Për shumë shtetas shqiptarë që jetojnë prej vitesh në Itali, kërkesa për shtetësinë italiane është hapi përfundimtar i një procesi të gjatë integrimi. Në vitin 2026, rregulli bazë për shtetasit jashtë Bashkimit Evropian mbetet ai i 10 viteve të rezidencës ligjore dhe të vazhdueshme, por plotësimi i këtij afati nuk mjafton: Prefektura kontrollon edhe të ardhurat, gjendjen penale, nivelin e integrimit dhe dokumentacionin e paraqitur.
Dhjetë vjet rezidencë ligjore dhe e vazhdueshme
Për shtetasit shqiptarë dhe, në përgjithësi, për shtetasit e vendeve jashtë Bashkimit Evropian, shtetësia me rezidencë mund të kërkohet pas të paktën 10 viteve të rezidencës ligjore në Itali, sipas nenit 9 të ligjit nr. 91/1992.
Nuk mjafton të kesh qenë fizikisht në Itali për dhjetë vjet. Rezidenca duhet të rezultojë rregullisht në regjistrat anagrafikë dhe qëndrimi duhet të ketë qenë i ligjshëm. Periudhat e çregjistrimit nga anagrafi, regjistrimi si i pagjetshëm ose ndërprerjet e tjera mund të krijojnë probleme serioze në llogaritjen e afatit. Para paraqitjes së kërkesës është prandaj e dobishme të kontrollohet certifikata historike e rezidencës dhe të verifikohet nëse ekzistojnë boshllëqe që duhen shpjeguar ose korrigjuar.
Të ardhurat: kontrollohen vitet para kërkesës
Administrata verifikon edhe aftësinë ekonomike të kërkuesit. Në praktikën administrative përdoren pragjet prej 8.263,31 euro për kërkuesin pa persona në ngarkim dhe 11.362,05 euro kur ka bashkëshort në ngarkim, me rritje prej 516 euro për çdo person tjetër në ngarkim.
Kontrolli nuk kufizohet vetëm në vitin e paraqitjes së kërkesës: vlerësohen të ardhurat e viteve të mëparshme dhe, gjatë procedurës, Prefektura mund të kërkojë edhe përditësime. Në disa raste mund të merren parasysh edhe të ardhurat e familjarëve që bëjnë pjesë në të njëjtën familje anagrafike, nëse dokumentohen në mënyrën e kërkuar.
Niveli B1 i gjuhës italiane
Për kërkesat e shtetësisë sipas neneve 5 dhe 9 të ligjit nr. 91/1992 kërkohet, si rregull, njohja e gjuhës italiane në nivel jo më të ulët se B1 të Kuadrit të Përbashkët Evropian të Referencës.
Nuk është gjithmonë e nevojshme të paraqitet një certifikatë e veçantë B1. Ligji parashikon përjashtime, ndër të tjera, për mbajtësit e lejes së qëndrimit BE për qëndrues afatgjatë dhe për personat që kanë nënshkruar marrëveshjen e integrimit sipas nenit 4-bis të Testo Unico Immigrazione. Pas vendimit nr. 25/2025 të Gjykatës Kushtetuese, duhet të merren parasysh edhe rastet e personave me kufizime serioze të aftësisë për të mësuar gjuhën për shkak të moshës, patologjive ose aftësisë së kufizuar.
Dokumentet që duhen përgatitur
Kërkesa paraqitet online në portalin e Ministrisë së Brendshme, me SPID ose CIE për personat rezidentë në Itali. Zakonisht duhet të bashkëngjiten dokumenti i identitetit, akti i lindjes, certifikata penale e vendit të origjinës dhe, kur kërkohet, dokumentacioni për nivelin B1.
Dokumentet e huaja duhet të jenë të vlefshme dhe të përgatitura sipas rregullave të zbatueshme për legalizimin ose apostilën dhe përkthimin në italisht. Një problem i shpeshtë është mospërputhja e emrit, mbiemrit, vendlindjes ose datëlindjes midis pasaportës, dokumenteve shqiptare dhe dokumenteve italiane: këto dallime duhen zgjidhur para ose gjatë procedurës, sepse mund të shkaktojnë kërkesa për plotësim dhe vonesa.
Për kërkesën paguhet kontributi prej 250 eurosh dhe, për kërkesat e paraqitura në Itali, kërkohet edhe marca da bollo prej 16 eurosh.
Sa zgjat procedura?
Afati ligjor për përfundimin e procedurës është 24 muaj dhe mund të zgjatet deri në maksimum 36 muaj. Gjatë kësaj kohe kërkuesi duhet të kontrollojë rregullisht portalin dhe komunikimet elektronike, sepse Prefektura mund të kërkojë dokumente shtesë ose përditësime. Kodi K10 ose K10/C është referenca kryesore e praktikës.
Nëse procedura zgjatet përtej afatit ligjor ose mbetet e bllokuar pa arsye të qartë, është e mundur të vlerësohen mjetet juridike për të kërkuar përfundimin e procedurës. Nuk është e këshillueshme të lihet një praktikë pa kontroll për vite të tëra.
Shtetësia me rezidencë nuk është automatike
Plotësimi i dhjetë viteve nuk krijon automatikisht të drejtën për marrjen e shtetësisë. Procedura sipas nenit 9 ka karakter koncesiv dhe Administrata vlerëson në mënyrë të përgjithshme integrimin e personit në komunitetin italian. Probleme penale, mungesë e vazhdueshme e të ardhurave, ndërprerje të rezidencës ligjore ose elemente të tjera negative mund të çojnë në kërkesa shtesë ose në refuzim.
Pikërisht për këtë arsye, përpara dërgimit të kërkesës është e rëndësishme të bëhet një kontroll i plotë i historikut të rezidencës, të ardhurave, dokumenteve të huaja dhe situatës penale. Një kërkesë e përgatitur mirë që në fillim redukton rrezikun e vonesave dhe problemeve që, pas shumë vitesh qëndrimi në Itali, mund të ishin shmangur.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati – materia Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento