj procedure dhe përfundimi i tij me rezultat pozitiv.

Si funksionon regjistrimi

Regjistrimi nuk fillon me një kërkesë të lirë të punëtorit. Lista e personave që kanë përfunduar formimin transmetohet në SIISL përmes bashkëpunimit ndërmjet platformës SIISL dhe Piattaforma Ingressi Formati all’Estero (PIF) të Ministrisë së Punës. Subjekti që ka propozuar programin e formimit plotëson të dhënat e nevojshme dhe sistemi i dërgon më pas shtetasit të huaj një komunikim për të përfunduar aktivizimin e profilit.

Nëse aktivizimi nuk kryhet, subjekti propozues duhet të kontrollojë saktësinë e të dhënave të kontaktit dhe, pas 15 ditësh nga njoftimi, ta ftojë personin të përfundojë procedurën. Për këtë arsye është shumë e rëndësishme që numri i telefonit, adresa e postës elektronike dhe të dhënat personale të jenë të sakta dhe të përditësuara.

Një CV i dukshëm për punëdhënësit italianë

Pas aktivizimit të profilit, SIISL krijon një curriculum vitae të paraplotësuar me informacionet mbi formimin e kryer. Profili mund t’u bëhet i dukshëm punëdhënësve që veprojnë në sektorë të lidhur me aftësitë e fituara gjatë kursit. Kjo është pjesa më praktike e sistemit: punëtori nuk mbetet vetëm një emër në një listë administrative, por mund të paraqitet në mënyrë të strukturuar në tregun italian të punës.

Regjistrimi në SIISL nuk është vizë dhe nuk është leje qëndrimi

Është e rëndësishme të shmanget një keqkuptim. Aktivizimi i profilit në SIISL nuk jep automatikisht të drejtën për të hyrë në Itali, nuk zëvendëson vizën, nulla osta-n dhe as lejen e qëndrimit. SIISL është një instrument për ndërmjetësimin e punës. Hyrja dhe punësimi duhet të zhvillohen sipas procedurës së parashikuar nga legjislacioni për punëtorët e formuar jashtë vendit dhe sipas kushteve konkrete të nenit 23 TUI.

Ky kanal është veçanërisht i rëndësishëm sepse programet e formimit të miratuara sipas nenit 23 mund të krijojnë mundësi hyrjeje për punë jashtë mekanizmit të zakonshëm të kuotave të Decreto Flussi, por kjo nuk do të thotë se ekziston një hyrje automatike. Duhet të ekzistojnë programi i miratuar, profili i rregullt, një procedurë punësimi conforme me ligjin dhe të gjitha kushtet e kërkuara për hyrjen dhe qëndrimin.

Çfarë duhet të kontrollojë punëtori

Kush ka përfunduar një program formimi në vendin e origjinës duhet të verifikojë se subjekti organizues e ka përfshirë saktë në listën e personave që kanë përfunduar kursin, të kontrollojë komunikimet e marra për aktivizimin e SIISL dhe të rishikojë të dhënat e curriculum-it. Duhet gjithashtu të ruajë dokumentet që provojnë përfundimin e formimit dhe të mos i besojë ndërmjetësve që premtojnë një vizë ose një leje qëndrimi vetëm sepse profili është regjistruar në platformë.

Risia e vitit 2026 është e rëndësishme sepse përpiqet të lidhë më mirë formimin e kryer jashtë Italisë me nevojat reale të ndërmarrjeve italiane. Për punëtorin e huaj, avantazhi mund të jetë një kontakt më i drejtpërdrejtë me tregun e punës; për punëdhënësin, mundësia për të identifikuar persona që kanë tashmë një formim të kontrolluar. Megjithatë, suksesi i procedurës varet nga respektimi i saktë i çdo faze administrative.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Punë në Itali jashtë kuotave: trajnimi në vendin e origjinës dhe regjistrimi në SIISL

Ekziston një rrugë ligjore për të hyrë në Itali për punë që nuk varet nga kuotat vjetore të “Decreto Flussi”. Ajo u drejtohet shtetasve të vendeve të treta që kanë përfunduar, në vendin e origjinës, programe të miratuara të formimit profesional dhe të edukimit qytetar-gjuhësor. Me rregullat e reja të vitit 2026, këta punëtorë mund të regjistrohen edhe në platformën SIISL, duke e bërë profilin e tyre profesional më të dukshëm për punëdhënësit italianë.

Çfarë parashikon neni 23 i Testit Unik të Emigracionit

Neni 23 i Dekretit Legjislativ nr. 286/1998 parashikon programe formimi profesional dhe qytetar-gjuhësor që zhvillohen në vendet e origjinës dhe që duhet të jenë miratuar sipas rregullave të përcaktuara nga Ministria italiane e Punës. Qëllimi është i qartë: të krijohet një lidhje e drejtpërdrejtë ndërmjet nevojave reale të tregut italian të punës dhe përgatitjes së punëtorëve përpara hyrjes në Itali.

Pika më e rëndësishme është se hyrja për punë e personave që kanë përfunduar këto programe bëhet jashtë kuotave të zakonshme të Decreto Flussi. Kjo do të thotë se punëdhënësi nuk duhet të presë domosdoshmërisht një “click day” dhe as të konkurrojë për një nga kuotat e zakonshme të hyrjes, me kusht që punëtori të ketë përfunduar një program formimi të njohur dhe të plotësohen kërkesat ligjore.

Çfarë ndryshon me regjistrimin në SIISL

Me dekretin ndërministror të 22 qershorit 2026 është përcaktuar procedura për regjistrimin në SIISL – Sistema Informativo per l’Inclusione Sociale e Lavorativa të shtetasve të huaj që kanë përfunduar këto programe formimi jashtë Italisë. SIISL është platforma publike, e menaxhuar nga INPS, që synon të lehtësojë takimin ndërmjet kërkesës dhe ofertës për punë.

Regjistrimi nuk bëhet, në parim, në mënyrë të pavarur nga vetë punëtori. Ai kryhet nëpërmjet subjektit që ka propozuar programin e formimit, sipas procedurave të përcaktuara nga dekretet dhe udhëzimet përkatëse. Për këtë arsye, kush ka ndjekur një kurs në Shqipëri apo në një vend tjetër të tretë duhet të verifikojë nëse programi ka qenë realisht i miratuar sipas nenit 23 dhe cili është subjekti përgjegjës për regjistrimin e profilit në platformë.

Si vazhdon procedura kur gjendet një punëdhënës italian

Pasi punëdhënësi italian vendos të punësojë një person që ka përfunduar një program të tillë, kërkesa për lejen e punës paraqitet në mënyrë telematike në Portalin e Shërbimeve të Ministrisë së Brendshme. Për këto raste përdoret formulari LFE, i rezervuar pikërisht për punëtorët e formuar jashtë Italisë sipas nenit 23 dhe për hyrjet “fuori quota”.

Procedura kalon përmes Sportello Unico per l’Immigrazione. Pas miratimit të kërkesës dhe marrjes së vizës përkatëse, punëtori mund të hyjë në Itali dhe të përfundojë hapat e mëtejshëm për kontratën e qëndrimit dhe lejen e qëndrimit për punë. Nga qershori 2026 është aktive edhe procedura telematike për nënshkrimin dhe dërgimin e kontratës së qëndrimit për këtë kategori punëtorësh.

Pse kjo rrugë është e rëndësishme edhe për shtetasit shqiptarë

Shqipëria, derisa të bëhet pjesë e Bashkimit Evropian, konsiderohet vend i tretë për qëllimet e legjislacionit italian të emigracionit. Prandaj, nëse në Shqipëri organizohen programe të miratuara sipas nenit 23, shtetasit shqiptarë që i përfundojnë ato mund të përfitojnë nga ky kanal ligjor të hyrjes për punë, pa qenë të kufizuar nga numri i kuotave të zakonshme të Decreto Flussi.

Kjo nuk do të thotë se çdo kurs privat apo çdo certifikatë profesionale krijon automatikisht të drejtën për të hyrë në Itali. Duhet të bëhet fjalë për një program të miratuar sipas procedurës së posaçme ligjore. Pikërisht ky është kontrolli i parë që duhet bërë përpara se të paguhen kurse, ndërmjetës apo persona që premtojnë punë në Itali.

Çfarë duhet të kontrollojë konkretisht punëtori

Para se të fillojë procedurën, është e këshillueshme të verifikohet: nëse programi i formimit është miratuar sipas nenit 23 të D.Lgs. 286/1998; cili është subjekti propozues; nëse profili i punëtorit është regjistruar ose mund të regjistrohet në SIISL; nëse ekziston një ofertë reale pune nga një punëdhënës italian; dhe nëse kërkesa për nulla osta paraqitet me formularin e duhur LFE.

Ky kanal është interesant sepse lidh formimin profesional, njohjen e gjuhës dhe hyrjen e rregullt për punë. Në vend që emigracioni për punë të mbështetet vetëm te kuotat numerike, procedura synon të favorizojë persona që mbërrijnë në Itali me një përgatitje profesionale dhe gjuhësore të verifikueshme dhe me një perspektivë konkrete punësimi.

Për shtetasit shqiptarë që kërkojnë një mundësi pune në Itali, kjo procedurë meriton vëmendje të veçantë: mund të jetë një alternativë reale ndaj Decreto Flussi, por vetëm kur programi i formimit dhe procedura e punësimit respektojnë saktësisht kërkesat ligjore.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Itali: kontrata e qëndrimit për punëtorët e kualifikuar dhe të trajnuar jashtë bëhet tani online

Nga qershori 2026, procedura për disa kategori punëtorësh të huaj që hyjnë në Itali për punë është bërë më digjitale. Ndryshimi prek veçanërisht punëtorët e trajnuar jashtë vendit sipas nenit 23 të Testit Unik të Emigracionit dhe punëtorët me kualifikim të lartë që hyjnë me EU Blue Card sipas nenit 27-quater.

Kontrata e qëndrimit kalon në procedurë telematike

Për këto kategori, kontrata e qëndrimit gjenerohet nga sistemi informatik dhe duhet të nënshkruhet e të kthehet në mënyrë telematike në Sportello Unico per l’Immigrazione përmes Portale Servizi ALI. Procedura është zgjeruar edhe për punëtorët e trajnuar jashtë vendit dhe për punëtorët me kualifikim të lartë, duke përdorur të njëjtin model digjital që tashmë zbatohej për kategori të tjera të hyrjes për punë.

Afati kryesor që duhet mbajtur mend është 15 ditë nga hyrja e punëtorit në Itali. Brenda këtij afati kontrata e qëndrimit duhet të nënshkruhet dhe t’i transmetohet Sportello Unico-s nga punëdhënësi përmes portalit përkatës.

Mund të fillohet puna edhe para nënshkrimit të kontratës

Një pikë shumë e rëndësishme është se punëtori nuk duhet domosdoshmërisht të presë përfundimin e të gjithë procedurës për të filluar punën. Nëse hyrja në Itali ka ndodhur rregullisht mbi bazën e një nulla osta për punë, neni 22, paragrafi 6-bis, i Testit Unik të Emigracionit lejon fillimin e aktivitetit të punës edhe para nënshkrimit të kontratës së qëndrimit.

Kjo mundësi vlen për punën e varur, përfshirë punën sezonale, dhe shtrihet edhe te disa hyrje jashtë kuotave të decreto flussi, si EU Blue Card dhe punëtorët e trajnuar jashtë vendit. Megjithatë, punësimi duhet të formalizohet rregullisht: punëdhënësi duhet të kryejë komunikimin e detyrueshëm UNILAV para fillimit të marrëdhënies së punës.

Çfarë duhet të kontrollojë punëtori

Punëtori duhet të verifikojë menjëherë që punëdhënësi ka komunikuar hyrjen në Itali, ka marrë dokumentet e gjeneruara nga sistemi, ka nënshkruar kontratën brenda afatit dhe e ka ngarkuar sërish në Portale Servizi ALI. Mosrespektimi i këtyre hapave mund të krijojë probleme në fazën e kërkesës për lejen e qëndrimit.

Është e këshillueshme të ruhen kopje të nulla osta-s, vizës, kontratës së qëndrimit, dokumentit që provon hyrjen në Itali dhe çdo komunikimi të marrë nga punëdhënësi, Sportello Unico ose Questura.

Digjitalizimi nuk e zëvendëson permesso di soggiorno

Procedura telematike e kontratës nuk e zëvendëson kërkesën për permesso di soggiorno. Pas validimit të kontratës, punëtori duhet të vazhdojë me procedurën për lejen e qëndrimit sipas udhëzimeve të Sportello Unico dhe të Questura-s kompetente.

Në praktikë, reforma redukton disa kalime fizike dhe e bën procedurën më të shpejtë, por rrit rëndësinë e respektimit të afateve dhe të kontrollit të dokumenteve elektronike. Për punëtorin e huaj, kjo do të thotë se nuk mjafton të ketë vizën dhe të ketë hyrë rregullisht në Itali: duhet të sigurohet që edhe faza pas hyrjes të përfundojë saktë dhe brenda afateve.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Kërkuesit e azilit në Itali: puna lejohet pas 90 ditësh nga formalizimi i kërkesës

Nga vera e vitit 2026 kanë ndryshuar rregullat për aksesin në punë të personave që kërkojnë mbrojtje ndërkombëtare në Itali. Afati nuk është më 60 ditë nga paraqitja e kërkesës: tani duhen pritur 90 ditë dhe llogaritja fillon nga formalizimi i kërkesës për azil. Ndryshimi ka pasoja të drejtpërdrejta për kërkuesit e azilit dhe për punëdhënësit që dëshirojnë t’i punësojnë rregullisht.

Çfarë ka ndryshuar

Me Dekretligjin nr. 100 të 12 qershorit 2026, të konvertuar pa ndryshime me Ligjin nr. 145 të 7 gushtit 2026, Italia ka përshtatur një pjesë të legjislacionit kombëtar me Paktin e ri të Bashkimit Evropian për Migracionin dhe Azilin.

Ndër ndryshimet më të rëndësishme praktike është ai që lidhet me punën e kërkuesve të mbrojtjes ndërkombëtare. Neni 22 i Dekretit Legjislativ nr. 142/2015 parashikon tani se dokumenti i lëshuar kërkuesit lejon ushtrimin e një veprimtarie pune pasi të kenë kaluar 90 ditë nga formalizimi i kërkesës, nëse procedura për shqyrtimin e saj nuk ka përfunduar dhe vonesa nuk i atribuohet kërkuesit.

Jo nga shprehja e vullnetit, por nga formalizimi

Ky është një aspekt që duhet kuptuar mirë. Procedura e azilit mund të ketë disa momente të ndryshme: personi fillimisht shpreh vullnetin për të kërkuar mbrojtje ndërkombëtare dhe më pas kërkesa regjistrohet e formalizohet pranë autoritetit kompetent.

Rregulli i ri e lidh fillimin e afatit 90-ditor me formalizimin e kërkesës. Prandaj, për të kuptuar se nga cila datë mund të fillohet puna, nuk mjafton gjithmonë data e kontaktit të parë me policinë ose data kur është deklaruar dëshira për të kërkuar azil. Duhet kontrolluar data e formalizimit që rezulton nga dokumentacioni i procedurës.

Kur mund të fillohet puna

Pasi të kenë kaluar 90 ditë nga formalizimi, kërkuesi mund të punojë në mënyrë të rregullt nëse kërkesa e tij është ende në shqyrtim dhe zgjatja e procedurës nuk është shkaktuar prej tij.

Kjo do të thotë se punëdhënësi nuk duhet të presë përfundimin e procedurës së azilit. Nëse kushtet e parashikuara nga ligji janë plotësuar, mund të krijohet një marrëdhënie pune e rregullt edhe kur Komisioni Territorial nuk ka marrë ende vendim.

Në praktikë është e rëndësishme të ruhet dokumentacioni që provon statusin e kërkuesit dhe datën e formalizimit të kërkesës. Punëdhënësi dhe punëtori duhet të verifikojnë me kujdes dokumentet përpara nënshkrimit të kontratës, veçanërisht kur procedura ka pasur vonesa ose disa takime në Questura.

Nëse procedura e azilit zgjat

E drejta për të punuar nuk përfundon vetëm sepse procedura e mbrojtjes ndërkombëtare vazhdon për një kohë të gjatë. Ligji e lidh mundësinë e punës me faktin që shqyrtimi nuk ka përfunduar dhe që vonesa nuk është përgjegjësi e kërkuesit.

