Nga 4 qershori 2026, rregullat për “permesso unico di lavoro” në Itali kanë ndryshuar në mënyrë të ndjeshme. Dekreti legjislativ nr. 83/2026, i miratuar për zbatimin e Direktivës (BE) 2024/1233, ka vendosur afate të reja për lëshimin dhe rinovimin e lejes së qëndrimit për punë dhe ka forcuar detyrimin e punëdhënësit për të informuar punëtorin e huaj për ecurinë e procedurës së nulla osta-s.
Çfarë është “permesso unico di lavoro”
Leja unike e punës është titulli i qëndrimit që lejon një shtetas të një vendi jashtë Bashkimit Evropian të qëndrojë dhe të punojë ligjërisht në Itali brenda të njëjtit dokument administrativ. Ajo lidhet kryesisht me hyrjet për punë të varur dhe me situatat në të cilat legjislacioni italian e njeh shprehimisht këtë status.
Është e rëndësishme të kuptohet se jo çdo leje që lejon punën është automatikisht “leje unike pune”. Ligji parashikon kategori të përjashtuara, si disa leje për studim, mbrojtje të posaçme, punë autonome, transferime brenda kompanive dhe tituj të tjerë të veçantë. Prandaj, para se të zbatohen afatet e reja, duhet të verifikohet lloji konkret i lejes së qëndrimit që kërkohet ose rinovohet.
30 ditë për lëshimin pas përfundimit të kërkesës
Një nga ndryshimet më të rëndësishme është afati i ri për lëshimin e lejes unike të punës pas hyrjes së rregullt në Itali. Sipas nenit 5 të Testit Unik të Imigracionit, të ndryshuar nga dekreti nr. 83/2026, Questura duhet ta lëshojë lejen unike brenda 30 ditëve nga momenti kur kërkesa konsiderohet e plotësuar.
Kjo pikë ka rëndësi praktike sepse afati nuk fillon domosdoshmërisht nga dita e hyrjes në Itali ose nga dita kur paraqitet dokumenti i parë, por nga përfundimi i kërkesës. Nëse mungojnë dokumente, fotografi, gjurmë gishtash ose elemente të tjera të domosdoshme, administrata mund të konsiderojë se procedura nuk është ende e plotë. Për këtë arsye, ruajtja e ricevuta-s, e çdo convocazione dhe e dokumenteve të dorëzuara në Sportello Unico dhe në Questura është thelbësore për të rindërtuar saktë afatet.
Rinovimi: afati kalon në 90 ditë
Rregullat e reja kanë ndryshuar edhe procedurën e rinovimit. Afati i përgjithshëm administrativ për përfundimin e procedurës së rinovimit është rritur nga 60 në 90 ditë. Në të njëjtën kohë, edhe kërkesa për rinovim duhet, sipas formulimit aktual të nenit 5, të paraqitet 90 ditë para skadimit të lejes.
Në praktikë, kjo do të thotë se nuk është e këshillueshme të pritet deri në ditët e fundit. Personi që ka një leje pune duhet të kontrollojë me kohë datën e skadimit, kontratën e punës, dokumentet e banimit, të ardhurat dhe çdo dokument tjetër që mund të kërkohet për rinovim. Një dosje e përgatitur herët shmang shumë nga problemet që lindin kur mungesa e një dokumenti zbulohet vetëm pasi leja ka skaduar.
Punëdhënësi duhet ta mbajë punëtorin të informuar
Një tjetër risi me rëndësi konkrete lidhet me procedurën e nulla osta-s për punë. Punëdhënësi ka tashmë detyrimin ligjor të informojë menjëherë shtetasin e huaj për çdo komunikim që merr lidhur me procedurën, përfshirë kërkesa për plotësim dokumentacioni, komunikime të Sportello Unico ose një rezultat negativ.
Kjo dispozitë synon të shmangë një problem shumë të zakonshëm: punëtori që ndodhet jashtë Italisë ose që pret përfundimin e procedurës nuk duhet të mbetet pa informacion vetëm sepse komunikimet administrative i janë dërguar punëdhënësit. Nëse kandidati për punë nuk merr lajme për një periudhë të gjatë, duhet të kërkojë në mënyrë të qartë kopjen e komunikimeve të marra nga punëdhënësi ose nga ndërmjetësi që ka paraqitur kërkesën.
Çfarë duhet të kontrollohet kur procedura zgjatet
Vendosja e afateve ligjore nuk do të thotë se çdo procedurë përfundon automatikisht në ditën e tridhjetë ose të nëntëdhjetë. Në administratën e imigracionit mund të ketë kërkesa për integrim dokumentesh, kontrolle mbi kontratën, verifikime të sigurisë ose vonesa organizative. Megjithatë, afati ligjor është një element i rëndësishëm kur duhet të vlerësohet nëse një vonesë është bërë e pajustifikuar.
Nëse Questura ose Sportello Unico nuk japin përgjigje për një kohë të gjatë, nuk është gjithmonë e mjaftueshme të pritet. Mund të jetë e nevojshme një kërkesë formale për informacion, një sollecito me shkrim, një kërkesë për akses në akte ose, në rastet më serioze, një veprim gjyqësor kundër heshtjes ose vonesës së administratës. Zgjedhja e mjetit të duhur varet nga faza e procedurës dhe nga dokumentet që janë realisht në dispozicion.
Pse ndryshimi i vitit 2026 është i rëndësishëm
Reforma e vitit 2026 nuk eliminon problemet burokratike, por krijon një kornizë më të qartë për marrëdhënien ndërmjet punëtorit, punëdhënësit dhe administratës. Afati 30-ditor për lëshimin e lejes unike pas përfundimit të kërkesës, afati 90-ditor për rinovimet dhe detyrimi i punëdhënësit për të përcjellë komunikimet e procedurës janë mjete konkrete që mund të përdoren për të kuptuar nëse praktika po ecën normalisht ose nëse është e nevojshme të ndërhyhet.
Për shtetasit shqiptarë që punojnë ose synojnë të punojnë në Itali, çështja kryesore mbetet gjithmonë dokumentimi: duhet të ruhen kontrata, nulla osta, viza, ricevuta e kërkesës për leje, komunikimet e Questura-s dhe të Sportello Unico-s, si edhe provat e çdo kërkese të bërë ndaj administratës. Në të drejtën e imigracionit, shumë probleme nuk lindin nga mungesa e një të drejte, por nga vështirësia për të provuar në kohën e duhur se ajo e drejtë është kërkuar në mënyrën e duhur.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento