Kur Questura refuzon një leje qëndrimi dhe, në të njëjtën kohë ose menjëherë pas kësaj, Prefektura nxjerr një urdhër dëbimi, situata juridike nuk mund të trajtohet sikur i huaji të ishte automatikisht dhe përfundimisht pa të drejtë qëndrimi. Një vendim i fundit i Gjykatës së Kasacionit italiane ka sqaruar se gjyqtari duhet të verifikojë konkretisht nëse refuzimi i lejes është ende i kundërshtueshëm, nëse është paraqitur ankim dhe nëse efektet e tij janë pezulluar.
Çështja është veçanërisht e rëndësishme për personat që jetojnë prej vitesh në Itali, punojnë rregullisht, kanë kërkuar rinovimin ose lëshimin e një lejeje qëndrimi dhe marrin, papritur, dy akte të ndryshme: refuzimin e Questura-s dhe urdhrin e dëbimit të Prefektit.
Vendimi i Kasacionit nr. 21790/2026
Me urdhrin nr. 21790/2026, të depozituar më 25 qershor 2026 dhe të përfshirë në përmbledhjen më të fundit të jurisprudencës së Gjykatës së Kasacionit, Gjykata shqyrtoi një rast në të cilin refuzimi i lejes së qëndrimit ishte njoftuar në të njëjtën ditë me urdhrin e dëbimit.
Gjykata e Paqes kishte konsideruar se personi ndodhej në mënyrë të parregullt në territorin italian. Kasacioni e anuloi këtë vendim, sepse gjyqtari nuk kishte marrë parasysh dy elemente thelbësore: së pari, në momentin e nxjerrjes së dëbimit ende nuk kishte përfunduar afati për të kundërshtuar refuzimin e lejes; së dyti, pas ankimit kundër refuzimit, gjykata administrative kishte pezulluar efektet e atij refuzimi.
Sipas Kasacionit, gjyqtari që shqyrton kundërshtimin ndaj dëbimit nuk mund të kufizohet në një vlerësim formal dhe abstrakt të parregullsisë së qëndrimit. Ai duhet të kontrollojë gjendjen reale juridike të personit dhe, kur ekziston një ankim kundër refuzimit të lejes së qëndrimit, duhet të verifikojë edhe rezultatin e tij dhe ekzistencën e një pezullimi gjyqësor.
Refuzimi i lejes dhe dëbimi janë dy akte të ndryshme
Në praktikë, ky është një nga aspektet që krijon më shumë keqkuptime. Refuzimi i lejes së qëndrimit dhe urdhri i dëbimit nuk janë i njëjti akt dhe nuk kundërshtohen domosdoshmërisht përpara të njëjtit gjyqtar.
Kjo do të thotë se kundërshtimi i refuzimit të lejes nuk duhet të konsiderohet si një veprim që, vetvetiu, eliminon edhe dëbimin. Po ashtu, kundërshtimi i dëbimit nuk zëvendëson ankimin kundër refuzimit të lejes së qëndrimit. Në shumë raste nevojiten dy linja mbrojtjeje të koordinuara, secila me kompetencën dhe afatet e veta.
Gjykata kompetente për të kundërshtuar refuzimin ndryshon sipas llojit të lejes dhe natyrës së të drejtës së prekur. Për këtë arsye, nuk është e sigurt të përdoren rregulla të përgjithshme pa kontrolluar dokumentin konkret të marrë nga Questura.
Çfarë duhet kontrolluar menjëherë
Kush merr një refuzim dhe një urdhër dëbimi duhet të ruajë të dy aktet, zarfet ose provat e njoftimit dhe çdo dokument që tregon paraqitjen e kërkesës për leje, rinovim ose konvertim. Data e njoftimit është thelbësore, sepse prej saj mund të fillojnë afate shumë të shkurtra për mbrojtjen gjyqësore.
Duhet verifikuar nëse refuzimi është ende brenda afatit të ankimit, nëse është paraqitur tashmë një ankim, nëse është kërkuar pezullimi i efektit të refuzimit dhe nëse gjykata ka marrë një vendim të përkohshëm. Këto rrethana mund të ndikojnë drejtpërdrejt edhe në vlerësimin e ligjshmërisë së dëbimit.
Një element tjetër i rëndësishëm është situata personale dhe familjare. Punësimi, kohëzgjatja e qëndrimit, lidhjet familjare, prania e fëmijëve, gjendja shëndetësore dhe çdo shkak ligjor që pengon dëbimin duhet të paraqiten në mënyrë të dokumentuar. Kasacioni ka theksuar vazhdimisht se në fushën e emigracionit vlerësimi nuk mund të bëhet në mënyrë stereotipe dhe pa konsideruar pozicionin real të personit.
Nuk ka automatizëm
Vendimi nr. 21790/2026 nuk do të thotë se çdo urdhër dëbimi i nxjerrë pas një refuzimi të lejes së qëndrimit është automatikisht i pavlefshëm. Kuptimi i tij është më i saktë dhe më i rëndësishëm: administrata dhe gjykata nuk mund të konsiderojnë një person përfundimisht të parregullt pa marrë parasysh faktin se refuzimi mund të jetë ende i kundërshtueshëm ose se një gjykatë mund t’i ketë pezulluar efektet e tij.
Për këtë arsye, marrja e një refuzimi nuk duhet të çojë në dorëzim ose në bindjen se çdo mundësi qëndrimi ka përfunduar. Duhet të lexohet me kujdes motivimi, të kontrollohen mjetet e ankimit dhe të vlerësohet menjëherë nëse ekzistojnë kushtet për të kërkuar një mbrojtje urgjente.
Për shtetasit shqiptarë që kanë ndërtuar në Itali një jetë pune dhe familjare, kjo jurisprudencë është veçanërisht e rëndësishme: ligjshmëria e qëndrimit nuk mund të reduktohet në një fotografi formale të një dite të vetme, por duhet të vlerësohet duke marrë parasysh procedurat ende të hapura dhe efektet reale të vendimeve gjyqësore.
Avv. Fabio Loscerbo – Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento