Mbrojtja plotësuese pas dekret-ligjit nr. 20/2023: vazhdimësia jurisprudenciale dhe mbrojtja e jetës private dhe familjare në jurisprudencën e fundit të meritës
Abstrakt
Ky kontribut analizon një dekret të fundit të nxjerrë nga një Gjykatë e zakonshme, Seksioni i specializuar për imigracionin, mbrojtjen ndërkombëtare dhe lëvizjen e lirë të qytetarëve të Bashkimit Evropian, me të cilin është njohur e drejta për lëshimin e një leje qëndrimi për mbrojtje plotësuese në bazë të nenit 19, paragrafët 1 dhe 1.1, të dekretit legjislativ nr. 286 të vitit 1998. Vendimi, i dhënë pas një procedure gjyqësore në të cilën kërkuesi ka hequr dorë nga format e “mbrojtjes së lartë”, ofron shkas për një reflektim sistematik mbi regjimin juridik të mbrojtjes plotësuese pas ndryshimeve të sjella nga dekret-ligji nr. 20 i vitit 2023, i konvertuar me ligjin nr. 50 të vitit 2023, si dhe mbi rolin qendror të jurisprudencës, veçanërisht asaj të legjitimitetit, në mbushjen me përmbajtje të një klauzole normative qëllimisht elastike. Dekreti është i konsultueshëm në tërësi në publikimin Calameo në adresën: https://www.calameo.com/books/00807977541b94e1f7da1
1. Parathënie
Mbrojtja plotësuese përfaqëson sot një nga nyjet më delikate të së drejtës italiane të imigracionit. Ajo vendoset në një zonë kufitare midis të drejtës kushtetuese të azilit, detyrimeve ndërkombëtare të marra nga shteti dhe zgjedhjeve të politikës legjislative në fushën e kontrollit të flukseve migratore. Vendimi në koment përfshihet në këtë kontekst, duke ofruar një rindërtim të argumentuar të disiplinës në fuqi dhe, mbi të gjitha, një shembull të zbatimit konkret të kritereve të zhvilluara nga jurisprudenca kombëtare dhe mbikombëtare.
2. Kuadri normativ pas dekret-ligjit nr. 20/2023
Gjykata nis nga një rikognicion i saktë i evolucionit të nenit 19 të Tekstit Unik mbi imigracionin. Pas reformës së vitit 2020, e cila kishte tipizuar kriteret e vlerësimit të mbrojtjes së jetës private dhe familjare, dekret-ligji nr. 20 i vitit 2023 ka ndërhyrë sërish mbi dispozitën, duke shfuqizuar disa pjesë të paragrafit 1.1. Megjithatë, kjo ndërhyrje nuk ka eliminuar mbrojtjen e së drejtës për respektimin e jetës private dhe familjare të të huajit, e cila vazhdon të gjejë bazë në detyrimet kushtetuese dhe konvencionale, veçanërisht në nenin 8 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Vendimi thekson se disiplina aktuale i imponon interpretuesit një rikthim te kriteret e vlerësimit me origjinë jurisprudenciale, duke tejkaluar fazën e tipizimit më të theksuar normativ të futur në vitin 2020. Në këtë këndvështrim, mbrojtja plotësuese nuk zbrazet nga përmbajtja, por i besohet sërish funksionit të balancimit të gjyqtarit.
3. Roli i jurisprudencës së legjitimitetit
Një rëndësi e veçantë i kushtohet referimit ndaj jurisprudencës së Gjykatës së Kasacionit, e cila ka sqaruar se reforma e vitit 2023 nuk ka sjellë një tërheqje të mbrojtjes së të drejtave themelore të të huajit. Vendimi vlerëson orientimin sipas të cilit mbrojtja plotësuese mund të njihet kur rrënjosja në territorin kombëtar është e tillë sa ta bëjë largimin joproporcional në raport me interesat publike të ndjekura.
Në këtë kuptim, gjykatësi i meritës i referohet shprehimisht parimit të balancimit dhe të proporcionalitetit, të zhvilluar tashmë në një periudhë të mëparshme nga jurisprudenca mbi mbrojtjen humanitare, duke riafirmuar vazhdimësinë sistematike ndërmjet fazave të ndryshme normative.
4. Vlerësimi i rrënjosjes dhe i jetës private
Bërthama arsyetuese e vendimit përfaqësohet nga vlerësimi konkret i jetës private të kërkuesit. Gjykata kryen një analizë tërësore dhe jo të fragmentuar të treguesve të integrimit: kohëzgjatja e qëndrimit në Itali, integrimi i qëndrueshëm në punë, autonomia ekonomike, njohja e gjuhës, marrëdhëniet shoqërore dhe aftësia për të jetuar jashtë sistemit të pritjes.
Këta elementë interpretohen si shprehje e një jete private të konsoliduar, cenimi i së cilës, në mungesë të nevojave imperative të rendit ose sigurisë publike, nuk rezulton i pajtueshëm me nenin 8 të KEDNJ-së. Kthimi në vendin e origjinës vlerësohet jo në mënyrë abstrakte, por në lidhje me rrezikun konkret të shkëputjes dhe të komprometimit të ndjeshëm të kushteve të jetesës të arritura në Itali.
5. Përfundime
Vendimi konfirmon se mbrojtja plotësuese, edhe pas dekret-ligjit nr. 20 të vitit 2023, mbetet një instrument thelbësor për mbrojtjen e të drejtave themelore të të huajit. Mungesa e kritereve normative rigide nuk sjell një boshllëk mbrojtjeje, por kërkon një ushtrim të përgjegjshëm të funksionit gjyqësor, të bazuar në parametrat kushtetues, konvencionalë dhe jurisprudencialë.
Në këtë perspektivë, vendimi vendoset në vijën e një interpretimi të orientuar drejt vazhdimësisë dhe racionalitetit të sistemit, duke riafirmuar se integrimi efektiv dhe rrënjosja shoqërore nuk janë të dhëna margjinale, por elemente qendrore në gjykimin e ligjshmërisë së largimit të të huajit nga territori kombëtar.
Avv. Fabio Loscerbo
Nessun commento:
Posta un commento