Për shtetasit shqiptarë që duan të punojnë ligjërisht në Itali ekziston një kanal që shpesh njihet më pak se Decreto Flussi: neni 23 i Testit Unik të Imigracionit lejon hyrjen për punë të personave që kanë përfunduar jashtë Italisë programe të miratuara të formimit profesional dhe qytetar-gjuhësor. Ky mekanizëm funksionon jashtë kuotave të zakonshme dhe, pas ndryshimeve të fundit, procedura është bërë më e favorshme edhe për sa i përket afatit për kërkimin e vizës.
Çfarë është rruga e nenit 23
Neni 23 i dekretit legjislativ nr. 286/1998 parashikon mundësinë që shtetas të vendeve jashtë Bashkimit Evropian, të cilët jetojnë ende jashtë Italisë, të marrin pjesë në programe formimi profesional dhe qytetar-gjuhësor të miratuara nga Ministria italiane e Punës. Personat që e përfundojnë me sukses këtë trajnim mund të hyjnë në Itali për punë të varur, me kusht që një punëdhënës italian të paraqesë kërkesë nominative për punësimin e tyre.
Ky është një element thelbësor: përfundimi i kursit nuk krijon vetvetiu të drejtën për të hyrë në Itali. Nevojitet një punëdhënës konkret, një ofertë reale pune dhe procedura për nulla osta. Avantazhi i madh është se kjo kërkesë nuk konkurron me kuotat e Decreto Flussi dhe mund të paraqitet gjatë vitit pa pritur një click day.
Programi duhet të jetë i miratuar, jo thjesht një kurs privat
Jo çdo kurs profesional i kryer në Shqipëri ose në një vend tjetër të tretë jep të drejtë për këtë procedurë. Programi duhet të jetë organizuar sipas nenit 23 dhe të jetë miratuar nga Ministria e Punës sipas procedurave përkatëse. Sipas udhëzimeve ministeriale, formimi duhet të përfshijë jo vetëm aftësi profesionale, por edhe elemente të gjuhës italiane, njohuri qytetare, siguri në punë, të drejtat e punëtorit dhe orientim drejt tregut italian të punës.
Programet mund të realizohen në të gjitha vendet e treta, përfshirë edhe vendet kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Kjo do të thotë se edhe Shqipëria mund të jetë vend ku organizohen projekte të tilla, por duhet gjithmonë të kontrollohet nëse programi konkret është pjesë e sistemit të njohur dhe të miratuar nga autoritetet italiane.
Nulla osta jashtë kuotave dhe pa click day
Pasi punëtori ka përfunduar programin e miratuar dhe ekziston një punëdhënës i gatshëm ta punësojë, ky i fundit paraqet kërkesën për nulla osta pranë Sportello Unico per l’Immigrazione përmes Portale Servizi të Ministrisë së Brendshme. Për këtë kategori nuk kërkohet verifikimi paraprak në Qendrën e Punësimit për mungesën e punëtorëve të disponueshëm në Itali.
Sipas disiplinës së posaçme, nëse brenda 30 ditëve nga paraqitja e kërkesës nuk dalin arsye penguese, nulla osta mund të lëshohet sipas mekanizmit të parashikuar për këtë procedurë dhe t’i transmetohet përfaqësisë diplomatike italiane kompetente. Kjo e bën rrugën e nenit 23 një instrument shumë më të parashikueshëm se hyrjet që varen nga kuotat vjetore.
Afati për të kërkuar vizën është zgjatur në 12 muaj
Një ndryshim i rëndësishëm është futur me dekret-ligjin nr. 146/2025, të kthyer në ligjin nr. 179/2025. Në mënyrë eksperimentale deri më 31 dhjetor 2027, personi që ka përfunduar programin e formimit ka 12 muaj nga përfundimi i kursit për të paraqitur kërkesën për vizë hyrjeje. Më parë ky afat ishte vetëm gjashtë muaj.
Kjo zgjatje është veçanërisht e rëndësishme sepse në praktikë gjetja e punëdhënësit, përgatitja e dokumentacionit dhe koordinimi me Sportello Unico mund të kërkojnë kohë. Megjithatë, afati dymbëdhjetëmujor nuk duhet konsideruar si një arsye për ta shtyrë procedurën: sapo ekziston një ofertë pune konkrete, është e këshillueshme që procedura të aktivizohet pa vonesa.
Nga qershori 2026 edhe kontrata e qëndrimit menaxhohet në mënyrë digjitale
Që nga 19 qershori 2026, Portale Servizi i Ministrisë së Brendshme lejon edhe për punëtorët e formuar jashtë vendit sipas nenit 23 nënshkrimin dhe transmetimin telematik të kontratës së qëndrimit. Pas hyrjes në Itali, punëdhënësi duhet të regjistrojë të dhënat e hyrjes së punëtorit dhe të përfundojë në portal hapat e parashikuar për kontratën dhe për kërkesën e lejes së qëndrimit.
Kjo digjitalizim nuk eliminon nevojën për kontroll të kujdesshëm të dokumenteve dhe afateve, por redukton kalimet fizike pranë zyrave dhe e bën më të gjurmueshme procedurën.
Pse kjo procedurë është me interes të veçantë për qytetarët shqiptarë
Për shumë qytetarë shqiptarë, hyrja për punë në Itali lidhet tradicionalisht me Decreto Flussi dhe me pasigurinë e kuotave dhe të click day. Neni 23 krijon një logjikë tjetër: fillimisht formim i verifikuar, pastaj kërkesë nominative nga një punëdhënës dhe hyrje jashtë kuotave. Është një mekanizëm që synon të lidhë nevojën reale të ndërmarrjeve italiane me një përgatitje paraprake profesionale, gjuhësore dhe qytetare të punëtorit.
Pikërisht për këtë arsye duhet pasur kujdes ndaj ofertave private që premtojnë “hyrje të garantuar” në Itali vetëm kundrejt pagesës së një kursi. Ministria e Punës ka sqaruar se subjektet që propozojnë këto programe nuk mund t’u kërkojnë pjesëmarrësve pagesa për aktivitetet e formimit sipas procedurës së nenit 23. Gjithmonë duhet verifikuar natyra e programit, miratimi ministerial, identiteti i subjektit organizator dhe ekzistenca reale e punëdhënësit që do të kërkojë nulla osta.
Në përfundim, neni 23 përfaqëson sot një nga rrugët më interesante për hyrje të rregullt në Itali për punë, sepse shmang konkurrencën brenda kuotave të Decreto Flussi dhe lidh hyrjen me një proces real formimi dhe me një ofertë konkrete pune. Për qytetarët shqiptarë mund të jetë një mundësi e rëndësishme, por vetëm kur programi është i miratuar dhe procedura ndiqet në mënyrë të saktë nga formimi deri te viza dhe leja e qëndrimit.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento