Nga 12 qershori 2026 kanë hyrë në zbatim rregullat e reja evropiane për azilin. Për shtetasit shqiptarë ndryshimi është i rëndësishëm: Shqipëria konsiderohet, në kuadrin e ri të Bashkimit Evropian, vend i sigurt origjine. Kjo nuk do të thotë se një shtetas shqiptar nuk mund të kërkojë më mbrojtje ndërkombëtare në Itali, por do të thotë se kërkesa mund të shqyrtohet me procedurë të përshpejtuar dhe se personi duhet të shpjegojë në mënyrë të veçantë pse, në rastin e tij konkret, Shqipëria nuk mund të konsiderohet e sigurt.
Çfarë do të thotë “vend i sigurt origjine”
Rregullorja e re evropiane për procedurën e mbrojtjes ndërkombëtare lejon që disa shtete të konsiderohen vende të sigurta origjine kur, në përgjithësi, sistemi juridik dhe politik i tyre nuk paraqet një rrezik të zakonshëm përndjekjeje ose dëmi të rëndë. Me Rregulloren (BE) 2026/464 është forcuar një listë e përbashkët në nivel evropian dhe, për vendet kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian, është parashikuar gjithashtu një regjim i posaçëm. Shqipëria, si vend kandidat, hyn në këtë mekanizëm.
Pas 12 qershorit 2026, për kërkesat e reja të paraqitura nga shtetas shqiptarë mund të zbatohet procedura e përshpejtuar. Sipas Rregullores (BE) 2024/1348, procedura e përshpejtuar duhet të përfundojë sa më shpejt dhe, në parim, jo më vonë se tre muaj nga formalizimi i kërkesës.
Një kërkesë shqiptare për azil nuk refuzohet automatikisht
Ky është aspekti më i rëndësishëm. Kualifikimi i Shqipërisë si vend i sigurt nuk krijon një refuzim automatik. Autoritetet italiane janë ende të detyruara të bëjnë një vlerësim individual të historisë së personit. Vetë legjislacioni evropian sqaron se asnjë vend i cilësuar i sigurt nuk përbën një garanci absolute për çdo shtetas të tij.
Prandaj, një qytetar shqiptar që kërkon mbrojtje në Itali duhet të tregojë elemente konkrete që shpjegojnë pse, pavarësisht vlerësimit të përgjithshëm të Shqipërisë, ai ose ajo përballet me një rrezik personal përndjekjeje ose dëmi të rëndë. Mund të kenë rëndësi, sipas rrethanave të rastit, kërcënime individuale, dhunë me bazë gjinore, orientimi seksual, përndjekja politike, aktiviteti si gazetar ose mbrojtës i të drejtave të njeriut, shfrytëzimi dhe trafikimi, konflikte familjare me rrezik real për jetën, ose situata të tjera ku mbrojtja efektive e autoriteteve të vendit të origjinës nuk është realisht e disponueshme.
Dokumentet dhe provat bëhen edhe më të rëndësishme
Në procedurën e përshpejtuar koha është më e shkurtër dhe për këtë arsye është e rëndësishme që personi të paraqesë sa më herët dokumentet që mbështesin historinë e tij. Denoncimet e bëra në Shqipëri, vendimet gjyqësore, raportet mjekësore, kërcënimet e dokumentuara, komunikimet elektronike, fotografitë, dokumentet e qendrave antitrafikim, dëshmitë e punës ose të aktivitetit publik dhe çdo dokument tjetër i lidhur me rrezikun personal mund të kenë rëndësi.
Nuk mjafton të thuhet se në Shqipëri ekzistojnë probleme të përgjithshme sociale, ekonomike ose kriminale. Mbrojtja ndërkombëtare lidhet me rrezikun personal dhe me kriteret juridike të statusit të refugjatit ose të mbrojtjes plotësuese. Për këtë arsye, historia duhet të jetë e qartë, kronologjike dhe e lidhur me rrethanat individuale të personit.
Kërkesat e paraqitura para 12 qershorit 2026
Rregullat e reja nuk zbatohen në të njëjtën mënyrë për çdo procedurë të hapur. Agjencia e Bashkimit Evropian për Azilin ka sqaruar se kërkesat e paraqitura para 12 qershorit 2026 vazhdojnë të trajtohen sipas kuadrit të mëparshëm procedural. Prandaj, data e formalizimit të kërkesës është një element që duhet kontrolluar me kujdes.
Procedura e përshpejtuar nuk heq të drejtën e mbrojtjes juridike
Edhe kur kërkesa shqyrtohet me procedurë të përshpejtuar, aplikanti ruan të drejtën për t’u dëgjuar, për të paraqitur dokumente dhe për të marrë një vendim të arsyetuar. Në rast refuzimi, mbetet e mundur tutela gjyqësore, por afatet dhe efektet e ankimit mund të varen nga lloji i procedurës së zbatuar. Për këtë arsye është e rëndësishme të kontrollohet menjëherë vendimi i Komisionit Territorial dhe të mos pritet fundi i afatit për të kërkuar këshillim juridik.
Për shtetasit shqiptarë, risia e vitit 2026 e bën procedurën më të shpejtë dhe më kërkuese në planin e provave. Megjithatë, ajo nuk e eliminon të drejtën për mbrojtje kur ekziston një rrezik real dhe individual. Pikërisht për këtë arsye, përgatitja e saktë e dosjes, dokumentimi i rrezikut dhe shpjegimi i arsyeve pse koncepti i “vendit të sigurt” nuk është i përshtatshëm për rastin konkret janë tashmë elemente vendimtare.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento