TEMA
Mbrojtja plotësuese, e drejta kushtetuese e azilit dhe mbrojtja e jetës private dhe familjare pas Dekret-Ligjit nr. 20/2023: vërejtje mbi një dekret të Tribunale di Bologna të datës 12 dhjetor 2025 (regjistri i përgjithshëm 8151 i vitit 2024)
Përmbledhje
Ky punim analizon një dekret të fundit të nxjerrë nga Tribunale di Bologna më 12 dhjetor 2025 (regjistri i përgjithshëm 8151 i vitit 2024), me të cilin është njohur e drejta për lëshimin e lejes së qëndrimit për mbrojtje të posaçme, në përputhje me nenin 19 të Dekretit Legjislativ nr. 286/1998. Vendimi vendoset në kuadrin e debatit të hapur nga ndryshimet e sjella me Dekret-Ligjin nr. 20, datë 10 mars 2023, i konvertuar në Ligjin nr. 50, datë 5 maj 2023, dhe ofron një rindërtim sistematik të mbrojtjes plotësuese si shprehje e së drejtës së azilit të garantuar kushtetutshmërisht. Vëmendje e veçantë i kushtohet rolit të jetës private dhe familjare, funksionit të vlerësimit krahasues dhe marrëdhënies midis detyrimeve kushtetuese dhe burimeve konvencionale, në dritën e jurisprudencës më të fundit të Corte di Cassazione.
1. Kuadri normativ i mbrojtjes plotësuese pas vitit 2023
Reforma e vitit 2023 ka ndikuar thellësisht në strukturën e nenit 19 të Tekstit Unik të Emigracionit, duke shfuqizuar dispozitat që, në versionin e vitit 2020, përcaktonin shprehimisht kriteret që lidhen me jetën private dhe familjare. Ky ndërhyrje ligjore ka ushqyer, në praktikën administrative, idenë e një tkurrjeje të mbrojtjes së posaçme, e reduktuar në një klauzolë reziduale të moskthimit (non-refoulement) në kuptim të ngushtë.
Dekreti në shqyrtim e kundërshton qartë këtë lexim, duke rindërtuar kuadrin aktual si një rikthim thelbësor në regjimin para vitit 2020, në të cilin mbrojtja humanitare — sot mbrojtje plotësuese — mbështetej drejtpërdrejt në detyrimet kushtetuese dhe ndërkombëtare të përmendura në nenet 5, paragrafi 6, dhe 19 të Dekretit Legjislativ nr. 286/1998. Sipas Gjykatës, shfuqizimi i treguesve të veçantë normativë nuk sjell zhdukjen e së drejtës materiale për mbrojtje, e cila vazhdon të veprojë si një kufi i pakalueshëm ndaj masave të largimit.
2. Mbrojtja plotësuese dhe e drejta kushtetuese e azilit
Një nga aspektet më domethënëse të dekretit është lidhja e qartë e vendosur midis mbrojtjes plotësuese dhe së drejtës së azilit të parashikuar nga neni 10, paragrafi i tretë, i Kushtetutës italiane. Gjykata sqaron se mbrojtja e posaçme nuk përbën një koncesion diskrecional të administratës, por një formë zbatimi të së drejtës kushtetuese të azilit, e kuptuar si e drejtë themelore për një standard minimal dinjiteti jetese.
Nga kjo perspektivë, mbrojtja plotësuese fiton një shtrirje më të gjerë sesa ajo që kërkohet rreptësisht nga e drejta e Bashkimit Evropian ose vetëm nga Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Referimi ndaj detyrimeve kushtetuese i lejon rendit juridik të brendshëm të sigurojë një nivel mbrojtjeje të përforcuar, i cili nuk mund të kufizohet përmes interpretimeve të mbështetura vetëm në parametra mbikombëtarë më restriktivë.
3. Jeta private dhe familjare si kriter qendror mbrojtjeje
Dekreti i kushton një arsyetim të gjerë mbrojtjes së jetës private dhe familjare, me referim në nenin 8 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe në rrënjosjen e saj në nenet 2, 3 dhe 10 të Kushtetutës. Jeta private nuk konceptohet në mënyrë statike apo thjesht familjare, por si tërësia e marrëdhënieve shoqërore, profesionale dhe afektive përmes të cilave individi zhvillon identitetin e tij.
Gjykata thekson se integrimi nuk mund të reduktohet vetëm në elementin e punësimit, sado i rëndësishëm të jetë, por duhet vlerësuar në dimensionin e tij tërësor dhe konkret. Largimi me forcë i një shtetasi të huaj që ka rrënjosur jetën e tij private në Itali sjell një rrezik vulnerabiliteti të kualifikuar, i aftë të përbëjë cenim të të drejtave themelore, edhe në mungesë të përndjekjes apo trajtimeve çnjerëzore në vendin e origjinës.
4. Vlerësimi krahasues dhe parimi i proporcionalitetit
Një element kyç i vendimit është vlerësimi krahasues midis situatës në vendin e origjinës dhe shkallës së integrimit të arritur në Itali. Gjykata rreshtohet me jurisprudencën e konsoliduar të Gjykatës së Kasacionit, e cila kërkon një vlerësim rast pas rasti, të bazuar në elemente konkrete dhe aktuale, të orientuar drejt balancimit midis interesit publik për largim dhe mbrojtjes së të drejtave themelore.
Në përputhje me vendimet më të fundit të Gjykatës së Kasacionit, dekreti rithekson se nuk kërkohet një rrugëtim integrimi “i përfunduar” ose përfundimtar: mjafton të dalin në pah tregues të qartë, seriozë dhe të bashkërenduar të një rrënjosjeje efektive, të tillë që ta bëjnë largimin joproporcional. Kështu, krahasimi i zbutur shndërrohet në mjetin përmes të cilit gjyqtari verifikon nëse kthimi do të sillte një përkeqësim të ndjeshëm të kushteve të jetës private dhe familjare, duke prekur thelbin e dinjitetit njerëzor.
5. Rëndësia sistemike dhe perspektivat
Dekreti i Tribunale di Bologna ofron një kontribut me rëndësi të veçantë për praktikën gjyqësore dhe administrative. Ai sqaron se reforma e vitit 2023 nuk e ka zbrazur nga përmbajtja mbrojtjen plotësuese, por i ka besuar gjyqtarit detyrën e rindërtimit të parametrave të saj në dritën e parimeve kushtetuese dhe konvencionale.
Rezultati është një model mbrojtjeje jo automatik, por rigoroz, në të cilin integrimi shoqëror fiton vlerë të plotë juridike dhe jeta private e familjare bëhet boshti qendror i procesit të balancimit. Në një kontekst të shënuar nga tensione midis politikave të kontrollit të migracionit dhe mbrojtjes së të drejtave themelore, vendimi riafirmon rolin e gjyqtarit si garantuesi i fundit i dinjitetit të personit të huaj.
Referencë ndaj publikimit
Teksti i plotë i dekretit të Tribunale di Bologna të datës 12 dhjetor 2025 (regjistri i përgjithshëm 8151 i vitit 2024) është i disponueshëm në versionin e publikuar në Calameo në lidhjen e mëposhtme:
https://www.calameo.com/books/0080797751346a938fdea
Nessun commento:
Posta un commento