Prandaj, një person që është në pritje të intervistës, të vendimit të Komisionit ose të përfundimit të një faze procedurale nuk duhet të konsiderojë automatikisht se nuk mund të punojë. Duhet të vlerësohet situata konkrete dhe dokumenti që disponon.

Një rregull që kërkon më shumë vëmendje praktike

Kalimi nga 60 në 90 ditë e shtyn momentin në të cilin kërkuesi i azilit mund të hyjë ligjërisht në tregun e punës. Për këtë arsye bëhet edhe më e rëndësishme që procedurat e regjistrimit dhe formalizimit të kërkesës të kryhen pa vonesa të panevojshme dhe që i interesuari të ketë prova të sakta për datat e procedurës së tij.

Në rast dyshimi për datën nga e cila mund të fillojë puna, për vlefshmërinë e dokumenteve ose për vonesa të Questura-s, është e këshillueshme që situata të kontrollohet juridikisht përpara fillimit të marrëdhënies së punës.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Bashkimi familjar në Itali në 2026: dy vjet qëndrim, 150 ditë për nulla osta dhe kontroll më i rreptë i banesës

Bashkimi familjar mbetet një nga rrugët më të rëndësishme për të sjellë në Itali bashkëshortin, fëmijët ose, në kushtet e parashikuara nga ligji, prindërit. Por rregullat janë bërë më të rrepta: sot duhen kontrolluar me kujdes kohëzgjatja e qëndrimit në Itali, të ardhurat, banesa dhe afatet e procedurës.

Për qytetarët shqiptarë që jetojnë rregullisht në Itali, është e rëndësishme të dinë se procedura e bashkimit familjar nuk fillon me vizën në konsullatë, por me kërkesën për nulla osta pranë Sportello Unico per l’Immigrazione. Vetëm pas lëshimit të këtij autorizimi familjari që ndodhet në Shqipëri mund të kërkojë vizën për bashkim familjar.

Kush mund të kërkojë bashkimin familjar?

Në përgjithësi, personi që qëndron rregullisht në Itali mund të kërkojë bashkimin me bashkëshortin që nuk është i ndarë ligjërisht dhe ka mbushur 18 vjeç, me fëmijët e mitur të pamartuar, me fëmijët madhorë në ngarkim kur, për arsye shëndetësore objektive, nuk mund të plotësojnë nevojat e tyre jetësore, si edhe me prindërit në ngarkim në rastet e parashikuara nga ligji.

Për prindërit mbi 65 vjeç kërkohet gjithashtu një mbulim i përshtatshëm shëndetësor ose regjistrimi në Shërbimin Shëndetësor Kombëtar sipas rregullave në fuqi.

Rregulli i ri: të paktën dy vjet qëndrim të ligjshëm dhe të pandërprerë

Një nga ndryshimet më të rëndësishme të viteve të fundit është kërkesa për të pasur, në momentin e paraqitjes së kërkesës, të paktën dy vjet qëndrim të ligjshëm dhe të pandërprerë në Itali. Ky kusht është futur me ndryshimet e vitit 2024 në Testo Unico Immigrazione.

Kjo do të thotë se nuk mjafton thjesht të kesh një leje qëndrimi të vlefshme. Duhet të verifikohet edhe kur ka filluar qëndrimi i ligjshëm në Itali dhe nëse periudha e kërkuar është plotësuar pa ndërprerje që mund të ndikojnë mbi procedurën.

Për përfituesit e mbrojtjes ndërkombëtare ekziston një regjim i ndryshëm dhe më i favorshëm. Prandaj, nëse personi që kërkon bashkimin familjar ka status refugjati ose mbrojtje subsidiare, procedura duhet vlerësuar sipas rregullave specifike që mbrojnë në mënyrë më të gjerë unitetin familjar.

Banesa kontrollohet më rreptë

Ligji kërkon që personi që bën kërkesën të ketë në dispozicion një banesë të përshtatshme. Sot kontrolli nuk kufizohet vetëm te certifikata e përshtatshmërisë higjieno-sanitare: duhet të verifikohet edhe numri i personave që banojnë në atë apartament dhe përputhshmëria me parametrat e përcaktuar nga rregullat kombëtare për sipërfaqen dhe përdorimin e banesës.

Në praktikë, kjo është një nga pikat që mund të krijojë më shumë probleme. Nëse në banesë janë të regjistruar ose jetojnë shumë persona, një apartament që në pamje të parë duket i përshtatshëm mund të rezultojë i pamjaftueshëm për një bashkim të ri familjar. Për këtë arsye është e këshillueshme të kontrollohet dokumentacioni i banesës përpara se të paraqitet kërkesa.

Sa të ardhura duhen?

Për bashkimin familjar duhet të provohen të ardhura të ligjshme dhe të mjaftueshme. Pragu llogaritet duke u nisur nga shuma vjetore e assegno sociale dhe rritet në varësi të numrit të familjarëve që kërkohet të bashkohen. Ligji lejon që, në vlerësimin e të ardhurave, të merren parasysh edhe të ardhurat vjetore të familjarëve që bashkëjetojnë me kërkuesin.

Nuk është e këshillueshme të paraqitet kërkesa duke u bazuar vetëm në një kontratë pune pa kontrolluar dokumentet fiskale dhe të ardhurat reale të deklaruara. Sportello Unico vlerëson dokumentacionin në mënyrë konkrete dhe një situatë ekonomike e paqartë mund të çojë në kërkesa për plotësime ose në një refuzim.

Nulla osta: afati ligjor është tashmë 150 ditë

Një tjetër ndryshim i rëndësishëm ka të bëjë me kohën e procedurës. Afati ligjor për lëshimin e nulla osta për bashkim familjar është zgjatur nga 90 në 150 ditë. Ndryshimi është futur me dekretin e vitit 2025 mbi hyrjet e rregullta të shtetasve të huaj dhe është në fuqi edhe në vitin 2026.

Kjo do të thotë se familjet duhet të planifikojnë procedurën duke llogaritur një kohë më të gjatë pritjeje vetëm për fazën administrative në Itali. Më pas vijon faza konsullore për vizën dhe, pas hyrjes në Itali, kërkesa për lejen e qëndrimit për motive familjare.

Çfarë duhet kontrolluar përpara paraqitjes së kërkesës?

Para se të dërgohet aplikimi, duhet të verifikohen të paktën katër elemente: nëse është plotësuar periudha e nevojshme e qëndrimit të ligjshëm në Itali; nëse të ardhurat janë të mjaftueshme; nëse banesa është realisht e përshtatshme edhe duke marrë parasysh numrin e banorëve; dhe nëse dokumentet që provojnë lidhjen familjare janë të sakta dhe të përdorshme në Itali.

Për dokumentet e lëshuara në Shqipëri duhet të kontrollohen kërkesat për legalizim, apostilë dhe përkthim sipas llojit të aktit dhe përdorimit që do t’i bëhet në procedurë. Një gabim në dokumentacionin e gjendjes civile mund të vonojë si fazën e nulla osta, ashtu edhe fazën e vizës.

Po nëse administrata vonon ose refuzon?

Zgjatja e afatit në 150 ditë nuk do të thotë se administrata mund ta lërë procedurën pa fund. Kur afati kalon pa një vendim, ose kur kërkohen dokumente të panevojshme apo jepet një refuzim që nuk duket i ligjshëm, është e mundur të vlerësohen mjetet e mbrojtjes administrative dhe gjyqësore.

Në rast refuzimi, duhet të lexohet me kujdes motivimi dhe të kontrollohet nëse autoriteti ka vlerësuar saktë të ardhurat, kushtet e banesës, lidhjet familjare dhe të gjitha dokumentet e paraqitura. Bashkimi familjar nuk është një favor administrativ: ai lidhet me mbrojtjen e unitetit familjar, por duhet të ushtrohet duke respektuar kushtet që ligji vendos.

Në vitin 2026, përgatitja e saktë e dosjes është edhe më e rëndësishme se më parë. Dy vjet qëndrim, kontrolli i banesës dhe afati 150-ditor për nulla osta e bëjnë të domosdoshëm një kontroll paraprak të dokumenteve, për të shmangur muaj të tërë pritjeje për një kërkesë që mund të ishte përgatitur më mirë që në fillim.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428