Punë në Itali jashtë kuotave: trajnimi në vendin e origjinës dhe regjistrimi në SIISL

Ekziston një rrugë ligjore për të hyrë në Itali për punë që nuk varet nga kuotat vjetore të “Decreto Flussi”. Ajo u drejtohet shtetasve të vendeve të treta që kanë përfunduar, në vendin e origjinës, programe të miratuara të formimit profesional dhe të edukimit qytetar-gjuhësor. Me rregullat e reja të vitit 2026, këta punëtorë mund të regjistrohen edhe në platformën SIISL, duke e bërë profilin e tyre profesional më të dukshëm për punëdhënësit italianë.

Çfarë parashikon neni 23 i Testit Unik të Emigracionit

Neni 23 i Dekretit Legjislativ nr. 286/1998 parashikon programe formimi profesional dhe qytetar-gjuhësor që zhvillohen në vendet e origjinës dhe që duhet të jenë miratuar sipas rregullave të përcaktuara nga Ministria italiane e Punës. Qëllimi është i qartë: të krijohet një lidhje e drejtpërdrejtë ndërmjet nevojave reale të tregut italian të punës dhe përgatitjes së punëtorëve përpara hyrjes në Itali.

Pika më e rëndësishme është se hyrja për punë e personave që kanë përfunduar këto programe bëhet jashtë kuotave të zakonshme të Decreto Flussi. Kjo do të thotë se punëdhënësi nuk duhet të presë domosdoshmërisht një “click day” dhe as të konkurrojë për një nga kuotat e zakonshme të hyrjes, me kusht që punëtori të ketë përfunduar një program formimi të njohur dhe të plotësohen kërkesat ligjore.

Çfarë ndryshon me regjistrimin në SIISL

Me dekretin ndërministror të 22 qershorit 2026 është përcaktuar procedura për regjistrimin në SIISL – Sistema Informativo per l’Inclusione Sociale e Lavorativa të shtetasve të huaj që kanë përfunduar këto programe formimi jashtë Italisë. SIISL është platforma publike, e menaxhuar nga INPS, që synon të lehtësojë takimin ndërmjet kërkesës dhe ofertës për punë.

Regjistrimi nuk bëhet, në parim, në mënyrë të pavarur nga vetë punëtori. Ai kryhet nëpërmjet subjektit që ka propozuar programin e formimit, sipas procedurave të përcaktuara nga dekretet dhe udhëzimet përkatëse. Për këtë arsye, kush ka ndjekur një kurs në Shqipëri apo në një vend tjetër të tretë duhet të verifikojë nëse programi ka qenë realisht i miratuar sipas nenit 23 dhe cili është subjekti përgjegjës për regjistrimin e profilit në platformë.

Si vazhdon procedura kur gjendet një punëdhënës italian

Pasi punëdhënësi italian vendos të punësojë një person që ka përfunduar një program të tillë, kërkesa për lejen e punës paraqitet në mënyrë telematike në Portalin e Shërbimeve të Ministrisë së Brendshme. Për këto raste përdoret formulari LFE, i rezervuar pikërisht për punëtorët e formuar jashtë Italisë sipas nenit 23 dhe për hyrjet “fuori quota”.

Procedura kalon përmes Sportello Unico per l’Immigrazione. Pas miratimit të kërkesës dhe marrjes së vizës përkatëse, punëtori mund të hyjë në Itali dhe të përfundojë hapat e mëtejshëm për kontratën e qëndrimit dhe lejen e qëndrimit për punë. Nga qershori 2026 është aktive edhe procedura telematike për nënshkrimin dhe dërgimin e kontratës së qëndrimit për këtë kategori punëtorësh.

Pse kjo rrugë është e rëndësishme edhe për shtetasit shqiptarë

Shqipëria, derisa të bëhet pjesë e Bashkimit Evropian, konsiderohet vend i tretë për qëllimet e legjislacionit italian të emigracionit. Prandaj, nëse në Shqipëri organizohen programe të miratuara sipas nenit 23, shtetasit shqiptarë që i përfundojnë ato mund të përfitojnë nga ky kanal ligjor të hyrjes për punë, pa qenë të kufizuar nga numri i kuotave të zakonshme të Decreto Flussi.

Kjo nuk do të thotë se çdo kurs privat apo çdo certifikatë profesionale krijon automatikisht të drejtën për të hyrë në Itali. Duhet të bëhet fjalë për një program të miratuar sipas procedurës së posaçme ligjore. Pikërisht ky është kontrolli i parë që duhet bërë përpara se të paguhen kurse, ndërmjetës apo persona që premtojnë punë në Itali.

Çfarë duhet të kontrollojë konkretisht punëtori

Para se të fillojë procedurën, është e këshillueshme të verifikohet: nëse programi i formimit është miratuar sipas nenit 23 të D.Lgs. 286/1998; cili është subjekti propozues; nëse profili i punëtorit është regjistruar ose mund të regjistrohet në SIISL; nëse ekziston një ofertë reale pune nga një punëdhënës italian; dhe nëse kërkesa për nulla osta paraqitet me formularin e duhur LFE.

Ky kanal është interesant sepse lidh formimin profesional, njohjen e gjuhës dhe hyrjen e rregullt për punë. Në vend që emigracioni për punë të mbështetet vetëm te kuotat numerike, procedura synon të favorizojë persona që mbërrijnë në Itali me një përgatitje profesionale dhe gjuhësore të verifikueshme dhe me një perspektivë konkrete punësimi.

Për shtetasit shqiptarë që kërkojnë një mundësi pune në Itali, kjo procedurë meriton vëmendje të veçantë: mund të jetë një alternativë reale ndaj Decreto Flussi, por vetëm kur programi i formimit dhe procedura e punësimit respektojnë saktësisht kërkesat ligjore.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428