Nga puna sezonale në punë të qëndrueshme: si konvertohet leja pa kuota dhe pa click day

Për shumë punëtorë shqiptarë që hyjnë në Itali me leje qëndrimi për punë sezonale, pyetja më e rëndësishme është nëse duhet të kthehen në Shqipëri në fund të sezonit apo nëse mund ta shndërrojnë qëndrimin e përkohshëm në një raport pune më të qëndrueshëm. Sot kjo rrugë është më e hapur se në të kaluarën: konvertimi i lejes sezonale në leje për punë të varur jo-sezonale bëhet jashtë kuotave të Decreto Flussi, pa click day dhe pa kufizim numerik, nëse plotësohen kushtet ligjore.

Kush mund ta kërkojë konvertimin

Neni 24, paragrafi 10, i Testo Unico Immigrazione parashikon që punëtori që ka kryer rregullisht të paktën tre muaj punë sezonale në Itali mund të kërkojë konvertimin e lejes së tij në një leje për punë të varur jo-sezonale, kur i ofrohet një kontratë pune me afat të caktuar ose pa afat.

Për punën në bujqësi, praktika administrative e konsideron të përmbushur kërkesën e tre muajve kur rezultojnë të paktën 13 ditë pune për muaj, për një total prej të paktën 39 ditësh të mbuluara nga kontributet previdenciale.

Kontrata e re mund të jetë me kohë të plotë ose të pjesshme, por duhet të parashikojë të paktën 20 orë pune në javë. Për punën shtëpiake duhet të respektohen edhe kërkesat specifike mbi të ardhurat dhe pagesën minimale të punëdhënësit dhe të punëmarrësit.

Nuk ka më kuota dhe nuk ka click day

Ndryshimi më i rëndësishëm është se, pas reformës së futur me Decreto-Legge n. 145/2024, këto konvertime nuk varen më nga kuotat e Decreto Flussi. Kjo do të thotë se nuk duhet pritur hapja e një kuote, nuk ka garë kronologjike dhe nuk ka një ditë të vetme për paraqitjen e kërkesës.

Kërkesa mund të paraqitet në çdo moment të vitit, sapo të jenë plotësuar kushtet. Për një punëtor që ka tashmë një ofertë serioze pune jo-sezonale, pritja e panevojshme mund të krijojë vetëm rrezik procedural.

Kujdes me skadimin e lejes

Pikërisht për afatin e paraqitjes ka pasur interpretime të ndryshme. Udhëzimet administrative kanë pranuar në të kaluarën një hapësirë tolerance edhe pas skadimit të titullit, veçanërisht kur plotësohen kushtet thelbësore për konvertim. Megjithatë, një vendim i fundit i TAR Lombardia, Brescia, nr. 701 i 20 majit 2026, ka marrë një qëndrim më rigoroz: sipas gjykatës, kërkesa duhet të paraqitet brenda afatit të vlefshmërisë së lejes sezonale dhe, maksimumi, mund të merret në konsideratë periudha pasuese prej 60 ditësh, sipas logjikës së parashikuar për rinovimet.

Për këtë arsye, këshilla praktike është e qartë: nëse ekziston oferta e punës jo-sezonale dhe janë plotësuar tre muajt e punës sezonale, kërkesa duhet të paraqitet pa pritur skadimin e lejes.

Si paraqitet kërkesa

Kërkesa për konvertim paraqitet në mënyrë telematike në Portale Servizi të Ministero dell’Interno dhe i drejtohet Sportello Unico per l’Immigrazione të provincës ku banon punëtori. Mund të paraqitet drejtpërdrejt nga i interesuari me SPID ose CIE, ose përmes një patronato apo subjekti tjetër të autorizuar.

Në portal përdoret seksioni për konvertime jashtë kuotave dhe formulari VB. Në praktikë duhet të dokumentohen puna sezonale e kryer, komunikimi UNI-LAV i punës së mëparshme, leja e qëndrimit, pasaporta, oferta e re e punës, dokumentet e punëdhënësit, aftësia e tij ekonomike dhe dokumentacioni mbi strehimin.

Mund të fillohet puna e re gjatë pritjes

Një aspekt shumë i rëndësishëm, shpesh i panjohur, është se punëtori nuk duhet domosdoshmërisht të presë përfundimin e procedurës për të filluar punën e re jo-sezonale.

Neni 5, paragrafi 9-bis, i Testo Unico Immigrazione, siç është zhvilluar nga praktika administrative, lejon kryerjen e punës gjatë pritjes së vendimit për lëshimin, rinovimin ose konvertimin e lejes së qëndrimit. Për konvertimin nga punë sezonale në punë jo-sezonale, Ministero del Lavoro e ka sqaruar shprehimisht këtë mundësi.

Është thelbësore që kërkesa të jetë paraqitur rregullisht dhe që punëtori të ketë ricevuta që provon paraqitjen. Punëdhënësi duhet të bëjë komunikimin UNI-LAV përpara fillimit të marrëdhënies së re të punës; për punën shtëpiake komunikimi bëhet pranë INPS.

Nuk është e nevojshme të ktheheni në Shqipëri

Konvertimi zhvillohet në Itali. Punëtori nuk ka detyrimin të kthehet në Shqipëri për të marrë një vizë të re. Kjo është një nga dallimet më të rëndësishme midis konvertimit të një titulli ekzistues dhe një procedure të re hyrjeje nga jashtë.

Gjithsesi, konvertimi nuk është automatik. Sportello Unico kontrollon punën sezonale të kryer, kontributet, ofertën e re, kushtet e punëdhënësit dhe pjesën tjetër të dokumentacionit. Mangësitë në këto elemente mund të çojnë në kërkesa për plotësim dokumentesh ose edhe në refuzim.

