Në vitin 2026 ekziston një kanal i veçantë për hyrjen në Itali të punëtorëve të huaj që do të punojnë në asistencën familjare ose socio-shëndetësore. Kjo procedurë nuk lidhet me click day-t e zakonshëm të Dekretit të Flukseve dhe mund të përdoret për kujdesin ndaj personave mbi 80 vjeç, personave me aftësi të kufizuara dhe, si risi e rëndësishme, fëmijëve nga lindja deri në moshën gjashtë vjeç. Megjithatë, “jashtë kuotave” nuk do të thotë pa kufi: ligji parashikon deri në 10.000 hyrje në vit.
Një kanal i veçantë nga Decreto Flussi
Procedura është krijuar fillimisht nga ndërhyrjet normative mbi flukset e vitit 2024 dhe më pas është zgjatur për vitet 2026, 2027 dhe 2028. Qëllimi është t’u japë familjeve italiane dhe familjeve që banojnë ligjërisht në Itali një instrument më fleksibël për të punësuar nga jashtë vendit persona që do të merren me asistencën e të moshuarve, personave me aftësi të kufizuara ose fëmijëve të vegjël.
Pika kryesore praktike është se këto 10.000 hyrje vjetore janë të ndara nga kuotat e zakonshme të Decreto Flussi. Për këtë arsye nuk ekziston një ditë e vetme “click day” në të cilën duhet të dërgohet kërkesa. Për vitin 2026, kërkesat mund të paraqiten gjatë gjithë vitit, natyrisht brenda kufirit maksimal vjetor dhe pasi të jenë plotësuar kushtet ligjore.
Kush mund të përfitojë nga kjo procedurë
Kanali i posaçëm mund të përdoret kur punëtori i huaj do të punësohet për asistencën e një personi që ka mbushur 80 vjeç, edhe nëse ky person është ende pjesërisht ose plotësisht i vetë-mjaftueshëm. Ligji e lidh nocionin e “grande anziano” me moshën dhe jo domosdoshmërisht me një gjendje të rëndë invaliditeti.
Procedura mund të përdoret gjithashtu për asistencën e personave me aftësi të kufizuara, me kusht që kjo gjendje të jetë e njohur juridikisht sipas legjislacionit përkatës. Nëse një person është jo i vetë-mjaftueshëm, por nuk ka një njohje formale të aftësisë së kufizuar dhe nuk ka mbushur 80 vjeç, kërkesa duhet të vlerësohet sipas kanaleve të zakonshme të punësimit dhe jo automatikisht sipas këtij regjimi të posaçëm.
Risia më me interes për shumë familje është përfshirja e asistencës ndaj fëmijëve nga lindja deri në moshën gjashtë vjeç. Kjo do të thotë se edhe nevoja për një babysitter ose punonjës/e familjar/e që kujdeset për një fëmijë të vogël mund të hyjë në këtë procedurë të veçantë, nëse plotësohen kushtet e parashikuara.
Kush e paraqet kërkesën
Këtu ekziston një ndryshim i rëndësishëm nga shumë procedura të tjera të punësimit nga jashtë. Punëdhënësi nuk mund ta dërgojë vetë kërkesën në mënyrë të drejtpërdrejtë. Duhet t’i drejtohet një Agjencie të autorizuar për Punë (APL) ose një shoqate punëdhënësish që ka nënshkruar kontratën kolektive kombëtare të punës shtëpiake. Vetëm këta ndërmjetës janë të autorizuar të paraqesin telematikisht kërkesën për nulla osta pranë Sportello Unico per l’Immigrazione.
Nga 1 janari 2026 përdoret modeli “A-BIS fuori quota”, i disponueshëm në Portale Servizi të Ministrisë së Brendshme në seksionin kushtuar kërkesave jashtë kuotave. Për familjen, hapi i parë praktik nuk është kërkimi i një click day, por kontakti me një nga ndërmjetësit e autorizuar dhe verifikimi paraprak i dokumentacionit të nevojshëm për rastin konkret.
Kush mund të jetë punëdhënësi
Kërkesa mund të paraqitet për asistencën e vetë punëdhënësit, të bashkëshortit ose të një të afërmi apo personi të lidhur deri në shkallën e dytë, edhe nëse nuk jetojnë në të njëjtën banesë, me kusht që personi që do të marrë asistencën të banojë në Itali. Në rastet e aftësisë së kufizuar me nevojë për mbështetje intensive, mund të merren në konsideratë edhe lidhje familjare më të gjera sipas kushteve të parashikuara nga ligji.
Duhet bërë kujdes edhe për një kufizim tjetër: personi që do të punësohet si punëtor nuk mund të jetë bashkëshorti ose një i afërm apo person i lidhur brenda shkallëve të ndaluara nga legjislacioni për punën shtëpiake dhe asistenciale. Për këtë arsye lidhja familjare ndërmjet punëtorit dhe personit të asistuar duhet kontrolluar përpara paraqitjes së kërkesës.
Kontrollet mbi të ardhurat dhe kushtet e punësimit
Edhe pse bëhet fjalë për një procedurë të posaçme, Sportello Unico dhe Ispettorato Territoriale del Lavoro duhet të verifikojnë seriozisht kushtet e punësimit, kapacitetin ekonomik të punëdhënësit kur kërkohet, kontratën e propozuar dhe respektimin e legjislacionit të punës. Për punëdhënësin që është vetë personi me patologji ose aftësi të kufizuara që kufizojnë vetë-mjaftueshmërinë dhe kërkon një punëtor për asistencën e tij, legjislacioni parashikon një trajtim të posaçëm lidhur me provën e kapacitetit të të ardhurave.
Nuk funksionon, megjithatë, mekanizmi i heshtjes-miratim. Kalimi i 60 ditëve nuk prodhon automatikisht nulla osta-n. Duhet pritur rezultati i kontrolleve të Questura-s dhe të Ispettorato Territoriale del Lavoro.
Çfarë leje qëndrimi merr punëtori
Pas miratimit të nulla osta-s, marrjes së vizës dhe hyrjes së rregullt në Itali, punëtori merr një leje qëndrimi për punë të varur, të ashtuquajturën “permesso unico lavoro”. Kontrata mund të jetë me afat të caktuar ose të pacaktuar dhe leja e qëndrimit mund të ketë kohëzgjatje deri në dy vjet, në varësi të raportit të punës dhe kushteve të parashikuara nga ligji.
Viti i parë ka kufizime të rëndësishme
Ky kanal është i favorshëm për hyrjen në Itali, por nuk duhet ngatërruar me një hyrje që lejon menjëherë çdo lloj pune. Gjatë 12 muajve të parë të punësimit të rregullt, punëtori duhet të ushtrojë aktivitetin për të cilin është autorizuar hyrja. Një ndryshim i punëdhënësit gjatë kësaj periudhe nuk është plotësisht i lirë dhe kërkon autorizimin paraprak të Ispettorato Territoriale del Lavoro kompetent.
Kjo pjesë është veçanërisht e rëndësishme për punëtorët që vijnë nga Shqipëria: pranimi i një oferte tjetër pune pa kontrolluar më parë nëse ndryshimi është i autorizueshëm mund të krijojë probleme për vazhdimësinë e qëndrimit dhe për rinovimin e lejes.
Çfarë duhet kontrolluar para se të fillojë procedura
Përpara se familja të nisë praktikën, duhen verifikuar identiteti dhe gjendja e personit që ka nevojë për asistencë, lidhja e tij me punëdhënësin, kushtet ekonomike kur janë të kërkuara, lloji dhe orari i kontratës së punës, si dhe dokumentet personale të punëtorit që ndodhet jashtë Italisë. Një kërkesë e paplotë ose e bazuar në një kategori asistence që nuk përputhet me ligjin mund të sjellë kërkesa për plotësim dokumentesh ose refuzim.
Për punëtorin shqiptar, avantazhi më i madh është ekzistenca e një rruge ligjore që nuk varet nga click day-t e zakonshëm. Por procedura mbetet e kontrolluar dhe formale: duhet të ketë një nevojë reale për asistencë, një ofertë të vërtetë pune dhe respektim të plotë të kushteve të parashikuara nga ligji. Pikërisht për këtë arsye është e këshillueshme që dokumentacioni të kontrollohet përpara dërgimit të kërkesës, jo pasi të ketë filluar procedura.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
Nessun commento:
Posta un commento