Italia anulon autorizimin e punës pas zhdukjes së punëdhënësit: gjykata konfirmon vendimin

Një gjykatë administrative italiane ka konfirmuar anulimin e një autorizimi pune të lëshuar në kuadër të sistemit të kuotave të hyrjes, pasi punëdhënësi nuk përfundoi procedurën e punësimit dhe më pas u bë i pakontaktueshëm.

Me vendimin nr. 1263, të datës 1 korrik 2026, Gjykata Administrative Rajonale e Emilia-Romagna-s rrëzoi ankimin e paraqitur nga një punëtor i huaj kundër vendimit të Prefekturës së Riminit për anulimin e autorizimit të tij të punës.

Çështja nxjerr në pah një dobësi të përsëritur të sistemit italian të emigracionit: një punëtor i huaj mund të hyjë ligjërisht në Itali me vizë dhe autorizim pune të vlefshëm, por më pas të humbasë mundësinë për të rregulluar qëndrimin e tij, vetëm sepse punëdhënësi nuk përmbush formalitetet e kërkuara.

Punëdhënësi nuk u paraqit në takime

Punëtori kishte hyrë në Itali në mars 2024, pasi kishte marrë autorizimin për punë të varur. Sipas legjislacionit italian, punëdhënësi dhe punëtori duhej të nënshkruanin kontratën e qëndrimit dhe ta dërgonin atë pranë Sportelit të Vetëm për Emigracionin brenda pesëmbëdhjetë ditëve nga hyrja në territorin italian.

Ky formalitet nuk u përfundua asnjëherë.

Prefektura caktoi disa takime për mbylljen e procedurës, por punëdhënësi nuk u paraqit dhe më pas u bë i pakontaktueshëm.

Sipas fakteve të pasqyruara në vendim, i njëjti punëdhënës kishte paraqitur dyzet e dy kërkesa për autorizim pune, megjithëse, me sa rezultonte, nuk kishte kapacitetin financiar dhe xhiron e nevojshme për të përballuar një numër kaq të lartë punësimesh.

Punëtori u përpoq ta zgjidhte situatën, edhe me ndihmën e një avokati, dhe iu kërkua të gjente një punëdhënës tjetër. Megjithatë, asnjë zëvendësim nuk u formalizua brenda afatit që administrata e konsideroi të pranueshëm.

Prefektura vendosi kështu anulimin e autorizimit fillestar.

Gjykata: procedura nuk mund të mbetet e hapur pa afat

Gjykata vlerësoi se Prefektura kishte vepruar në përputhje me ligjin.

Neni 22 i Dekretit Legjislativ italian nr. 286 të vitit 1998 parashikon se autorizimi i punës mund të anulohet kur kontrata e qëndrimit nuk nënshkruhet dhe nuk transmetohet brenda afatit ligjor, përveç rasteve kur vonesa varet nga forca madhore ose nga rrethana që nuk i atribuohen punëtorit.

Gjyqtarët pranuan se punëdhënësi ishte zhdukur, por konsideruan se procedura administrative nuk mund të qëndronte e hapur pa kufi, në pritje që punëtori të gjente një punëdhënës të ri.

Sipas gjykatës, mungesa përfundimtare e punëdhënësit fillestar e bënte të pamundur përfundimin e procedurës. Për këtë arsye, anulimi u konsiderua një pasojë e detyrueshme ligjore dhe jo një zgjedhje diskrecionale e administratës.

Një interpretim i rreptë i sistemit të kuotave

Vendimi përfshihet në një orientim gjithnjë e më rigoroz të jurisprudencës administrative italiane.

Sipas kësaj qasjeje, anulimi i autorizimit të punës nuk konsiderohet një tërheqje e zakonshme administrative e një akti të mëparshëm. Ai trajtohet si një formë humbjeje ose skadence e përfitimit, për shkak të mungesës ose zhdukjes së kushteve të nevojshme për përfundimin e procedurës së hyrjes dhe qëndrimit.

Ky klasifikim ka pasoja të rëndësishme. Ai nënkupton se administrata nuk është e detyruar të rivlerësojë të gjithë gjendjen personale të punëtorit, përfshirë shkallën e integrimit, mundësitë e punësimit, sjelljen e mirë ose mungesën e dënimeve penale, përveç rasteve kur këto elemente janë drejtpërdrejt të rëndësishme sipas ligjit të zbatueshëm.

Gjykata theksoi gjithashtu se autorizimi i punës mund të anulohet jo vetëm në rast mashtrimi ose falsifikimi dokumentesh, por edhe kur mungojnë kushtet thelbësore për hyrjen e punëtorit. Këtu përfshihen kapaciteti ekonomik i punëdhënësit dhe ekzistenca reale e vendit të punës së ofruar.

Punëtori përballon pasojat e sjelljes së punëdhënësit

Megjithatë, çështja ngre një problem serioz drejtësie.

Ligji parashikon shprehimisht se autorizimi nuk duhet të anulohet kur mosplotësimi i procedurës nuk i atribuohet punëtorit. Në shumë raste, megjithatë, punëtori nuk ka asnjë kontroll real mbi sjelljen e punëdhënësit.

Një shtetas i huaj mund të ketë marrë vizën, të ketë lënë vendin e origjinës, të ketë përballuar shpenzime të konsiderueshme dhe të ketë respektuar çdo kërkesë të administratës, për të zbuluar më pas se punëdhënësi nuk dëshiron më ta punësojë ose se nuk ka pasur kurrë kapacitet real për ta bërë këtë.

Pavarësisht kësaj, përgjigjja administrative shpesh i ngarkon punëtorit të gjitha pasojat.

Kështu krijohet një kundërthënie e dukshme: administrata lejon hyrjen në bazë të një oferte pune, por nëse punëdhënësi zhduket më pas, punëtori mund të mbetet pa një rrugë ligjore për të qëndruar në Itali, edhe kur ka vepruar në mirëbesim.

Çështja e pazgjidhur e zëvendësimit të punëdhënësit

Një tjetër pikë qendrore lidhet me mundësinë e zëvendësimit të punëdhënësit fillestar.

Gjykata vlerësoi se Prefektura nuk ishte e detyruar ta mbante procedurën të hapur derisa të gjendej një punëdhënës i ri. Në sistemin aktual, autorizimi i punës lidhet zakonisht me një punëdhënës të caktuar, me një ofertë të caktuar pune dhe me një kuotë të posaçme hyrjeje.

Megjithatë, kjo çështje tregon nevojën për rregulla më të qarta.

Kur punëdhënësi fillestar zhduket, bëhet i paaftë financiarisht ose rezulton se ka paraqitur kërkesa të pabesueshme, punëtori nuk duhet të humbasë automatikisht çdo mundësi për rregullimin e qëndrimit.

Një procedurë e unifikuar që lejon zëvendësimin e punëdhënësit mund të mbrojë punëtorët që kanë hyrë ligjërisht dhe në mirëbesim, pa dobësuar kontrollet kundër abuzimeve me sistemin e kuotave.

Një problem strukturor i sistemit italian

Vendimi nxjerr në pah edhe një dobësi më të thellë: kontrollet thelbësore ndaj punëdhënësve kryhen shpesh shumë vonë.

Kur administrata verifikon kapacitetin financiar dhe besueshmërinë e punëdhënësit vetëm pasi punëtori ka hyrë në Itali, rreziku i dështimit të procedurës i transferohet në praktikë shtetasit të huaj.

Punëtori përballon kështu pasojat e kontrolleve të pamjaftueshme paraprake, të praktikave mashtruese të rekrutimit ose të refuzimit të mëvonshëm të punëdhënësit për të përfunduar procedurën.

Kontrolle më të forta përpara lëshimit të vizës dhe autorizimit të punës do të reduktonin raste të tilla. Në të njëjtën kohë, legjislacioni duhet të garantojë mbrojtje efektive për punëtorin që nuk është përgjegjës për dështimin e marrëdhënies së punës.

Lufta kundër kërkesave mashtruese është e nevojshme. Por ajo nuk duhet të çojë në ndëshkimin automatik të punëtorëve që kanë hyrë ligjërisht në Itali dhe u kanë besuar një oferte pune të miratuar më parë nga autoritetet publike.

Avv. Fabio Loscerbo
ORCID: https://orcid.org/0009-0004-7030-0428