Sipas TAR-it të Bolonjës, dokumentet e nevojshme për mbrojtje nuk mund të refuzohen vetëm sepse ekziston një proces gjyqësor
Kur një person ka një mosmarrëveshje me administratën italiane, qasja në dokumentet e dosjes mund të jetë vendimtare për të kuptuar arsyet e vendimit dhe për të përgatitur mbrojtjen. Kjo vlen edhe në praktikën e imigracionit: për dosjet e lejeve të qëndrimit, të punës, të shtetësisë apo të komunikimeve me prefekturat, dokumentet administrative mund të përmbajnë informacione që nuk janë të dukshme në vendimin përfundimtar. Një vendim i TAR Emilia-Romagna, Bolonjë, Seksioni II, nr. 401, i datës 3 mars 2026, sqaron një parim të rëndësishëm mbi qasjen për qëllime mbrojtjeje.
Çështja konkrete para gjykatës
Rasti i shqyrtuar nuk kishte të bënte drejtpërdrejt me një leje qëndrimi. Një palë kërkoi nga Bashkia e Cesenatico-s kopje të dokumenteve që lidheshin me një autorizim për shkarkimin e ujërave dhe me një mosmarrëveshje civile mbi të drejtat e pronësisë. Kërkesa ishte bërë më 5 shtator 2025, sepse dokumentet nevojiteshin për mbrojtjen në një proces tashmë të hapur përpara Gjykatës civile të Forlì-t.
Bashkia e refuzoi fillimisht qasjen, duke përmendur kundërshtimin e mundshëm të një personi të tretë. Me një vendim të dytë, më 13 nëntor 2025, ajo iu referua kundërshtimit të shprehur të personit të tretë dhe faktit se dokumentet mund të gjendeshin edhe në procedurën civile, pranë ekspertit të caktuar nga gjykata. Pala e interesuar iu drejtua TAR-it për të kërkuar njohjen e së drejtës së qasjes.
Çfarë vendosi TAR-i?
Gjykata pranoi padinë. Sipas saj, neni 24, paragrafi 7, i ligjit nr. 241/1990 kërkon që të garantohet qasja në dokumentet administrative kur njohja e tyre është e nevojshme për kujdesin ose mbrojtjen e interesave juridike. Kundërshtimi i përgjithshëm i një personi të tretë nuk mjafton vetvetiu për të përjashtuar qasjen, kur ekziston një nevojë konkrete mbrojtjeje.
TAR-i sqaroi gjithashtu se fakti që dokumentet mund të sigurohen në një proces civil nuk e zhduk të drejtën autonome për t'i kërkuar ato nga administrata. Kompetencat provuese të gjykatës civile dhe procedura administrative e qasjes kanë funksione të ndryshme. Për këtë arsye, Bashkia nuk mund ta justifikonte refuzimin vetëm duke iu referuar mundësisë për të marrë dokumentet në procesin tjetër.
Gjykata urdhëroi Bashkinë të lejonte marrjen e kopjeve të dokumenteve të kërkuara brenda 30 ditëve nga komunikimi ose njoftimi i vendimit. Ajo vendosi edhe shpenzimet e gjykimit sipas dispozitivit.
Çfarë lidhjeje ka ky parim me imigracionin?
Edhe pse çështja konkrete lidhej me një mosmarrëveshje pronësie, arsyetimi mbi qasjen për qëllime mbrojtjeje ka rëndësi më të gjerë për procedurat administrative. Një shtetas i huaj që kërkon të kuptojë refuzimin e një lejeje qëndrimi mund të ketë interes të marrë dokumentet që kanë shërbyer si bazë për vendimin. Një punëdhënës mund të ketë nevojë të shqyrtojë komunikimet dhe aktet në dosjen e autorizimit të punës. Në të dy rastet, kërkesa duhet të identifikojë dokumentet dhe lidhjen e tyre me një interes konkret juridik.
Megjithatë, vendimi nr. 401/2026 nuk vendos që çdo dokument në çdo dosje imigracioni duhet të dorëzohet pa kufizime. Mund të zbatohen rregulla të veçanta për sekretin, mbrojtjen e të dhënave personale, sigurinë ose përjashtime të tjera ligjore. Në disa procedura mund të ketë kufizime specifike. Prandaj duhet kontrolluar legjislacioni që zbatohet për dokumentin e kërkuar dhe të bëhet një vlerësim konkret i nevojës për mbrojtje.
Si të përgatitet një kërkesë për qasje në dokumente?
Kërkesa duhet të tregojë identitetin e personit, dosjen administrative, dokumentet e kërkuara dhe arsyen pse njohja e tyre është e nevojshme. Kur ekziston një vendim refuzimi, është e dobishme të përmenden data, numri i protokollit dhe autoriteti që e ka nxjerrë. Duhet të ruhen dëshmitë e dërgimit, veçanërisht faturat e postës elektronike të certifikuar PEC.
Nëse administrata e refuzon kërkesën ose nuk përgjigjet, duhet të verifikohen afatet dhe mjetet e posaçme të mbrojtjes, përfshirë, kur zbatohen, dispozitat e nenit 116 të Kodit të Procesit Administrativ. Nuk është e sigurt që një kërkesë e përsëritur i rifillon automatikisht afatet e ankimit. Në çështjen e Bolonjës, gjykata analizoi në mënyrë të veçantë përmbajtjen e vendimit të dytë, duke vlerësuar se ai përmbante një shqyrtim të ri dhe nuk ishte thjesht përsëritje e vendimit të parë.
Dokumentet dhe e drejta për mbrojtje
Një mbrojtje e bazuar vetëm te supozimet mbi arsyet e administratës mund të jetë e dobët. Qasja në dosje lejon të kontrollohen faktet, komunikimet dhe dokumentet mbi të cilat është mbështetur vendimi. Ky kontroll është veçanërisht i rëndësishëm kur afatet për kundërshtimin e vendimit janë të shkurtra ose kur personi ka nevojë të kërkojë masa të përkohshme gjyqësore.
Mesazhi i vendimit të TAR-it është i qartë: ekzistenca e një procesi tjetër gjyqësor nuk është, në vetvete, arsye e mjaftueshme për të mohuar qasjen administrative në dokumentet e nevojshme për mbrojtje. Por çdo kërkesë duhet të jetë konkrete, e argumentuar dhe në përputhje me kufizimet e ligjit.
Vendimi i komentuar: TAR Emilia-Romagna, Bolonjë, Seksioni II, 3 mars 2026, nr. 401; kryetar Di Benedetto, relator Amovilli. Teksti i plotë i vendimit në italisht.
Avv. Fabio Loscerbo
Avokat me të drejtë përfaqësimi para Gjykatës së Kasacionit të Italisë
I regjistruar në Regjistrin e Përfaqësuesve të Interesave të Dhomës së Deputetëve të Italisë në fushën e imigracionit
Përfaqësues interesash i regjistruar në Regjistrin e Transparencës së Bashkimit Evropian në fushën e Migracionit dhe Azilit, nr. 280782895721-36
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Ky artikull është hartuar me ndihmën e mjeteve të inteligjencës artificiale, nën drejtimin, rishikimin dhe përgjegjësinë editoriale të autorit.
Nessun commento:
Posta un commento