Çfarë duhet të ruajë punëtori

Përpara paraqitjes së kërkesës është e dobishme të mblidhen dhe të ruhen kontratat, buste paga, komunikimet UNI-LAV, ekstrakti i kontributeve, dokumentet mbi punën e kryer dhe oferta e re e punës. Në bujqësi është veçanërisht e rëndësishme të kontrollohen ditët e deklaruara dhe kontributet, sepse pikërisht këto të dhëna përdoren për të verifikuar nëse është arritur minimumi i kërkuar për konvertim.

Një leje sezonale nuk duhet parë vetëm si një titull i përkohshëm që mbaron me sezonin. Kur plotësohen kushtet ligjore dhe ekziston një punëdhënës i gatshëm të ofrojë një marrëdhënie të qëndrueshme, ajo mund të bëhet pika e kalimit drejt një lejeje të zakonshme për punë të varur. Por kjo mundësi duhet përdorur në kohë: sidomos pas orientimit të fundit të TAR Lombardia, paraqitja e vonuar e kërkesës mund të krijojë një problem që mund të ishte shmangur lehtësisht.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Lejet “casi speciali” dhe Assegno di Inclusione: kush mund ta kërkojë ADI-në dhe çfarë ndodh gjatë rinovimit

Që nga viti 2026, mbajtësit e disa lejeve të qëndrimit për “casi speciali” mund të përfitojnë nga Assegno di Inclusione (ADI) sipas një regjimi të posaçëm, i menduar për të mos lënë pa mbështetje ekonomike personat që kanë dalë nga situata dhune, shfrytëzimi ose ndërmjetësimi të paligjshëm në punë. Rregullat e sqaruara nga INPS janë veçanërisht të rëndësishme sepse ndryshojnë ndjeshëm nga kushtet e zakonshme të ADI-së.

Cilat leje përfshihen

Regjimi i posaçëm zbatohet për lejet e qëndrimit të parashikuara nga nenet 18, 18-bis dhe 18-ter të Testo Unico Immigrazione: mbrojtje sociale, viktima të dhunës në familje dhe viktima të ndërmjetësimit të paligjshëm ose shfrytëzimit të punës.

Pse kushtet janë të ndryshme

Për këta titullarë nuk zbatohen kushtet e zakonshme të ADI-së për shtetësinë, llojin e qëndrimit, kohëzgjatjen e rezidencës dhe kufijtë ekonomikë, të ardhurorë e pasurorë. Kjo nuk do të thotë se përfitimi është automatik: duhet të ekzistojë leja e duhur, të paraqitet kërkesa dhe të respektohen detyrimet që lidhen me rrugën e përfshirjes sociale dhe, kur parashikohet, të punësimit.

Si paraqitet kërkesa

Kërkesa për ADI paraqitet pranë INPS-it. Mund të bëhet drejtpërdrejt me identitet digjital ose me ndihmën e patronateve dhe CAF-eve. Pas kërkesës, përfituesi duhet të ndjekë procedurën e aktivizimit në SIISL dhe të nënshkruajë Patto di Attivazione Digitale të familjes. Në vijim, duhet të realizohet kontakti me shërbimet sociale sipas afateve të parashikuara nga sistemi i ADI-së.

Sa zgjat ADI-ja kur leja është “casi speciali”

Një pikë që shpesh krijon keqkuptime është kohëzgjatja. ADI-ja nuk mund të vazhdojë përtej vlefshmërisë së lejes së qëndrimit për “casi speciali”. Nëse, për shembull, leja skadon pas disa muajsh dhe nuk është kërkuar rinovimi, INPS mund ta njohë përfitimin vetëm për periudhën e mbetur të vlefshmërisë së titullit.

Situata ndryshon kur rinovimi është kërkuar në kohë. INPS ka sqaruar se kërkesa për lëshim ose rinovim të lejes “casi speciali” konsiderohet e vlefshme edhe për qëllimet e ADI-së deri në vendimin mbi lejen ose deri në një komunikim të autoritetit të sigurisë publike që evidenton pengesa për lëshimin apo rinovimin. Për këtë arsye, ricevuta e kërkesës për rinovim nuk duhet trajtuar si një dokument dytësor: ajo mund të jetë vendimtare për vazhdimësinë e përfitimit.

Çfarë ndodh nëse leja konvertohet

Duhet bërë një dallim i rëndësishëm midis rinovimit dhe konvertimit. Lejet e lëshuara sipas neneve 18, 18-bis dhe 18-ter mund, në kushtet e parashikuara nga ligji, të rinovohen ose të konvertohen në leje pune apo studimi. Në rast konvertimi në një lloj tjetër lejeje, kërkesa e ADI-së e bazuar në lejen “casi speciali” humbet efektet e saj sipas regjimit të posaçëm. Personi mund të paraqesë një kërkesë të re për ADI, por ajo do të shqyrtohet sipas rregullave të zakonshme, duke përfshirë kushtet që ligji parashikon për rezidencën, qëndrimin dhe gjendjen ekonomike.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për një person që po kalon nga një leje për shfrytëzim pune në një leje të zakonshme për punë. Konvertimi mund të jetë shumë pozitiv për stabilizimin e statusit të qëndrimit, por duhet vlerësuar edhe efekti që ai prodhon mbi përfitimet sociale tashmë në pagesë.

Ndryshimet familjare dhe kontrata e qirasë

INPS ka parashikuar gjithashtu detyrime specifike për komunikimin e ndryshimeve. Kur nuk është paraqitur DSU, ndryshimet që lidhen me kontratën e qirasë duhet të komunikohen brenda 15 ditëve nga ngjarja, ndërsa ndryshimet në përbërjen e familjes duhet të komunikohen brenda një muaji. Mosrespektimi i këtyre afateve mund të çojë në humbjen e përfitimit.

Pse kjo masë ka rëndësi edhe për qytetarët shqiptarë

Për një qytetar shqiptar që ndodhet në Itali dhe ka marrë një leje për “casi speciali” pas një situate shfrytëzimi në punë, dhune në familje ose një rruge të mbrojtjes sociale, rregullat e vitit 2026 krijojnë një mbështetje konkrete gjatë fazës më delikate: atë në të cilën personi duhet të dalë nga situata e varësisë, të rindërtojë një autonomi ekonomike dhe, kur është e mundur, të kalojë drejt një titulli të qëndrueshëm pune ose studimi.

Këshilla praktike është që procedura e lejes së qëndrimit dhe ajo e ADI-së të mos trajtohen si dy çështje të ndara. Data e skadimit të lejes, ricevuta e rinovimit, eventuali konvertim, përbërja e familjes dhe kontrata e qirasë mund të ndikojnë drejtpërdrejt mbi vazhdimin e përfitimit. Një gabim në një prej këtyre hapave mund të prodhojë pasoja edhe në procedurën tjetër.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Shtetësia italiane me rezidencë: edhe precedentët penalë të bashkëshortit mund të peshojnë në vlerësim

Marrja e shtetësisë italiane me rezidencë nuk është një pasojë automatike e kalimit të dhjetë viteve në Itali. Për shtetasit jo-BE, përfshirë shtetasit shqiptarë, administrata vlerëson jo vetëm kohëzgjatjen e rezidencës dhe dokumentet formale, por edhe integrimin real, qëndrueshmërinë ekonomike dhe besueshmërinë e përgjithshme të personit që kërkon naturalizimin. Një vendim i fundit i TAR Lazio tregon se, në këtë vlerësim, në disa raste mund të merren parasysh edhe precedentët penalë të bashkëshortit.

Çfarë ka vendosur TAR Lazio

Me vendimin nr. 9277 të 19 majit 2026, Seksioni V-bis i TAR Lazio ka shqyrtuar një çështje që lidhej me refuzimin e shtetësisë italiane për naturalizim. Gjykata ka konsideruar të ligjshme që Ministria e Brendshme, në kuadër të vlerësimit të gjerë administrativ që karakterizon procedurën e shtetësisë për rezidencë, të marrë parasysh edhe sjellje penalisht relevante të familjarëve të shkallës së parë, përfshirë bashkëshortin.

Arsyeja është se, sipas gjykatës administrative, sjellja e familjarëve mund të japë elemente për të kuptuar shkallën e integrimit të të gjithë bërthamës familjare dhe raportin e saj me komunitetin ku jeton. Kjo nuk do të thotë se një dënim i bashkëshortit i atribuohet juridikisht personit që kërkon shtetësinë. Përgjegjësia penale mbetet personale. Megjithatë, në planin administrativ, rrethanat familjare mund të hyjnë në vlerësimin e përgjithshëm që precedon dhënien e shtetësisë.

Dhjetë vite rezidencë nuk krijojnë një të drejtë automatike

Për një shtetas shqiptar, si për çdo shtetas të një vendi jashtë Bashkimit Evropian, neni 9 i ligjit nr. 91/1992 parashikon në përgjithësi të paktën dhjetë vite rezidencë të ligjshme në Itali për të paraqitur kërkesën për shtetësi me rezidencë. Por plotësimi i këtij afati nuk e detyron automatikisht administratën të japë shtetësinë.

Procedura e naturalizimit ka një natyrë të fortë diskrecionale. Ministria kontrollon vazhdimësinë e rezidencës, të ardhurat, përmbushjen e detyrimeve fiskale, situatën penale, integrimin dhe çdo element që mund të lidhet me sigurinë dhe besueshmërinë e aplikantit. Pikërisht për këtë arsye, është e gabuar të mendohet se një dosje është e sigurt vetëm sepse janë mbushur dhjetë vite dhe janë ngarkuar dokumentet e kërkuara në portal.

Çfarë ndryshon praktikisht pas këtij vendimi

Vendimi i TAR Lazio nuk krijon një ndalim automatik për personat që kanë një bashkëshort me precedentë penalë. Çdo rast duhet të vlerësohet individualisht. Pesha e një episodi të vjetër, të izoluar dhe pa lidhje me jetën aktuale të familjes nuk mund të barazohet pa analizë me një situatë të vazhdueshme kriminaliteti ose me rrethana që tregojnë lidhje konkrete të aplikantit me veprimtaritë e paligjshme.

Për këtë arsye, kur në familje ekzistojnë probleme penale, është veçanërisht e rëndësishme që kërkesa të shoqërohet nga një kuadër i qartë i jetës personale të aplikantit: punë e qëndrueshme, deklarime fiskale të rregullta, histori rezidence pa ndërprerje, mungesë problemesh penale personale, marrëdhënie të qëndrueshme shoqërore dhe profesionale dhe çdo dokument tjetër që mund të tregojë një integrim real dhe autonom në shoqërinë italiane.

Kujdes me preavizën e refuzimit

Nëse Ministria ose Prefektura evidenton elemente që mund të çojnë në refuzim, para vendimit përfundimtar duhet, në parim, të komunikojë arsyet penguese sipas nenit 10-bis të ligjit nr. 241/1990. Ky është një moment procedural shumë i rëndësishëm, sepse personi i interesuar ka mundësinë të paraqesë vërejtje dhe dokumente për të kundërshtuar arsyet e administratës.

Sipas udhëzimeve të Prefekturave, afati i zakonshëm për t’iu përgjigjur preavizës së refuzimit është dhjetë ditë. Në këtë fazë nuk mjafton një përgjigje e përgjithshme. Duhet të kundërshtohen konkretisht faktet e përmendura nga administrata dhe, kur problemi lidhet me sjelljen e një familjari, duhet të shpjegohet pse ajo sjellje nuk mund të konsiderohet tregues i mungesës së integrimit të aplikantit.

Nëse më pas lëshohet një dekret përfundimtar refuzimi, ai mund të kundërshtohet para gjykatës administrative brenda afateve ligjore. Në përgjithësi, kundër refuzimit të shtetësisë për rezidencë mund të paraqitet rekurs në TAR brenda 60 ditëve nga njoftimi ose, kur plotësohen kushtet, rekurs i jashtëzakonshëm te Presidenti i Republikës brenda 120 ditëve.

Çfarë duhet të kontrollojë një shtetas shqiptar para kërkesës

Përpara paraqitjes së kërkesës është e dobishme të kontrollohet jo vetëm plotësimi i dhjetë viteve të rezidencës së ligjshme, por edhe vazhdimësia e regjistrimit në anagrafe, vlefshmëria dhe përditësimi i lejes së qëndrimit, të ardhurat e tre viteve të fundit dhe dokumentacioni i kërkuar nga Shqipëria. Për procedurat e shtetësisë, dokumentet e huaja duhet të respektojnë rregullat për legalizimin ose apostillimin dhe përkthimin në italisht.

Kërkohet gjithashtu njohja e gjuhës italiane të paktën në nivelin B1, me përjashtimet e parashikuara nga ligji, ndër të cilat përfshihen disa kategori personash që kanë nënshkruar marrëveshjen e integrimit ose që janë titullarë të lejes së qëndrimit BE për qëndrues afatgjatë. Procedura për kërkesat e paraqitura sipas regjimit aktual duhet të përfundojë, në parim, brenda 24 muajve, me mundësi zgjatjeje deri në 36 muaj.

Rasti i vitit 2026 konfirmon një element që shpesh nënvlerësohet: në shtetësinë për rezidencë administrata nuk kontrollon vetëm formularin, por bën një vlerësim të përgjithshëm të integrimit dhe të besueshmërisë së kërkuesit. Prandaj, një dosje e përgatitur mirë duhet të jetë e aftë të shpjegojë edhe rrethanat që, në pamje të parë, mund të konsiderohen problematike.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Azili për shtetasit shqiptarë pas 12 qershorit 2026: Shqipëria si vend i sigurt dhe procedura e përshpejtuar

Nga 12 qershori 2026 kanë hyrë në zbatim rregullat e reja evropiane për azilin. Për shtetasit shqiptarë ndryshimi është i rëndësishëm: Shqipëria konsiderohet, në kuadrin e ri të Bashkimit Evropian, vend i sigurt origjine. Kjo nuk do të thotë se një shtetas shqiptar nuk mund të kërkojë më mbrojtje ndërkombëtare në Itali, por do të thotë se kërkesa mund të shqyrtohet me procedurë të përshpejtuar dhe se personi duhet të shpjegojë në mënyrë të veçantë pse, në rastin e tij konkret, Shqipëria nuk mund të konsiderohet e sigurt.

Çfarë do të thotë “vend i sigurt origjine”

Rregullorja e re evropiane për procedurën e mbrojtjes ndërkombëtare lejon që disa shtete të konsiderohen vende të sigurta origjine kur, në përgjithësi, sistemi juridik dhe politik i tyre nuk paraqet një rrezik të zakonshëm përndjekjeje ose dëmi të rëndë. Me Rregulloren (BE) 2026/464 është forcuar një listë e përbashkët në nivel evropian dhe, për vendet kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian, është parashikuar gjithashtu një regjim i posaçëm. Shqipëria, si vend kandidat, hyn në këtë mekanizëm.

Pas 12 qershorit 2026, për kërkesat e reja të paraqitura nga shtetas shqiptarë mund të zbatohet procedura e përshpejtuar. Sipas Rregullores (BE) 2024/1348, procedura e përshpejtuar duhet të përfundojë sa më shpejt dhe, në parim, jo më vonë se tre muaj nga formalizimi i kërkesës.

Një kërkesë shqiptare për azil nuk refuzohet automatikisht

Ky është aspekti më i rëndësishëm. Kualifikimi i Shqipërisë si vend i sigurt nuk krijon një refuzim automatik. Autoritetet italiane janë ende të detyruara të bëjnë një vlerësim individual të historisë së personit. Vetë legjislacioni evropian sqaron se asnjë vend i cilësuar i sigurt nuk përbën një garanci absolute për çdo shtetas të tij.

Prandaj, një qytetar shqiptar që kërkon mbrojtje në Itali duhet të tregojë elemente konkrete që shpjegojnë pse, pavarësisht vlerësimit të përgjithshëm të Shqipërisë, ai ose ajo përballet me një rrezik personal përndjekjeje ose dëmi të rëndë. Mund të kenë rëndësi, sipas rrethanave të rastit, kërcënime individuale, dhunë me bazë gjinore, orientimi seksual, përndjekja politike, aktiviteti si gazetar ose mbrojtës i të drejtave të njeriut, shfrytëzimi dhe trafikimi, konflikte familjare me rrezik real për jetën, ose situata të tjera ku mbrojtja efektive e autoriteteve të vendit të origjinës nuk është realisht e disponueshme.

Dokumentet dhe provat bëhen edhe më të rëndësishme

Në procedurën e përshpejtuar koha është më e shkurtër dhe për këtë arsye është e rëndësishme që personi të paraqesë sa më herët dokumentet që mbështesin historinë e tij. Denoncimet e bëra në Shqipëri, vendimet gjyqësore, raportet mjekësore, kërcënimet e dokumentuara, komunikimet elektronike, fotografitë, dokumentet e qendrave antitrafikim, dëshmitë e punës ose të aktivitetit publik dhe çdo dokument tjetër i lidhur me rrezikun personal mund të kenë rëndësi.

Nuk mjafton të thuhet se në Shqipëri ekzistojnë probleme të përgjithshme sociale, ekonomike ose kriminale. Mbrojtja ndërkombëtare lidhet me rrezikun personal dhe me kriteret juridike të statusit të refugjatit ose të mbrojtjes plotësuese. Për këtë arsye, historia duhet të jetë e qartë, kronologjike dhe e lidhur me rrethanat individuale të personit.

Kërkesat e paraqitura para 12 qershorit 2026

Rregullat e reja nuk zbatohen në të njëjtën mënyrë për çdo procedurë të hapur. Agjencia e Bashkimit Evropian për Azilin ka sqaruar se kërkesat e paraqitura para 12 qershorit 2026 vazhdojnë të trajtohen sipas kuadrit të mëparshëm procedural. Prandaj, data e formalizimit të kërkesës është një element që duhet kontrolluar me kujdes.

Procedura e përshpejtuar nuk heq të drejtën e mbrojtjes juridike

Edhe kur kërkesa shqyrtohet me procedurë të përshpejtuar, aplikanti ruan të drejtën për t’u dëgjuar, për të paraqitur dokumente dhe për të marrë një vendim të arsyetuar. Në rast refuzimi, mbetet e mundur tutela gjyqësore, por afatet dhe efektet e ankimit mund të varen nga lloji i procedurës së zbatuar. Për këtë arsye është e rëndësishme të kontrollohet menjëherë vendimi i Komisionit Territorial dhe të mos pritet fundi i afatit për të kërkuar këshillim juridik.

Për shtetasit shqiptarë, risia e vitit 2026 e bën procedurën më të shpejtë dhe më kërkuese në planin e provave. Megjithatë, ajo nuk e eliminon të drejtën për mbrojtje kur ekziston një rrezik real dhe individual. Pikërisht për këtë arsye, përgatitja e saktë e dosjes, dokumentimi i rrezikut dhe shpjegimi i arsyeve pse koncepti i “vendit të sigurt” nuk është i përshtatshëm për rastin konkret janë tashmë elemente vendimtare.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Punë në Itali jashtë kuotave: SIISL hap një kanal të ri për punëtorët e formuar në vendin e origjinës

Në Itali po merr formë një kanal pune që mund të jetë shumë i rëndësishëm për shtetasit e vendeve jashtë Bashkimit Evropian: personat që kanë përfunduar në vendin e origjinës programe të miratuara të formimit profesional dhe gjuhësor sipas nenit 23 të Tekstit Unik të Emigracionit mund të hyjnë për punë jashtë kuotave të zakonshme të Decreto Flussi. Me dekretin ndërministror të 22 qershorit 2026, të publikuar në Gazetën Zyrtare në gusht 2026, këta punëtorë përfshihen edhe në platformën SIISL, e cila synon të lidhë më drejtpërdrejt profilet e tyre me punëdhënësit italianë.

Një rrugë e ndryshme nga Decreto Flussi

Pika e parë që duhet kuptuar është se kjo procedurë nuk është një variant i zakonshëm i Decreto Flussi dhe nuk varet nga numri i kuotave të përcaktuara për punën sezonale ose jo-sezonale. Neni 23 i dekretit legjislativ nr. 286/1998 parashikon programe të formimit profesional dhe civiko-gjuhësor që zhvillohen drejtpërdrejt në vendet e origjinës dhe që duhet të jenë miratuar sipas procedurave të Ministrisë së Punës.

Kush e përfundon me sukses një nga këto programe mund të hyjë në Itali për punë të varur mbi bazën e një kërkese nominative të një punëdhënësi italian. Nulla osta lëshohet jashtë kuotave të Decreto Flussi. Kjo do të thotë se punëdhënësi nuk duhet të presë një click day dhe nuk konkurron për një numër të kufizuar vendesh brenda kuotës vjetore.

Megjithatë, kjo mundësi nuk duhet keqkuptuar. Nuk mjafton të kesh ndjekur çfarëdo kursi privat në Shqipëri ose në një vend tjetër. Programi duhet të jetë pjesë e sistemit të parashikuar nga neni 23 dhe të jetë miratuar sipas rregullave përkatëse. Pikërisht ky dallim është vendimtar për të shmangur pritshmëri të gabuara ose oferta të dyshimta nga ndërmjetës që premtojnë hyrje të garantuara në Itali kundrejt pagesës.

Çfarë ndryshon me SIISL

Risia e vitit 2026 është futja e punëtorëve të formuar jashtë Italisë në SIISL, Sistemi Informativ për Përfshirjen Sociale dhe Punësimin, platformë e Ministrisë së Punës e menaxhuar nga INPS për të favorizuar përputhjen ndërmjet kërkesës dhe ofertës së punës.

Regjistrimi nuk bëhet fillimisht në mënyrë të pavarur nga punëtori. Subjekti që ka organizuar ose propozuar programin e miratuar të formimit kujdeset për procedurën: emri i personit që ka përfunduar me sukses kursin kalon nga platforma PIF në SIISL, subjekti propozues plotëson të dhënat e nevojshme dhe sistemi i dërgon më pas punëtorit një komunikim për aktivizimin e profilit.

Pas aktivizimit, SIISL gjeneron një curriculum të paraplotësuar me informacionet mbi formimin e kryer. Ky profil bëhet i dukshëm për punëdhënësit që veprojnë në sektorë të lidhur me aftësitë profesionale të fituara. Në këtë mënyrë, formimi i kryer para nisjes nuk mbetet vetëm një dokument formal, por mund të shndërrohet në një mjet konkret për të gjetur një punëdhënës në Itali.

Çfarë duhet të bëjë punëtori

Për personin e interesuar është thelbësore të mbajë të përditësuara adresën e emailit, numrin e telefonit dhe të dhënat personale të komunikuara gjatë kursit. Nëse profili nuk aktivizohet, subjekti propozues duhet të kontrollojë saktësinë e kontakteve dhe, pas 15 ditësh nga njoftimi, duhet të nxisë punëtorin që të përfundojë procedurën.

Duhet gjithashtu të ruhet dokumentacioni që provon përfundimin me sukses të programit, sepse procedura e punësimit mbetet e lidhur me identifikimin e saktë të personit si pjesëmarrës në një program të njohur sipas nenit 23. Kur gjendet punëdhënësi, ky i fundit paraqet kërkesën nominative për nulla osta pranë Sportello Unico per l'Immigrazione.

Një element tjetër praktik është afati për vizën: sipas udhëzimeve zyrtare, kërkesa për vizë hyrëse duhet të paraqitet brenda gjashtë muajve nga përfundimi i kursit të formimit dhe duhet të shoqërohet nga konfirmimi i punëdhënësit se oferta e punës është ende e vlefshme. Për këtë arsye, përfundimi i kursit nuk duhet të pasohet nga muaj të gjatë pasiviteti; kërkimi i punëdhënësit dhe përgatitja e dokumenteve duhet të fillojnë menjëherë.

Një mundësi që mund të interesojë edhe qytetarët shqiptarë

Programet e nenit 23 mund të realizohen në vendet e treta, përfshirë vendet kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Prandaj edhe Shqipëria mund të jetë vend ku organizohen programe të tilla, por përfitimi konkret ekziston vetëm kur bëhet fjalë për një projekt të miratuar sipas procedurës ligjore italiane.

Për një qytetar shqiptar që synon të punojë në Itali, ky kanal mund të jetë më i qëndrueshëm se kërkimi i një punëdhënësi vetëm në prag të click day. Formimi profesional, njohja bazë e gjuhës italiane dhe përgatitja mbi rregullat e punës e bëjnë profilin më të përdorshëm për një sipërmarrje italiane dhe, nëse procedura përfundon pozitivisht, hyrja realizohet jashtë kuotave.

Duhet megjithatë të kontrollohet me kujdes kush organizon kursin. Programet e ligjshme të nenit 23 nuk janë një treg privat për shitjen e vendeve të punës. Udhëzimet ministeriale ndalojnë subjektet propozues që t'u kërkojnë pjesëmarrësve pagesa për aktivitetet formative. Premtimet për një nulla osta të sigurt, për një kontratë të garantuar ose për një hyrje të menjëhershme në këmbim të shumave të mëdha duhet të konsiderohen me kujdes të veçantë.

Pse kjo reformë është e rëndësishme

Për shumë vite hyrja për punë nga jashtë Italisë është identifikuar pothuajse automatikisht me Decreto Flussi dhe me logjikën e kuotave. Zhvillimi i programeve të formimit në vendin e origjinës dhe integrimi i tyre me SIISL tregon një drejtim të ndryshëm: seleksionimi i punëtorit, përgatitja profesionale dhe njohja bazë e gjuhës mund të ndodhin përpara hyrjes në Itali, ndërsa punëdhënësi mund të gjejë kandidatë tashmë të formuar për një sektor të caktuar.

Për personat që duan të ndërtojnë një projekt të rregullt migrimi për punë, kjo është një mundësi konkrete, por vetëm nëse ndiqet procedura e saktë. Duhet të verifikohet që programi është realisht i miratuar, që profili është regjistruar dhe aktivizuar në SIISL dhe që punëdhënësi paraqet kërkesën nominative të nulla osta. Vetëm pas këtyre hapave mund të fillojë procedura e vizës dhe më pas hyrja e rregullt në Itali.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Bashkimi familjar në Itali në vitin 2026: dy vite qëndrim, 150 ditë pritje dhe kufijtë e rinj të të ardhurave

Bashkimi familjar në Itali në vitin 2026: dy vite qëndrim, 150 ditë pritje dhe kufijtë e rinj të të ardhurave

Në vitin 2026 procedura e bashkimit familjar në Itali kërkon më shumë kujdes se në të kaluarën. Përveç të ardhurave dhe banesës së përshtatshme, për shumë kërkues është tashmë vendimtar edhe kushti i dy viteve të qëndrimit të ligjshëm dhe të pandërprerë në Itali. Ndërkohë, afati ligjor për lëshimin e nulla osta-s është zgjatur deri në 150 ditë. Këto rregulla mund të ndikojnë drejtpërdrejt te koha kur një shtetas shqiptar mund të nisë procedurën për bashkëshortin, prindërit ose fëmijët madhorë në ngarkim.

Kush duhet të ketë dy vite qëndrim të ligjshëm

Neni 28 i Dekretit Legjislativ nr. 286/1998, i ndryshuar në fund të vitit 2024, parashikon se shtetasi i huaj që kërkon bashkimin familjar duhet, në disa raste, të ketë plotësuar të paktën dy vite qëndrim të ligjshëm dhe të pandërprerë në territorin italian.

Kushti prek kërkesat për bashkëshortin, për fëmijët madhorë në ngarkim që nuk mund të përballojnë nevojat e tyre jetësore për shkak të invaliditetit të plotë dhe për prindërit në ngarkim. Për fëmijët e mitur, ky kufizim dyvjeçar nuk zbatohet. Po ashtu, nga ky kusht përjashtohen personat që kanë marrë mbrojtje ndërkombëtare.

Kjo do të thotë se një person që ka marrë së fundmi një leje qëndrimi në Itali nuk duhet të mendojë automatikisht se mund të kërkojë menjëherë bashkimin me bashkëshortin ose me prindërit. Para paraqitjes së kërkesës duhet të kontrollohet me saktësi periudha e qëndrimit të ligjshëm dhe vazhdimësia e saj.

Nulla osta mund të kërkojë deri në 150 ditë

Një tjetër ndryshim i rëndësishëm është afati i procedurës. Me ndryshimet e miratuara në vitin 2025, Sportello Unico per l’Immigrazione mund të ketë deri në 150 ditë për lëshimin e nulla osta-s për bashkimin familjar.

Ky afat është më i gjatë se ai që zbatohej më parë dhe duhet marrë parasysh kur planifikohet ardhja e familjarit në Itali. Pas lëshimit të nulla osta-s, procedura vazhdon pranë përfaqësisë konsullore italiane kompetente për verifikimin e lidhjes familjare dhe për lëshimin e vizës së hyrjes.

Të ardhurat minimale për vitin 2026

Përveç periudhës së qëndrimit, kërkuesi duhet të provojë një të ardhur minimale vjetore nga burime të ligjshme. Për vitin 2026, shuma vjetore e assegno sociale është 7.101,12 euro. Pragu rritet në varësi të numrit të familjarëve që kërkohet të bashkohen.

Për një familjar, pragu orientues është 10.651,68 euro në vit. Për dy familjarë është rreth 14.202,24 euro, ndërsa për tre familjarë arrin në rreth 17.752,80 euro. Në llogaritjen e të ardhurave mund të merren parasysh, kur dokumentohen siç duhet, edhe të ardhurat e familjarëve bashkëjetues.

Rregullat kanë veçori për rastet ku kërkohet bashkimi me dy ose më shumë fëmijë nën 14 vjeç, ndaj llogaritja duhet bërë gjithmonë mbi përbërjen reale të familjes dhe jo vetëm mbi një formulë të përgjithshme.

Banesa mbetet një kusht thelbësor

Kërkuesi duhet gjithashtu të disponojë një banesë që plotëson kërkesat higjieno-sanitare dhe kriteret e përshtatshmërisë së banimit. Në procedurë zakonisht kërkohet certifikata e idoneità alloggiativa ose dokumentacioni përkatës i lëshuar nga autoriteti vendor kompetent.

Kontrolli i banesës nuk është një formalitet. Autoriteti mund të verifikojë numrin e personave që tashmë jetojnë në apartament dhe nëse sipërfaqja dhe kushtet e banesës janë të përshtatshme edhe pas ardhjes së familjarit.

Çfarë duhet kontrolluar para se të paraqitet kërkesa

Para hyrjes në portalin e Ministrisë së Brendshme është e dobishme të kontrollohen katër elemente: kohëzgjatja e qëndrimit të ligjshëm në Itali, vlefshmëria e lejes së qëndrimit, niveli i të ardhurave dhe dokumentacioni i banesës. Duhet gjithashtu të përgatiten me kujdes aktet që provojnë lidhjen familjare, të cilat mund të kërkojnë përkthim dhe legalizim sipas rastit.

Një kërkesë e paraqitur pa plotësuar kushtin dyvjeçar kur ai është i detyrueshëm, ose me dokumente të paplota mbi të ardhurat dhe banesën, mund të sjellë kërkesa për integrim dokumentesh, vonesa ose edhe një vendim negativ. Nëse Prefektura kërkon dokumente shtesë, është e rëndësishme që ato të ngarkohen brenda afatit dhe në mënyrën e treguar në portal.

Për shtetasit shqiptarë që jetojnë në Itali, bashkimi familjar mbetet një nga instrumentet kryesore për ndërtimin e një jete të qëndrueshme familjare. Por në vitin 2026 procedura kërkon planifikim më të saktë: duhet të verifikohet jo vetëm se kush mund të bashkohet, por edhe kur mund të paraqitet ligjërisht kërkesa dhe nëse të gjitha kushtet ekonomike e të banimit janë tashmë të plotësuara.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

Pas 18 vjeç: si kthehet leja për të mitur në leje studimi ose pune dhe kur kërkohet mendimi i Ministrisë

Mbushja e 18 vjeç nuk do të thotë se një i ri i ardhur në Itali si i mitur i huaj i pashoqëruar humbet automatikisht të drejtën për të qëndruar. Megjithatë, kalimi nga leja e qëndrimit për të mitur në një titull të ri kërkon veprim në kohë, dokumente të sakta dhe, në shumë raste, një vlerësim të posaçëm të rrugës së integrimit të ndjekur në Itali.

Çfarë parashikon ligji pas mbushjes së 18 vjeç

Neni 32, paragrafi 1-bis, i Dekretit Legjislativ nr. 286/1998 parashikon që, kur një i mitur i huaj i pashoqëruar arrin moshën madhore, mund t’i lëshohet një leje qëndrimi për studim, për akses në punë, për punë të varur ose për punë të pavarur, në varësi të situatës konkrete dhe të rrugës së ndjekur gjatë qëndrimit në Itali.

Kjo do të thotë se dita e 18-vjetorit nuk duhet parë si një ndërprerje e menjëhershme e qëndrimit, por si një fazë procedurale që duhet përgatitur paraprakisht. Shkolla e ndjekur, kurset profesionale, praktikat, puna e rregullt, niveli i njohjes së gjuhës italiane, sjellja, rrjeti social dhe projekti i ardhshëm i studimit ose punës mund të bëhen elemente vendimtare në vlerësimin e administratës.

Kur nevojitet mendimi sipas nenit 32

Në shumë raste, përpara konvertimit të lejes së qëndrimit kërkohet mendimi i Drejtorisë së Përgjithshme kompetente pranë Ministrisë së Punës dhe Politikave Sociale mbi rrugën e integrimit social dhe profesional të të riut. Ky mendim shërben për të vlerësuar nëse gjatë periudhës së minoritetit është ndërtuar një projekt real integrimi dhe nëse ekzistojnë kushtet për vazhdimin e tij pas moshës 18 vjeç.

Një nga pikat më të rëndësishme praktike është afati: sipas udhëzimeve zyrtare, kërkesa për mendimin mund të paraqitet duke filluar nga tre muaj para mbushjes së 18 vjeç dhe deri në dy muaj pas kësaj date. Për këtë arsye është e gabuar të pritet skadimi i lejes ose një thirrje nga Questura për të filluar mbledhjen e dokumenteve.

Procedura mund të bëhet edhe nga subjekte private përmes SIM

Që nga 1 korriku 2025, procedura është bërë më e drejtpërdrejtë. Përmes sistemit SIM – Sistemi Informativ për të Miturit e Huaj të Pashoqëruar – kërkesa mund të formalizohet jo vetëm nga shërbimet sociale të Komunës, por edhe nga subjekte të tjera të autorizuara, si drejtuesit e strukturave të pritjes, organizatat dhe subjektet e sektorit të tretë, kujdestari ligjor ose familja pritëse, këshilltari ligjor dhe vetë i interesuari kur është bërë madhor.

Hyrja në sistem bëhet me SPID ose CIE personale. Kjo mundësi është e rëndësishme sepse shmang situatat në të cilat një praktikë mbetet e bllokuar vetëm për shkak të vonesës së një institucioni ose të mungesës së koordinimit ndërmjet strukturës së pritjes dhe shërbimeve sociale.

Dokumentet që duhen përgatitur

Për paraqitjen e kërkesës duhen mbledhur me kujdes dokumentet që provojnë identitetin, qëndrimin dhe rrugën e integrimit. Në veçanti, zakonisht duhen:

• pasaporta ose një vërtetim identiteti i lëshuar ose i konfirmuar nga Ambasada ose Konsullata e vendit të origjinës;
• leja e qëndrimit ose dëftesa që provon kërkesën për lëshim ose rinovim;
• kodi fiskal;
• vendimi i kujdestarisë, i besimit ose dokumentacioni përkatës i autoritetit gjyqësor;
• dokumente që provojnë rrugën shkollore, formimin profesional, punën, praktikën ose aktivitetet e tjera të integrimit;
• dokumente që tregojnë projektin që i riu synon të vazhdojë pas mbushjes së 18 vjeç.

Sa më e plotë të jetë kjo dosje, aq më e lehtë është të jepet një vlerësim real mbi integrimin. Nuk mjafton të provohet vetëm prania fizike në territorin italian: duhet të dokumentohet se çfarë është bërë gjatë kësaj periudhe dhe cili është projekti konkret për të ardhmen.

Kur mendimi i Ministrisë nuk kërkohet

Ka edhe raste në të cilat mendimi sipas nenit 32 nuk duhet kërkuar. Sipas udhëzimeve zyrtare, kjo ndodh, ndër të tjera, kur i riu ka qenë i pranishëm në Itali prej të paktën tre vjetësh dhe ka ndjekur për të paktën dy vjet një projekt integrimi social dhe civil; kur është besuar te të afërm deri në shkallën e katërt; kur Gjykata për të Mitur ka urdhëruar vazhdimin e mbrojtjes administrative sipas nenit 13 të ligjit nr. 47/2017; ose kur në momentin e mbushjes së moshës madhore është tashmë mbajtës i një leje për azil, mbrojtje subsidiare ose, në rastet ende të zbatueshme, për arsye humanitare.

Pikërisht për këtë arsye, para se të paraqitet një kërkesë standarde, duhet verifikuar se në cilën kategori juridike ndodhet konkretisht i riu. Procedura e gabuar mund të prodhojë vonesa të panevojshme dhe, në raste më serioze, të komprometojë vazhdimësinë e qëndrimit të rregullt.

Rëndësia e përgatitjes para 18-vjetorit

Problemi më i zakonshëm nuk është mungesa e një rruge ligjore, por fakti që kjo rrugë fillon të kërkohet shumë vonë. Një i mitur që është pranë moshës 18 vjeç duhet të ketë tashmë një dosje të organizuar: dokument identiteti, leje qëndrimi, vendime të kujdestarisë, dëshmi shkolle, kurse profesionale, kontrata ose komunikime pune, dokumente praktike, deklarata nga strukturat e pritjes dhe çdo element që tregon integrimin e tij në territor.

Nëse ka një ofertë pune, duhet të dokumentohet në mënyrë të qartë. Nëse i riu synon të vazhdojë studimet, duhet të provohet regjistrimi ose projekti shkollor. Nëse është duke ndjekur një trajnim profesional, duhet të ruhet çdo certifikatë. Administrata duhet të shohë një vazhdimësi reale ndërmjet asaj që është bërë si i mitur dhe asaj që do të bëhet si i rritur.

18 vjeç nuk është fundi i mbrojtjes, por një kalim që duhet menaxhuar

Sistemi italian parashikon instrumente për të shmangur që një i ri i integruar, i cili ka kaluar një pjesë të rëndësishme të adoleshencës në Itali, të mbetet papritur pa një titull qëndrimi vetëm sepse ka mbushur 18 vjeç. Por këto instrumente nuk funksionojnë vetvetiu. Afatet, dokumentet dhe zgjedhja e procedurës së duhur janë vendimtare.

Për këtë arsye, përgatitja duhet të fillojë para moshës madhore. Një dosje e ndërtuar mirë dhe një kërkesë e paraqitur brenda afateve mund të bëjnë dallimin midis një kalimi të rregullt drejt studimit ose punës dhe një procedure të ndërlikuar për të rindërtuar më pas një status juridik të humbur ose të pasigurt.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.