Nga 4 qershori 2026, në Itali kanë hyrë në fuqi rregulla të reja për lejen unike të punës. Ndryshimet prekin afatet e lëshimit dhe të rinovimit të lejes së qëndrimit, informacionin që duhet t’i jepet punëtorit dhe, mbi të gjitha, të drejtën për të vazhduar të qëndrojë dhe të punojë ligjërisht gjatë pritjes së dokumentit.
Çfarë është leja unike e punës
Leja unike e punës është titulli i qëndrimit që lejon një shtetas të një vendi jashtë Bashkimit Evropian të qëndrojë dhe të punojë në Itali në bazë të një procedure të vetme. Për shumë shtetas shqiptarë që hyjnë në Itali për punë të varur, ky është dokumenti që lidh në të njëjtën procedurë të drejtën e qëndrimit me të drejtën e punësimit.
Me Dekretin Legjislativ nr. 83 të datës 16 prill 2026, Italia ka zbatuar Direktivën (BE) 2024/1233 dhe ka ndryshuar disa dispozita të nenit 5 të Testit Unik të Imigracionit. Dekreti është botuar në Gazetën Zyrtare më 20 maj 2026 dhe ka hyrë në fuqi më 4 qershor 2026.
30 ditë për lëshimin e lejes unike pas plotësimit të kërkesës
Rregulli i ri parashikon se leja unike e punës duhet të lëshohet nga Questura brenda 30 ditëve nga plotësimi i kërkesës. Ky afat nuk duhet ngatërruar me datën e hyrjes në Itali apo me momentin kur punëdhënësi paraqet kërkesën për nulla osta: ai lidhet me momentin kur kërkesa për lejen e qëndrimit është e plotë.
Kjo është një ndryshim i rëndësishëm, sepse procedura e parë e lëshimit të lejes unike ka tashmë një afat më të shkurtër se afati i përgjithshëm që zbatohet për shumë procedura të tjera të lejes së qëndrimit.
Rinovimi: afati i përgjithshëm është 90 ditë
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm është kalimi nga 60 në 90 ditë. Neni 5 i Testit Unik parashikon tashmë që kërkesa për rinovimin e lejes së qëndrimit të paraqitet, në parim, të paktën 90 ditë përpara skadimit. Po ashtu, leja e qëndrimit duhet të lëshohet, rinovohet ose konvertohet brenda 90 ditëve nga paraqitja e kërkesës, kur ekzistojnë kushtet ligjore.
Për këtë arsye, personat që kanë një leje që po i afrohet skadimit nuk duhet të presin ditët e fundit. Është e këshillueshme që dokumentet për rinovim të përgatiten me kohë, sidomos kur duhet të provohen të ardhurat, marrëdhënia e punës, banimi ose kushte të tjera të parashikuara për llojin konkret të lejes.
Gjatë pritjes mund të vazhdohet puna
Afati ligjor nuk do të thotë se, nëse Questura nuk e përfundon procedurën brenda 30 ose 90 ditëve, personi bëhet automatikisht i parregullt. Neni 5, paragrafi 9-bis, i Testit Unik mbron shprehimisht shtetasin e huaj gjatë pritjes së lëshimit, rinovimit ose konvertimit të lejes.
Nëse kërkesa është paraqitur rregullisht dhe zyra kompetente ka lëshuar ricevutën që provon paraqitjen e saj, i huaji mund të vazhdojë të qëndrojë ligjërisht në Itali dhe, kur leja e kërkuar e autorizon punën dhe plotësohen kushtet e tjera ligjore, mund të vazhdojë edhe aktivitetin e punës. Kjo mbrojtje vazhdon edhe kur administrata tejkalon afatin e parashikuar, deri në një eventuale komunikim të Questurës për ekzistencën e pengesave ndaj lëshimit, rinovimit ose konvertimit.
Për këtë arsye, ricevuta nuk është thjesht një provë e paraqitjes së dosjes: ajo ka një funksion juridik konkret gjatë gjithë periudhës së pritjes dhe duhet të ruhet me kujdes.
Punëdhënësi duhet ta informojë punëtorin
Rregullat e reja vendosin edhe një detyrim më të qartë për punëdhënësin. Kur në procedurën e nulla osta-s për punë ai merr komunikime nga administrata, duhet ta informojë në kohë shtetasin e huaj të interesuar. Qëllimi është që punëtori të mos mbetet pa informacion për një procedurë që ndikon drejtpërdrejt mbi hyrjen, qëndrimin dhe punësimin e tij në Itali.
Jo çdo leje që lejon punën është “leje unike”
Është e rëndësishme të mos bëhet një barazim automatik midis çdo lejeje që lejon punën dhe lejes unike të punës. Ligji përjashton disa kategori të veçanta, ndër të tjera disa tituj për punë autonome, studim, mbrojtje, raste të veçanta dhe kategori të tjera të rregulluara nga dispozita specifike.
Prandaj, afati 30-ditor i parashikuar posaçërisht për lejen unike nuk mund të zbatohet automatikisht për çdo lloj leje që, në praktikë, i lejon mbajtësit të punojë. Gjithmonë duhet kontrolluar titulli konkret i qëndrimit dhe baza juridike e tij.
Çfarë duhet bërë në rast vonese
Nëse afati kalon dhe leja nuk është ende gati, duhet së pari të kontrollohet gjendja e praktikës dhe të verifikohet nëse administrata ka kërkuar dokumente shtesë. Kur dosja është e plotë dhe vonesa vazhdon pa një arsye të dukshme, mund të vlerësohet paraqitja e një kërkese formale për informacion ose për përfundimin e procedurës dhe, në rastet e nevojshme, përdorimi i mjeteve të mbrojtjes administrative ose gjyqësore.
Rregullat e vitit 2026 kanë rëndësi sepse përpiqen të vendosin afate më të qarta, por mbrojtja reale e personit varet edhe nga përdorimi i saktë i ricevutës, nga ruajtja e dokumenteve dhe nga reagimi në kohë kur procedura mbetet e bllokuar.
Avv. Fabio Loscerbo – Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento