Për një shtetas shqiptar që jeton prej vitesh në Itali, arritja e dhjetë viteve të rezidencës ligjore është vetëm pika e nisjes për kërkesën e shtetësisë italiane me rezidencë. Ligji kërkon edhe vazhdimësi të rezidencës, kapacitet ekonomik të qëndrueshëm, njohje të gjuhës italiane dhe një situatë personale që të jetë koherente me një proces real integrimi në shoqërinë italiane.
Dhjetë vjet rezidencë ligjore për shtetasit shqiptarë
Neni 9, paragrafi 1, shkronja f), i ligjit nr. 91 të 5 shkurtit 1992 parashikon se shtetësia italiane mund t’i jepet shtetasit jo-BE që ka banuar ligjërisht në Itali për të paktën dhjetë vjet. Për shtetasit shqiptarë ky është, në rrugën e zakonshme të naturalizimit, afati bazë që duhet të jetë plotësuar në momentin e paraqitjes së kërkesës.
Megjithatë, plotësimi i dhjetë viteve nuk krijon një të drejtë automatike për shtetësi. Procedura e nenit 9 është një procedurë koncesioni: administrata verifikon jo vetëm kohëzgjatjen e rezidencës, por edhe vazhdimësinë e saj, gjendjen ekonomike, respektimin e detyrimeve fiskale, sjelljen e përgjithshme dhe elementet që tregojnë integrimin e kërkuesit në Itali.
Vazhdimësia e rezidencës duhet kontrolluar para paraqitjes së kërkesës
Rezidenca duhet të jetë ligjore dhe, si rregull, e vazhdueshme. Për këtë arsye është e rëndësishme të kontrollohet me kujdes historia e regjistrimit në anagrafe, veçanërisht nëse ka pasur ndryshime të shpeshta adrese, periudha të regjistrimit jashtë Italisë ose fshirje nga regjistri për shkak të papërcaktueshmërisë së banimit.
Një ndërprerje formale në regjistrin e popullsisë mund të krijojë probleme serioze në llogaritjen e dhjetë viteve dhe nuk duhet zbuluar vetëm pasi kërkesa është paraqitur. Para aplikimit është e dobishme të verifikohet certifikata historike e rezidencës dhe, kur ekzistojnë boshllëqe ose pasaktësi, të vlerësohet nëse ato mund të sqarohen ose dokumentohen.
Të ardhurat: kontrollohen tre vitet para kërkesës dhe duhet të mbeten të qëndrueshme
Për shtetësinë me rezidencë kërkohet një kapacitet ekonomik i mjaftueshëm. Udhëzimet administrative aktuale marrin në konsideratë të ardhurat e tatueshme në Itali të tre viteve para paraqitjes së kërkesës. Si prag orientues, administrata përdor shumën prej 8.263,31 eurosh për një person pa familjarë në ngarkim; pragu rritet në 11.362,05 euro kur ka bashkëshort në ngarkim dhe me 516 euro të tjera për çdo fëmijë në ngarkim.
Në raste të caktuara mund të merren në konsideratë edhe të ardhurat e anëtarëve të familjes që bëjnë pjesë në bërthamën familjare dhe që hyjnë në kategoritë e parashikuara nga neni 433 i Kodit Civil. Nuk mjafton, megjithatë, që pragu të ekzistojë vetëm në ditën e aplikimit: Prefekturat verifikojnë që kapaciteti ekonomik të jetë i qëndrueshëm dhe i vazhdueshëm edhe gjatë procedurës, deri në përfundimin e saj.
Gjuha italiane: niveli B1 dhe përjashtimet
Neni 9.1 i ligjit nr. 91/1992 kërkon, për kërkesat e shtetësisë sipas neneve 5 dhe 9, njohje të gjuhës italiane të paktën në nivelin B1 të Kuadrit të Përbashkët Evropian të Referencës për Gjuhët. Ky kusht mund të provohet me një titull studimi të njohur ose me një certifikim gjuhësor të lëshuar nga një institucion i autorizuar.
Ligji parashikon raste në të cilat nuk kërkohet paraqitja e certifikatës B1, ndër të tjera për mbajtësit e lejes BE për qëndrues afatgjatë dhe për personat që plotësojnë kushtet e parashikuara nga marrëveshja e integrimit. Një zhvillim i rëndësishëm i viteve të fundit lidhet edhe me vendimin nr. 25/2025 të Gjykatës Kushtetuese dhe me qarkoren e Ministrisë së Brendshme të 13 marsit 2025, që kanë njohur përjashtimin nga prova e gjuhës për personat me kufizime të rënda në aftësinë për të mësuar gjuhën për shkak të moshës, sëmundjes ose aftësisë së kufizuar, sipas kushteve që duhet të dokumentohen në mënyrë të përshtatshme.
Dokumentet nga Shqipëria
Kërkesa paraqitet në mënyrë telematike në portalin e Ministrisë së Brendshme. Në procedurën e zakonshme duhet të përgatiten, ndër të tjera, certifikata e lindjes dhe certifikata penale e vendit të origjinës, të rregulluara sipas kërkesave për përdorim në Itali dhe të shoqëruara nga përkthimi i kërkuar. Para ngarkimit të dokumenteve është e rëndësishme të kontrollohet që emri, mbiemri, vendi dhe data e lindjes të përputhen saktësisht me të dhënat që rezultojnë në dokumentet italiane.
Mospërputhjet në gjeneralitetet, dokumentet e skaduara ose dokumentet që nuk janë legalizuar, apostiluar ose përkthyer sipas rregullave të zbatueshme mund të shkaktojnë kërkesa për plotësim dhe të zgjasin procedurën.
Sa zgjat procedura
Për kërkesat e paraqitura nga 20 dhjetori 2020 e në vazhdim, afati maksimal ligjor për përfundimin e procedurës është 24 muaj, me mundësi zgjatjeje deri në 36 muaj. Ky afat nuk duhet ngatërruar me një garanci se dekreti do të dalë patjetër brenda 24 muajve: ligji lejon zgjatjen deri në kufirin maksimal dhe administrata mund të kërkojë dokumente shtesë kur verifikimet nuk janë të plota.
Pse kontrolli paraprak është vendimtar
Gabimi më i zakonshëm është të mendohet se, sapo të mbushen dhjetë vjet në Itali, kërkesa mund të paraqitet pa verifikuar pjesën tjetër të historisë personale dhe administrative. Në praktikë duhet kontrolluar së bashku vazhdimësia e rezidencës, gjendja e lejes së qëndrimit, tre vitet e të ardhurave, detyrimet fiskale, dokumentet shqiptare, niveli B1 ose një përjashtim i vlefshëm dhe çdo element që mund të ndikojë në vlerësimin e administratës.
Një kërkesë e përgatitur mirë që në fillim nuk garanton automatikisht dhënien e shtetësisë, por zvogëlon ndjeshëm rrezikun e pezullimeve, kërkesave për plotësim dhe problemeve që mund të dalin vetëm pas shumë muajsh nga paraqitja.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento