Marrja e shtetësisë italiane me rezidencë nuk është një pasojë automatike e kalimit të dhjetë viteve në Itali. Për shtetasit jo-BE, përfshirë shtetasit shqiptarë, administrata vlerëson jo vetëm kohëzgjatjen e rezidencës dhe dokumentet formale, por edhe integrimin real, qëndrueshmërinë ekonomike dhe besueshmërinë e përgjithshme të personit që kërkon naturalizimin. Një vendim i fundit i TAR Lazio tregon se, në këtë vlerësim, në disa raste mund të merren parasysh edhe precedentët penalë të bashkëshortit.
Çfarë ka vendosur TAR Lazio
Me vendimin nr. 9277 të 19 majit 2026, Seksioni V-bis i TAR Lazio ka shqyrtuar një çështje që lidhej me refuzimin e shtetësisë italiane për naturalizim. Gjykata ka konsideruar të ligjshme që Ministria e Brendshme, në kuadër të vlerësimit të gjerë administrativ që karakterizon procedurën e shtetësisë për rezidencë, të marrë parasysh edhe sjellje penalisht relevante të familjarëve të shkallës së parë, përfshirë bashkëshortin.
Arsyeja është se, sipas gjykatës administrative, sjellja e familjarëve mund të japë elemente për të kuptuar shkallën e integrimit të të gjithë bërthamës familjare dhe raportin e saj me komunitetin ku jeton. Kjo nuk do të thotë se një dënim i bashkëshortit i atribuohet juridikisht personit që kërkon shtetësinë. Përgjegjësia penale mbetet personale. Megjithatë, në planin administrativ, rrethanat familjare mund të hyjnë në vlerësimin e përgjithshëm që precedon dhënien e shtetësisë.
Dhjetë vite rezidencë nuk krijojnë një të drejtë automatike
Për një shtetas shqiptar, si për çdo shtetas të një vendi jashtë Bashkimit Evropian, neni 9 i ligjit nr. 91/1992 parashikon në përgjithësi të paktën dhjetë vite rezidencë të ligjshme në Itali për të paraqitur kërkesën për shtetësi me rezidencë. Por plotësimi i këtij afati nuk e detyron automatikisht administratën të japë shtetësinë.
Procedura e naturalizimit ka një natyrë të fortë diskrecionale. Ministria kontrollon vazhdimësinë e rezidencës, të ardhurat, përmbushjen e detyrimeve fiskale, situatën penale, integrimin dhe çdo element që mund të lidhet me sigurinë dhe besueshmërinë e aplikantit. Pikërisht për këtë arsye, është e gabuar të mendohet se një dosje është e sigurt vetëm sepse janë mbushur dhjetë vite dhe janë ngarkuar dokumentet e kërkuara në portal.
Çfarë ndryshon praktikisht pas këtij vendimi
Vendimi i TAR Lazio nuk krijon një ndalim automatik për personat që kanë një bashkëshort me precedentë penalë. Çdo rast duhet të vlerësohet individualisht. Pesha e një episodi të vjetër, të izoluar dhe pa lidhje me jetën aktuale të familjes nuk mund të barazohet pa analizë me një situatë të vazhdueshme kriminaliteti ose me rrethana që tregojnë lidhje konkrete të aplikantit me veprimtaritë e paligjshme.
Për këtë arsye, kur në familje ekzistojnë probleme penale, është veçanërisht e rëndësishme që kërkesa të shoqërohet nga një kuadër i qartë i jetës personale të aplikantit: punë e qëndrueshme, deklarime fiskale të rregullta, histori rezidence pa ndërprerje, mungesë problemesh penale personale, marrëdhënie të qëndrueshme shoqërore dhe profesionale dhe çdo dokument tjetër që mund të tregojë një integrim real dhe autonom në shoqërinë italiane.
Kujdes me preavizën e refuzimit
Nëse Ministria ose Prefektura evidenton elemente që mund të çojnë në refuzim, para vendimit përfundimtar duhet, në parim, të komunikojë arsyet penguese sipas nenit 10-bis të ligjit nr. 241/1990. Ky është një moment procedural shumë i rëndësishëm, sepse personi i interesuar ka mundësinë të paraqesë vërejtje dhe dokumente për të kundërshtuar arsyet e administratës.
Sipas udhëzimeve të Prefekturave, afati i zakonshëm për t’iu përgjigjur preavizës së refuzimit është dhjetë ditë. Në këtë fazë nuk mjafton një përgjigje e përgjithshme. Duhet të kundërshtohen konkretisht faktet e përmendura nga administrata dhe, kur problemi lidhet me sjelljen e një familjari, duhet të shpjegohet pse ajo sjellje nuk mund të konsiderohet tregues i mungesës së integrimit të aplikantit.
Nëse më pas lëshohet një dekret përfundimtar refuzimi, ai mund të kundërshtohet para gjykatës administrative brenda afateve ligjore. Në përgjithësi, kundër refuzimit të shtetësisë për rezidencë mund të paraqitet rekurs në TAR brenda 60 ditëve nga njoftimi ose, kur plotësohen kushtet, rekurs i jashtëzakonshëm te Presidenti i Republikës brenda 120 ditëve.
Çfarë duhet të kontrollojë një shtetas shqiptar para kërkesës
Përpara paraqitjes së kërkesës është e dobishme të kontrollohet jo vetëm plotësimi i dhjetë viteve të rezidencës së ligjshme, por edhe vazhdimësia e regjistrimit në anagrafe, vlefshmëria dhe përditësimi i lejes së qëndrimit, të ardhurat e tre viteve të fundit dhe dokumentacioni i kërkuar nga Shqipëria. Për procedurat e shtetësisë, dokumentet e huaja duhet të respektojnë rregullat për legalizimin ose apostillimin dhe përkthimin në italisht.
Kërkohet gjithashtu njohja e gjuhës italiane të paktën në nivelin B1, me përjashtimet e parashikuara nga ligji, ndër të cilat përfshihen disa kategori personash që kanë nënshkruar marrëveshjen e integrimit ose që janë titullarë të lejes së qëndrimit BE për qëndrues afatgjatë. Procedura për kërkesat e paraqitura sipas regjimit aktual duhet të përfundojë, në parim, brenda 24 muajve, me mundësi zgjatjeje deri në 36 muaj.
Rasti i vitit 2026 konfirmon një element që shpesh nënvlerësohet: në shtetësinë për rezidencë administrata nuk kontrollon vetëm formularin, por bën një vlerësim të përgjithshëm të integrimit dhe të besueshmërisë së kërkuesit. Prandaj, një dosje e përgatitur mirë duhet të jetë e aftë të shpjegojë edhe rrethanat që, në pamje të parë, mund të konsiderohen problematike.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento